Praca zawodowa kobiet a relacje małżeńskie w powojennej Polsce. Analiza materiałów konkursów pamiętnikarskich z lat 1963, 1964 i 1974

Natalia Jarska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/Polska.2020.04

Abstrakt


Artykuł omawia wpływ pracy zawodowej kobiet na stosunki w małżeństwie. Podstawą źródłową analizy są oryginalne pamiętniki konkursowe pochodzące z trzech konkursów z lat 1964, 1965 i 1974. W artykule stawiam tezę, że praca zawodowa, szczególnie związana z wykształceniem i pozycją zawodową, wpływała na podniesienie statusu kobiety w małżeństwie, choć była rozumiana jako drugorzędna. Innym czynnikiem wpływającym na zmianę pozycji kobiety w małżeństwie było upowszechnianie się partnerskiego modelu małżeństwa, co także pokazują omawiane pamiętniki.


Słowa kluczowe


kobiety; płeć kulturowa; praca zawodowa; małżeństwo; PRL

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Asztalos Morell I., How to Combine Motherhood and Wage Labour: Hungarian Expert Perspectives During the 1960s, w: Gender, Equality and Difference During and After State Socialism, ed. R. Kay, New York 2007, s. 41–62

Brunnbauer U., Taylor K., Creating a “socialist way of life”: family and reproduction policies in Bulgaria, 1944–1989, „Continuity and Change” 19, 2004, s. 283–312

Chojnowski A., Polska po Październiku ’56. Przewodnik statystyczny po życiu rodzinnym, „Dzieje Najnowsze” 49, 2017, nr 3, s. 145–173

Dekker R., Introduction, w: Egodocuments and History. Autobiographical Writing in Its Social Context Since the Middle Age, ed. idem, Rotterdam 2002

Fidelis M., Equality through Protection. The Politics of Women’s Employment in Postwar Poland 1945– 1956, „Slavic Review” 63, 2004, nr 2, s. 301–324

Fidelis M., Women, Communism, and Industrialization in Postwar Poland, Cambridge 2010

Fiedorczyk P., Unifikacja i kodyfikacja prawa rodzinnego w Polsce (1945–1964), Białystok 2014

Fisher K., Marriage and Companionate Ideas Since 1700, w: The Routledge History of Sex and the Body: 1500 to the Present, eds. S. Toulalan, K. Fisher, London 2013, s. 328–348

Goldman W.Z., Women at the Gates. Gender and Industry in Stalin’s Russia, Cambridge 2002

Haan F. de, Women as the “motor of modern life”. Women’s work in Europe west and east since 1945, w: Women and Gender in Postwar Europe. From Cold War to European Union, eds. J. Regulska, B.G. Smith, London–New York 2012, s. 97–113

Haney L., From Proud Worker to Good Mother: Women, the State, and Regime Change in Hungary, „Frontiers. A Journal of Women Studies” 14, 1994, nr 3, s. 113–150

Harsch D., Revenge of the Domestic: Women, the Family, and Communism in the German Democratic Republic, Princeton 2007

Ignaciuk A., No Man’s Land? Gendering Contraception in Family Planning Advice Literature in StateSocialist Poland (1950s–1980s), „Social History of Medicine” (cop.) 2019, preprint, s. 1–23

Interpreting Women’s Lives. Feminist Theory and Personal Narratives, eds. B. Joy Webster, Personal Narratives Group, Bloomington 1989

Jakubczak F., Pół wieku pamiętnikarstwa polskiego, „Pamiętnikarstwo Polskie” 1972, nr 1, s. 133–145

Jarosz D., Kobiety a praca zawodowa w Polsce w latach 1944–1956 (główne problemy w świetle nowych badań źródłowych), w: Kobieta i praca. Wiek XIX i XX, red. A. Szwarc, A. Żarnowska, Warszawa 2000, s. 217–241

Jarska N., Codzienne konflikty małżeńskie w Polsce w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku, w: Życie codzienne w PRL, red. T. Osiński, M. Choma-Jusińska, M. Kruszyński, Lublin–Warszawa 2019, s. 255–266

Jarska N., Female Breadwinners in State Socialism: The Value of Women’s Work for Wages in PostStalinist Poland, „Contemporary European History” 28, 2019, nr 4, s. 469–483

Jarska N., Gender and Labour in Post-War Communist Poland. Female Unemployment 1945–70, „Acta Poloniae Historica” 110, 2014, s. 49–85

Jarska N., Kobiety z marmuru. Robotnice w Polsce w latach 1945–1960, Warszawa 2015

Jarska N., Men as Husbands and Fathers in Postwar Poland (1956–1975): Towards New Masculine Identities?, „Men and Masculinities” 2020, marzec, preprint

Jarska N., Między równością a różnicą płci. Poradniki życia małżeńskiego w PRL, w: W kręgu kultury PRL. Poradnictwo, red. D. Skotarczak, K. Bittner, Poznań 2018, s. 291–305

Jarska N., Modern Marriage and the Culture of Sexuality: Experts between the State and the Church in Poland, 1956–1970, „European History Quarterly” 43, 2019, nr 3, s. 467–490

Klich-Kluczewska B., Biopolitics and (Non-)Modernity. Population Micro-Policy, Expert Knowledge and Family in Late-Communist Poland, „Acta Poloniae Historica” 115, 2017, s. 151–174

Klich-Kluczewska B., Przez dziurkę od klucza. Życie prywatnew powojennym Krakowie, Warszawa 2005

Klich-Kluczewska B., Rodzina, tabu i komunizm w Polsce 1956–1989, Kraków 2015

Kobieta w Polsce, Warszawa 1985

Kościańska A., Płeć, przyjemność i przemoc. Kształtowanie wiedzy eksperckiej o seksualności w Polsce, Warszawa 2014

Kosiński K., Pamiętnikarstwo konkursowe jako źródło historyczne, „Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały” 6, 2004, s. 133–145

Kurzynowski A., Przemiany wzorów karier zawodowych kobiet w latach 1950–1989, w: Kobieta i praca. Wiek XIX i XX, red. A. Szwarc, A. Żarnowska, Warszawa 2000

Lebow K., Autobiography as Complaint: Polish Social Memoir Between the Two World Wars, „Laboratorium. Russian Review of Social Research” 6, 2014, nr 3, s. 13–26

Lebow K., Unfinished Utopia. Nowa Huta, Stalinism, and Polish Society, 1949–56, Ithaca 2013

Lišková K., Sexual Liberation, Socialist Style: Communist Czechoslovakia and the Science of Desire, 1945–1989, Cambridge 2018

Łobodzińska B., Małżeństwo w mieście, Warszawa 1970

Massino J., Constructing the Socialist Worker. Gender, Identity and Work under State Socialism in Braşov, Romania, „Aspasia. The International Yearbook of Central, Eastern, and Southeastern European Women’s and Gender History” 3, 2009, s. 131–160

Massino J., „Something old, something new.” Marital Roles and Relations in State Socialist Romania, „Journal of Women’s History” 22, 2010, nr 1, s. 34–60

Maziejuk H., Wiechno S., Moje małżeństwo. Pamiętniki, Warszawa 1975

Mazurek M., Społeczeństwo kolejki. O doświadczeniach niedoboru 1945–1989, Warszawa 2010

Mąż i żona, oprac. M. Parzyńska, J. Horodecka, Warszawa 1968

McLellan J., Love in the Time of Communism: Intimacy and Sexuality in the GDR, Cambridge 2011

Młodzi po ślubie, oprac. M. Parzyńska, J. Horodecka, Warszawa 1996

Perkowski P., Aktywność zawodowa gospodyń domowych na łamach prasy kobiecej Polski Ludowej, w: Koniec mitu niewinności? Płeć i seksualność w socjalizacji i edukacji, red. L. Kopciewicz, E. Zierkiewicz, Warszawa 2009, s. 289–315

Perkowski P., Wedded to Welfare? Working Mothers and the Welfare State in Communist Poland, „Slavic Review” 76, 2017, nr 2, s. 455–480

Podskarbi R., Praca daje wyzwolenie. O nowej kobiecie w nowej Polsce, w: Społeczeństwo PRL. Historia. Kultura. Pamięć, t. 1: Historia, red. S. Jankowiak, D. Skotarczak, I. Skórzyńska, Poznań 2011, s. 261–269

Sierakowska K., Rodzice, dzieci, dziadkowie. Wielkomiejska rodzina inteligencka 1918–1939, Warszawa 2003

Stańczak-Wiślicz K., Household as a Battleground of Modernity: Activities of the Home Economic Committee Affiliated to the League of Women (1957–80), „Acta Poloniae Historica” 115, 2017

Struktura robotniczej załogi w jednej z fabryk warszawskich, red. J. Piotrowski, Warszawa 1961

Strzemińska H., Praca a dom w świetle badań budżetu czasu, w: Kobieta, praca, dom. Problemy pracy zawodowej kobiet i rodziny współczesnej. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Zarząd Główny Ligi Kobiet w dniach 25–27 marca 1965 r., oprac. A. Kłoskowska, J. Piotrowski, Warszawa 1967

Szpakowska M., Chcieć i mieć: samowiedza obyczajowa w Polsce czasu przemian, Warszawa 2003

The Use of Time: Daily Activities of Urban and Suburban Populations in Twelve Countries, ed. A. Szalai, Hague–Paris 1972

Tóth, E.Z., „My Work, My Family, My Car”: Women’s Memories of Work, Consumerism, and Leisure in Socialist Hungary, w: Gender Politics and Everyday Life in State Socialist Eastern and Central Europe, eds. J. Massino, S. Penn, New York 2009, s. 33–44

Waluk J., Płaca i praca kobiet w Polsce, Warszawa 1965

Waluk J., Postawy kobiet wobec własnej pracy zawodowej, „Studia Socjologiczne” 1963, nr 3

Zimmermann S., Gender Regime and Gender Struggle in Hungarian State Socialism, „Aspasia. The International Yearbook of Central, Eastern, and Southeastern European Women’s and Gender History” 4, 2010, s. 1–24


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism