Tarcza zegarowa z pierwszej połowy XVII wieku z Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie – zagadnienia historyczno-stylistyczne oraz technologiczno-konserwatorskie.

Paula K. Śwituszak, Ewa Pięta, Justyna Olszewska-Świetlik, Jolanta Adamczyk, Czesława Paluszkiewicz

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/AUNC_ZiK.2018.008

Abstrakt


Specjalistyczne badania, przeprowadzone na XVII-wiecznej, dwustronnej tarczy
zegarowej, ze zbiorów Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie, pozwoliły nie tylko na
identyfikację pigmentów zastosowanych to wykonania oryginalnej polichromii oraz
materiałów warstw wtórnych, ale także na rozpoznanie typów i określenie zakresu
występowania produktów chemicznej degradacji warstw barwnych. Dzięki analizie
historycznej i stylistycznej, możliwe było również ulokowanie badanego obiektu
w kontekście dziejów sztuki zegarmistrzowskiej, a także odtworzenie jego losów
od poł. XX wieku to czasów obecnych. Zgromadzony materiał stał się podstawą do
stworzenia szczegółowej dokumentacji na temat stanu zachowania obiektu, a także
odegrał kluczową rolę w trakcie podejmowania kolejnych decyzji w trakcie prowadzonych
prac konserwatorskich.

Słowa kluczowe


rzemiosło artystyczne, zegary wieżowe, konserwacja dzieł sztuki, badania dzieł sztuki, fourierowska spektroskopia w podczerwieni z techniką osłabionego całkowitego odbicia (FTIR-ATR), spektroskopia w podczerwienią z transformacją Fouriera (FTIR), scaningo

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Achremczyk, Stanisław, i Alojzy Szorc. Braniewo. Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych

im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1995.

Adamczewski, Leszek. Łuny nad jeziorami. Agonia Prus Wschodnich. Zakrzewo: Replika,

Christianson, David. Zegary: historia pomiaru czasu. Tłumaczenie Olaf Żakowski. Warszawa:

Arkady, 2012.

Chrzanowski, Tadeusz. „Geografia niderlandyzmu polskiego (XV–XVII w.)”. W Niderlandyzm

w sztuce polskiej. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Toruń,

grudzień 1992, 59–80. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995.

Cygański, Janusz. „Muzeum Warmii i Mazur”. W Olsztyn 1945–2005, red. Stanisław

Achremczyk i Władysław Ogrodziński, 276–311. Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych

im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2006.

Eastaugh, Nicholas, Valentine Walsh, Tracey Chaplin, i Ruth Siddall. Pigment Compendium.

A Dictionary and Optical Microscopy of Historical Pigments. Amsterdam:

Elsevier, 2008.

Eastlake, Charles. Methods and Materials of Painting of the Great School and Masters. T. 1.

New York: Dover Publications Inc., 1960.

Gettens, Rutherford J., i Georg L. Stout. Painting Materials. New York: Dover Publications,

Giovanoli Rudolf, i Bruno Mühlethaler. “Investigation of Discoloured Smalt”. Studies in

Conservation 15 (1970): 62–71.

Hayes, A.,Philippa, Signe Vahur, i Ivo Leito. “ATR-FTIR Spectroscopy and Quantitative

Multivariate Analysis of Paints and Coating Materials”. Spectrochimica Acta Part A:

Molecular and Biomolecular Spectroscopy 133 (2014): 207–213.

Kaszowska, Zofia. „Możliwości i ograniczenia metod analitycznych stosowanych w badaniach

technologicznych gotyckich malowideł tablicowych”. Studia i Materiały

Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie

(2010): 50-165.

Loo van, Annelies. Color Changes and Chemical Reactivity in Seventeenth-Century Oil

Paintings. Amsterdam: University of Amsterdam, 2008. Dostęp 24.03.2018.

Merrifield, Mary P. Original Treatises on the Arts of Painting. T. 1. New York: Dover Publications,

Mühlethaler, Bruno., i Jean Thiessen. “Smalt”. Studies in Conservation. 14 (1969): 47–61.

Olszewska-Świetlik, Justyna, i Bożena Szmelter-Fausek. „Stan zachowania smalty

w wybranych obrazach gdańskich: Antona Möllera (1563/5–1611), Hermanna Hana

(1580–1627/8) i Isaaca van den Blocke (przed 1589 – po 1624)”. Acta Universitatis

Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo 45 (2014): 498–518.

P. K. ŚWITUSZAK, E. PIĘTA, J. OLSZEWSKA-ŚWIETLIK, J. ADAMCZYK, CZ. PALUSZKIEWICZ

Olszewska-Świetlik, Justyna, i Bożena Szmelter-Fausek. „Technika opracowania błękitów

w malarstwie gdańskim od połowy XVI do końca XVIII w.” Acta Universitatis

Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo 46 (2015): 345–361.

„Palomino de Castro y Velasco, Acisclo Antonio”. W Encyclopædia Britannica. T. 20, 655.

Cambridge: University Press, 1910-11 (11. wyd.).

Podwapiński, Wawrzyniec M. A. Zegarmistrzostwo. T. 4. Niepokalanów: Wydawnictwo

oo. Franciszkanów, 1950.

Pronobis-Gajdzis, Małgorzata. „Wartościowanie zabytkowych kodeksów – dylematy

konserwatorskie”. Wartościowanie w ochronie i konserwacji zabytków, Lublin: Politechnika

Lubelska (2012), 183-200.

Redwald, Hugh. Europe’s Physician: the Various Life of Sir Theodore de Mayerne. Yale:

University Press, 2006.

Rouba, J. Bogumiła. ,,Wartościowanie w praktyce konserwatorskiej”. Wartościowanie

w ochronie i konserwacji zabytków, Lublin: Politechnika Lubelska (2012), 201–208.

Rudnicki, Piotr. Pigmenty i ich identyfikacja. Warszawa: ASP, 1995.

Samek, Jan. Polskie rzemiosło artystyczne. Czasy nowożytne. Warszawa: WAiF, 1984.

Siedlecka, Wiesława. Polskie zegary. Warszawa: Ossolineum, 1985.

Silva, Eduardo, Carlos, Luciana P Silva, Howell G. M. Edwards, i Luiz Fernando Cappa

De Oliveira.“Diffuse Reflection FTIR Spectral Database of Dyes and Pigments”.

Analytical Bioanalytical Chemistry,386 (2006): 2183–2191.

Spring, Marika, Nicholas Penny, Raymond White, i Martin Wyld. „Colour Change in

The Conversation of the Magdalen attributed to Pedro Campaña”. National Gallery

Technical Bulletin 22 (2001): 57–58.

Spring, Marika, Catherine Higgitt, i David Saunders. ”Investigation of Pigment-Medium

Interaction Processes in Oil Paint Containing Degraded Smalt”. National Gallery

Technical Bulletin 26 (2005): 56–70.

Stege, Heike. “Out of the Blue? Considerations on the Early use of Smalt as Blue Pigment

in European Easel Painting”. Zeitschrift für Kunsttechnologie und Konservierung

, z. 1 (2004): 121–142.

Vahur, Signe, Anu Teearu, Pillerin Peets, Lauri Joosu, i Ivo Leito. “ATR-FT-IR Spectral

Collection of Conservation Materials in the Extended Region of 4000-80 cm-1”.

Analytical and Bioanalytical Chemistry 408 (2016): 3373–3379.

Włodarczyk, Jarosław. „Zegary mechaniczne i zegarmistrzostwo”. W Z dziejów techniki

w dawnej Polsce, red. Bolesław Orłowski, 451–471. Warszawa: IHNOiT, 1992.

Wojnowska, Weronika. „Braniewskie muzealia do 1945 roku”. Cenne, Bezcenne, Utracone

–4 (2014): 26–31.

Zajdler, Ludwik. Dzieje zegara. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1980.






Partnerzy platformy czasopism