Legal forms of nature protection in local spatial planning: selected problems on the example of communes in Poland

Jacek Witkowski



Motivation: Proper spatial planning is very important in the context of taking into account the needs related to environmental protection in local development. The local self-governments should play an important part in this case because they are responsible for preparation of spatial development plans determining the scale and directions of developed forms of activities and, consequently, having significant influence on the effective protection of valuable natural ecosystems.

Aim: The purpose of the article is to characterize the activity of local governments in the field of spatial planning in terms of considering restrictions on areas and facilities covered by legal forms of nature protection. The analysis encompassed 49 communes in the territory of Lubelskie Voivodship situated in south-eastern part of Poland and the results constituting the basis for conclusions were obtained by means of diagnostic poll method and by means of analysis of selected statistical data. The questionnaire questions were addressed to the mayors of communes.

Results: Some part of legally protected areas is situated out of the range of impact of local plans of spatial development constituting the acts of local law. Some studies of land use conditions and directions used by communes as the basis for preparation of local plans were prepared a long time ago for conditions determined in already invalid regulations. Additionally, in many entities under studies, the natural stocktaking, the results of which should be considered in such studies, was carried out many years ago or never. In communes with Natura 2000 sites, this new protection form did not contribute generally to increased engagement of officials in the scope of local development plans modification. The above results may lead to the conclusion that spatial planning at the local level is associated with some threats to the protection of local natural resources in the future.


spatial planning; nature protection; commune

Full Text:



Antolak, M. (2011). Praktyka ochrony środowiska w sporządzaniu gminnych dokumentów planistycznych: na wybranych przykładach. Problemy Ekologii Krajobrazu, 31.

Beunen, R. (2006) European nature conservation legislation & spatial planning: for better or for worse. Journal of Environmental Planning and Management, 49(4). doi:10.1080/09640560600747547.

Ciegis, R., & Gineitiene, D. (2008). Participatory aspects of strategic sustainable development planning in local communities: experience of Lithuania. Technological and Economic Development of Economy, 14(2). doi:10.3846/1392-8619.2008.14.107-117.

Gałecka-Drozda, A., Raszeja, E., Szczepańska, M., & Wilkaniec, A. (2019). Land cover changes in Natura 2000 areas located in suburban zones: planning problems in the context of environmental protection. Polish Journal of Environmental Studies, 28(2). doi:10.15244/pjoes/80894.

GDOŚ. (2019). Centralny rejestr form ochrony przyrody. Retrieved 18.03.2020 from

General Directorate for Environmental Protection. (2019). Retrieved 18.03.2020 from

GUS. (2019). Bank danych lokalnych. Retrieved 18.03.2020 from

Harris, J.M. (2000). Basic principles of sustainable development. Global Development and Environment Institute Working Paper, 00–04.

Hoffman, M. (2017). The role of public land use planning in facilitating conservation on private land. Natural Areas Journal, 37(4). doi:10.3375/043.037.0412.

Hongslo, E., Hovik, S., Zachrisson, A. & Lundberg, A.K.A. (2016). Decentralization of conservation management in Norway and Sweden: different translations of an international trend. Society & Natural Resources, 29(8). doi:10.1080/08941920.2015.1086456.

Kates, R.W., Parris, T.M., & Leiserovitz, A.A. (2005). What is sustainable development: goals, indicators, values, and practice. Environment: Science and Policy for Sustainable Development, 47(3). doi:10.1080/00139157.2005.10524444.

Koreleski, K. (2009). Problematyka ochrony i kształtowania środowiska w dokumentach służących realizacji zrównoważonego rozwoju gmin. Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich, 4.

Mastalska-Cetera, B., & Krajewski, P. (2015). Obszary Natura 2000 jako uwarunkowanie planowania rozwoju regionalnego. Studia KPZK, 161.

Mazur, E. (2011). Environmental enforcement in decentralised governance systems: toward a nationwide level playing field. OECD Environment Working Papers, 34. doi:10.1787/5kgb1m60qtq6-en.

MBPR. (2015). Stan aktualności studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin w województwie mazowieckim. Retrieved 18.03.2020 from

NIK. (2016). System gospodarowania przestrzenią gminy jako dobrem publicznym. Retrieved 18.03.2020 from

OECD. (2002). Sustainable development strategies: a resource book. London: Earthscan.

Proebstl, U. (2003). Natura 2000: the influence of the European directives on the development of nature-based sport and outdoor recreation in mountain areas. Journal for Nature Conservation, 11(4). doi:10.1078/1617-1381-00066.

Prus, B. (2012). Sytuacja planistyczna w Polsce: studium porównawcze. Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich, 2(2).

Simeonova, V., Bouwma, I., van der Grift, E., Sunyer, C., Manteiga L., Külvik, M., Suškevičs, M., Dimitrov, S., & Dimitrova, A. (2017). Natura 2000 and spatial planning: final report for the European Commission. Retrieved 18.03.2020 from

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody [Nature conservation act of 16 April 2004] (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880) (Poland).

Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody [Nature conservation act of 16 October 1991] (Dz.U. 1991 nr 114 poz. 492) (Poland).

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym [Act of 27 March 2003 on spatial planning and development] (Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717) (Poland).

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [Act of 3 October 2008 on providing information on the environment and its protection, public participation in environmental protection and on environmental impact assessments] (Dz.U. 2008 nr 199 poz. 1227) (Poland).

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym [Act of 7 July 1994 on spatial development] (Dz.U. 1994 nr 89 poz. 415) (Poland).

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [Act of 8 March 1990 on communal self-government] (Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95) (Poland).

Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw [Act of 9 October 2015 amending the act on providing information on the environment and its protection, public participation in environmental protection and on environmental impact assessments and certain other acts] (Dz.U. 2015 poz. 1936) (Poland).

Witkowski, J. (2008). Zaangażowanie samorządów gminnych w działania na rzecz ochrony przyrody na przykładzie gmin województwa lubelskiego. Ekonomia i Środowisko, 1(33).

Woźniak, M. (2011). Zrównoważony rozwój jako strategia definiująca nowoczesne gospodarowanie przestrzenią w Polsce (aspekty prawne). Ekonomia i Prawo. Economics and Law, 7(1). doi:10.12775/eip.2011.008.

Woźniak, M. (2015). Gmina wobec obszarów Natura 2000. Przegląd Prawa Ochrony Środowiska, 4. doi:10.12775/PPoS.2015.038.

ISSN 1898-2255 (print)
ISSN 2392-1625 (online)

Partnerzy platformy czasopism