https://apcz.umk.pl/AUNC_ZiK/issue/feed Acta Universitatis Nicolai Copernici Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo 2021-12-04T18:45:12+01:00 Monika Jakubek-Raczkowska Monika.Jakubek-Raczkowska@umk.pl Open Journal Systems <p><strong>NAUKI HUMANISTYCZNO-SPOŁECZNE</strong></p> <p>Interdyscyplinarne czasopismo, założone w 1966 roku na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu, od przeszło 50 lat <strong>integruje</strong> analizy i metody nauk humanistycznych (nauki o sztuce, nauki o kulturze i religii), dyscypliny sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki oraz nauk ścisłych i przyrodniczych w zakresie <strong>badań i konserwacji-restauracji</strong> zabytków kultury materialnej, a także rozważania teoretyczne w dziedzinie <strong>ochrony dziedzictwa kulturowego</strong> oraz muzeologii. </p> <p>Dyscypliny wiodące, zwiazane z jednostką wydającą tytuł:<br /><strong>nauki o sztuce</strong> / <strong>sztuki plastyczne i konserwacja dzieł</strong> <strong>sztuki</strong>.<strong> </strong></p> <p>Punktacja: <strong>20</strong></p> <p>Archiwalne numery czasopisma (1974-2005) dostępne są w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej<a href="https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/11504/edition/19937#structure"><strong> &gt;&gt;&gt;</strong></a>.</p> <p> </p> https://apcz.umk.pl/AUNC_ZiK/article/view/36400 „Muzeum” w XVIII wieku. Z dziejów semantyki pojęcia 2021-12-04T18:23:49+01:00 Michał Mencfel mmencfel@amu.edu.pl <p>Przedmiotem studium są znaczenia, jakie nadawano pojęciu „muzeum” w XVIII wieku. Analizie poddano definicje terminu „muzeum” zawarte w traktatach kolekcjonerskich oraz przede wszystkim w słownikach i encyklopediach. Teksty źródłowe pochodzą w większości z niemieckiego i francuskiego obszaru językowego, gdyż w nich szczególnie wyraźnie zaznaczyło się zjawisko zmiany zbioru desygnatów nazwy „muzeum”, a zarazem były one nośnikami nieco odmiennych tradycji.</p> <p>Wskazuje się na trzy główne przemiany, jakie dokonały się w rozumieniu słowa „muzeum” w XVIII wieku. Po pierwsze, „muzeum” zaczęło w sposób konsekwentny oznaczać przestrzeń realną, a nie również wirtualną (dyskursywną). Po drugie, zaczęło ono oznaczać przestrzeń raczej publiczną niż prywatną. Po trzecie – przestrzeń kolekcjonerską, ekspozycyjną, służącą w pierwszym rzędzie doświadczeniu sensualnemu, a nie przestrzeń wiedzy, służącą przede wszystkim doświadczeniu intelektualnemu. W konsekwencji złożonych procesów kulturowych stopniowo ukształtowało się rozumienie nazwy „muzeum” jako realnej i publicznej przestrzeni ekspozycyjnej.</p> 2021-12-04T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/AUNC_ZiK/article/view/35674 Piękna Madonna Gdańska i Madonna z kaplicy św. Anny we Fromborku w świetle badań petrograficznych 2021-10-08T13:14:45+02:00 Wojciech Bartz wojciech.bartz@uwr.edu.pl Monika Jakubek-Raczkowska Monika.Jakubek-Raczkowska@umk.pl <p>Studium jest poświęcone identyfikacji materiałoznawczej oraz potwierdzeniu wspólnoty warsztatowej i proweniencji stylu dwóch rzeźb z ok. 1420–1430, zachowanych z dziedzictwa artystycznego państwa zakonnego w Prusach: Pięknej Madonny Gdańskiej (w Bazylice Mariackiej w Gdańsku) i – częściowo zdestruowanej – rzeźby Madonny z kaplicy św. Anny we Fromborku (obecnie w zbiorach Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku). Posągi te, wyobcowane na tle sztuki tego regionu zarówno przez swój kamienny surowiec, jak i formę artystyczną oraz monumentalną skalę, zostały odkute z tej samej skały, pozyskanej najpewniej z kamieniołomów w dorzeczu Skaldy, w jednym warsztacie o zdecydowanie zachodniej formacji artystycznej. Choć rozpoznanie materiału nie rozstrzyga definitywnie o ich genezie artystycznej, źródeł stylu ich obu można dzięki niej w sposób o wiele pewniejszy niż dotychczas upatrywać w sztuce franko-niderlandzkiej. Nie można ostatecznie zawyrokować, czy rzeźby te powstały na Pomorzu, w warsztacie niderlandzkiego twórcy, dla którego sprowadzono materiał pozyskiwany na obszarze Hainaut–Artois / Flandrii francuskiej, czy też są przedmiotowymi importami z południowych Niderlandów – ta druga możliwość, łącząca pochodzenie surowca i pochodzenie formy – wydaje się jednak dużo bardziej prawdopodobna. Tekst prezentuje szczegółowo metodykę badań próbek pobranych z obu rzeźb i płynące z nich wnioski, dające dowód wysokiego potencjału analiz petrograficznych dla historii sztuki, a także pogłębia charakterystykę porównawczą obu zabytków na tle rzeźby europejskiej 1. poł. XV w. Celem studium jest z jednej strony określenie ich proweniencji artystycznej w konfrontacji z wynikami badań skały (niezwykle istotne zarówno dla badań regionalnych, jak i dla światowych studiów nad stylem pięknym); z drugiej – wprowadzenie do szerszej dyskusji nad geografią złóż i tworzywem rzeźby średniowiecznej nieznanego dotąd materiału badawczego.</p> <p>&nbsp;</p> 2021-12-04T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Wojciech Bartz, Monika Jakubek-Raczkowska https://apcz.umk.pl/AUNC_ZiK/article/view/34112 Handel pigmentami miedziowymi ze złóż świętokrzyskich w świetle źródeł archiwalnych 2021-05-12T22:35:49+02:00 Michał Witkowski mwitkowski@muzeum-wilanow.pl Sylwia Svorová Pawełkowicz s.pawelkowicz@interia.pl <p>W regionie geograficznym Gór Świętokrzyskich, w pobliżu Kielc, znajdowały się dwa ważne w okresie staropolskim ośrodki wydobycia rud miedzi – położona w Paśmie Chęcińskim Miedzianka oraz leżąca w obecnej aglomeracji kieleckiej Miedziana Góra. Artykuł porusza zagadnienie handlu pigmentami miedziowymi (azurytem, malachitem i grynszpanem) pochodzącymi z przedmiotowych złóż na przestrzeni XVI–XVIII w. W źródłach archiwalnych informacje na temat handlu materiałami artystycznymi pojawiają się w dokumentach prawnych dotyczących przywilejów górniczych oraz aktach gospodarczych, w tym rachunkach dworów królewskich i biskupich, a także lustracjach dóbr królewskich i majątków biskupstwa krakowskiego oraz krakowskiej kapituły katedralnej. Cenne wiadomości o funkcjonowaniu kopalń pozyskano również z fragmentarycznie zachowanych w odpisach chęcińskich ksiąg żupniczych oraz akt miejskich, gdzie zawarte są również szczegóły dotyczące zarówno sprzedawców, jak i ich dłużników. Zebrane informacje wskazują, że pigmenty ze złóż świętokrzyskich wykorzystywano do dekoracji zamków królewskich w Krakowie i Warszawie oraz zamku wielkoksiążęcego w Wilnie, a niektóre z nich, jak np. malachit, eksportowano do Europy Zachodniej.</p> 2021-12-05T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Acta Universitatis Nicolai Copernici Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo