„Złoty wiek” Żydów w Polsce. Legenda i rzeczywistość

Jacek Wijaczka

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPMH.2014.001

Abstrakt


Artykuł traktuje o tzw. złotym wieku Żydów w Polsce, czyli o XVI i pierwszej połowie XVII wieku. Emigracja ludności żydowskiej z krajów Europy Zachodniej do Polski przybrała masowy charakter w późnym średniowieczu, kiedy na tych terenach zaczęło dochodzić do licznych aktów prześladowań oraz pogromów. Królowie polscy natomiast zaczęli wydawać przywileje chroniące Żydów i umożliwiające im osiedlanie się w miastach polskich. Wprawdzie w XVI wieku dochodziło również w Polsce do antyżydowskich ekscesów, były to jednak pojedyncze przypadki. Do zaostrzenia się stosunków chrześcijańsko-żydowskich doszło dopiero w pierwszej połowie XVII wieku. Wówczas znacząco zaczęła rosnąć liczba ekscesów o charakterze antyżydowskim w różnych miastach, spowodowanych wrogością religijną. „Złoty wiek“ zakończył się wraz z wybuchem powstania Chmielnickiego w 1648 roku.


Słowa kluczowe


„złoty wiek“, Polska w XVI wieku; Jagiellonowie; Stefan Batory (1533–1586); Żydzi; Piotr Skarga (1536–1612); powstanie Chmielnickiego (1648

Pełny tekst:

PDF (Deutsch)

Bibliografia


Źródła archiwalne / Archivalische Quellen / Archival Sources

Archiwum Państwowe w Krakowie, Archiwum Miasta Krakowa, Sign. 2164: Rejestr celny krakowski z 1650 r.

Źródła drukowane / Gedruckte Quellen / Printed Sources

Mojżesz z Narola, Błaganie, in: Żydzi w Polsce. Antologia literacka, bearb. H. Markiewicz, (1997).

Starowolski Sz., Wybór pism, Über. aus Latein, Auswahl und Bearb. I. Lewandowski, (1991) (= Biblioteka Narodowa, Reihe I, Nr. 272).

Wady staropolskie. Przedruk dzieła Robak sumienia złego, człowieka niebogobojnego i o zbawienie swoje niedbałego, wydanego w pierwszej połowie XVII wieku, hg. v. J. Czech, (1853).

Literatura / Literatur / Literature

Gmiterek H., Żydzi biłgorajscy w okresie przedrozbiorowym, in: Biłgoraj czyli Raj: rodzina Singerów i Świat, którego już nie ma, hg. v. M. Adamczyk-Grabowska, B. Wróblewski, (2005), S. 21–31.

Guldon Z., Wijaczka J., Procesy o mordy rytualne w Polsce w XVI–XVIII wieku, (1995).

Horn M., Chaim Samuelowicz z Poznania, in: Polski Słownik Judaistyczny, (erhältlich im Internet: www.jhi.pl/en/psj).

Horn M., Regesty dokumentów i ekscerpty z Metryki Koronnej do historii Żydów w Polsce, 2: Rządy Stanisława Augusta (1764–1795), 1: 1764–1779, (1984).

Horn M., Żydzi na Rusi Czerwonej w XVI i pierwszej połowie XVII w. Działalność gospodarcza na tle rozwoju demograficznego, (1975).

Hundert B.D.G., Poland: paradisus judeorum, „The Journal of Jewish Studies“, 48, 2 (1997), S. 335–348.

Kot S., Polska rajem dla Żydów, piekłem dla chłopów, niebem dla szlachty, in: Kultura i nauka. Praca zbiorowa, (1937).

Kubicki R., Stosunki polsko-żydowskie w miasteczkach polskich w XVI – XVIII w. na przykładzie Opatowa, „Kwartalnik Historii Żydów“, 3 (2007), S. 347–357.

Morgensztern J., Regesty dokumentów z Metryki Koronnej i Sigillat do historii Żydów w Polsce z lat 1633–1660, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego“, 58 (1966), S. 107–150.

Szczygieł R., Lokacje miast w Polsce w XVI wieku, (1989).

Wijaczka J., Handel zagraniczny Krakowa w połowie XVII wieku, (2002).

Wijaczka J., Szlachta a kupcy żydowscy i chrześcijańscy w dawnej Rzeczypospolitej, „Kwartalnik Historii Żydów“, 2003, nr 3, S. 349–362.

Witkowski R., Księga protokołów elektorów gminy żydowskiej w Poznaniu, „Kronika Miasta Poznania“, 74, 3 (2006), S. 72–94.

Włodarczyk J., Sejmiki łęczyckie, (1973).








ISSN 2083-7755 (print)
ISSN 2391-792X (online)

Partnerzy platformy czasopism