Autoportret artystki w polskiej grafice na tle wizerunków własnych graficzek europejskich i amerykańskich z lat dwudziestych–trzydziestych XX wieku

Katarzyna Kulpińska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/AUNC_ZiK.2016.008

Abstrakt


Artykuł dotyczy autoportretów polskich graficzek wykonanych w dwudziestoleciu międzywojennym w odniesieniu do wizerunków własnych tworzonych przez graficzki niemieckie, francuskie, brytyjskie i amerykańskie z tego samego okresu. Omówione zostały różne koncepcje autokreacji i zróżnicowane funkcje autoportretu w twórczości nowoczesnych kobiet (manifest, maska, dziennik intymny, introspekcja, wizerunek dla potomnych, autokarykatura). W graficznym autoportrecie tworzonym przez kobiety odzwierciedlona została świadomość własnej tożsamości i statusu zawodowego; autoportret stał się także świadectwem światopoglądowej przemiany i nowego miejsca kobiet w życiu społeczno-politycznym. Przedmiotem badań jest także autoportret jako element autobiografii.


Słowa kluczowe


sztuka dwudziestolecia międzywojennego; grafika artystyczna; autoportret; drzeworyt; akwaforta; suchoryt; litografia; Wiktoria Goryńska; Janina Giedroyć-Wawrzynowicz; Wanda Komorowska; Margarete Kubicka; Else Meidner; Margarete Hammerschlag; Marie Laurenc

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Druki i opracowania

Artystki polskie, Muzeum Narodowe w Warszawie, koncepcja, wstęp i red.

Agnieszka Morawińska. Warszawa: Muzeum Narodowe, 1991.

Birnbaum, Paula. “A Changing Self-Image”. W Women Artists in Interwar France: Framing Femininities. Farnham–Burlington: Routledge, 2011.

Borowy, Wacław. „Wspomnienie o Wiktorii Goryńskiej”. Tygodnik Powszechny, 21–28 maja, 1950, 7.

Borzello, Frances. A World of Our Own. Women as Artists. London: Thames & Hudson, 2000.

Borzello, Frances. Seeing Ourselves: Women’s Self-Portraits. London: Thames & Hudson,1998.

Dialog czarno na białym. Grafika polska i węgierska 1918–1939, Muzeum

Narodowe w Warszawie–Magyar Nemzeti Galéria w Budapeszcie, tekst Anna Manicka i Katalin Bakos. Warszawa: Muzeum Narodowe, 2009.

Field, Richard S., i Ruth E. Fine. A Graphic Muse: Prints by Contemporary American Women. New York: Hudson Hills, 1987.

Fruhauf, Alina, i Erwin P. Vollmer. Making Faces. Memoirs of a Caricaturist AlineFruhauf.

Santa Barbara: John Daniel & Co, 1990.

Głuchowska, Lidia. Avantgarde und Liebe. Margarete und Stanislaw Kubicki 1910–1945.

Serie: Humboldt-SchriftenzurKunst- und Bildgeschichte. T. 4. Berlin: Gebr. Mann, 2007.

Goryńska, Wiktoria Julia. “Contemporary Wood-Engraving in Poland”. The Print Collector’s Quarterly 22 (1935): 325–347.

Grońska, Maria. Nowoczesny drzewory tpolski. Wrocław: Ossolineum, 1971.

Harvey-Lee, Elisabeth. Mistress of the Graphic Arts: Famous and Forgotten Women

Printmakers, c. 1550 – c. 1950. (Dealer’s Catalogue). Oxford: Elisabeth Harvey-Lee, 1995.

Harvey-Lee, Elisabeth. The Artist Mirrored. A Selection of Artists’ Printed Portraits & Self-

Portraits. North Aston: Elisabeth Harvey-Lee, 2002.

Jaffe, Patricia. Women Engravers. London: Virago, 1988.

Kearns, Martha. Käthe Kollwitz: Woman and Artist. New York: Feminist Press, 1976.

Kossowska, Irena. „Aporia: zwielokrotnione wizerunki, sparafrazowane obrazy”. Konteksty 1–2 (2012): 285–297.

Kossowska, Irena. Narodziny polskiej grafiki artystycznej 1897–1917. Kraków: Universitas,

Kowalczykowa, Alina. Świadectwo autoportretu. Warszawa: Biblioteka WWSH, Fundacja

Humanistyczna, IBL PAN, 2008.

Kulpińska, Katarzyna. „Autoportret w grafice artystów grupy Bunt”. W Bunt a tradycje grafiki w Polsce i Niemczech, Bydgoszcz: Muzeum Okręgowe, 2015.

Kulpińska, Katarzyna. Matryce, odbitki – ślady kobiet. Polskie graficzki i ich twórczość w dwudziestoleciu międzywojennym. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2017.

Lejeune, Philippe. „Patrząc na autoportret”. W Philippe Lejeune, Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii. Tłumaczenie Regina Lubas-Bartoszyńska. Kraków: Universitas, 2001.

Luba, Iwona. Dialog nowoczesności z tradycją. Warszawa: Neriton, 2004.

Margarete Hammerchlag, tekst Raymond Berger. Wien: Galerie bei der Oper, GaleriaWalfischgasse Rudolf Minibacher, 2012.

Meskimmon, Marsha. The Art of Reflection. Women Artists’ Self-Portraiture in the Twentieth Century. New York: Columbia University Press, 1996.

Nagel, Otto. Die Selbstbildnisse der Käthe Kollwitz. Berlin: Henschelverlag, 1965.

Owens, Clive. „Dyskurs Innych: feministki i postmodernizm”. Tłumaczenie Małgorzata Sugiera. W Postmodernizm. Antologia przekładów, oprac. i wstęp Ryszard Nycz. Kraków: Wydawnictwo Baran i Suszczyński, 1997.

Poprzęcka, Maria. „Marie Laurencin”. W Uczta bogiń. Kobiety, sztuka i życie, 44–61. Warszawa: Agora SA, 2012.

Rideal, Liz. Mirror, Mirror. Self-Portraits by Women Artists (with Essays by Whitney

Chadwick and Frances Borzello). London: Watson-Guptill Publications, 2002.

Rylska, Irena. Katalog zbiorów Gabinetu Grafiki. T. 1 Grafika polska w latach 1901–1939.

Wrocław: Muzeum Narodowe, 1983.

Samotyhowa, Nela [Aniela]. „Wiktoria Goryńska. (Portret podwójny)”. Praca Obywatelska

(1934): 14–16.

Sosnowska, Joanna. Poza kanonem. Sztuka polskich artystek 1880–1939. Warszawa: Instytut

Sztuki PAN, 2003.

Stacewicz, Joanna. „Mała rewolucja i wielkie serce. Kontrastowo o Janinie Róży Giedroyć-

Wawrzynowicz”. Aspiracje, wiosna (2009): 48–53.

Stawska, Regina. „Graficzka nieznana”. Art&Business 10 (2008): 66–69.

Stawska, Regina. „Między rylcem a floretem”. Art&Business 11 (2005): 28–31.

Sztuka wszędzie. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie 1904–1944,

koncepcja Maryla Sitkowska, red. Jolanta Gola, Maryla Sitkowska i Agnieszka Szewczyk. Warszawa: ASP, 2012.

Taylor, Barbara Ann. “Wood Engraving by Women Artists”. Oxford Art Journal 3 (1980)

: 79–82.

Unseen Hands: Women Printers, Binders, and Book-Designers, red. Rebecca Warren Davidson. Princeton University Library, Graphic Arts Collection, 2005. on-line exhibition. http://libweb2.princeton.edu/rbsc2/ga/unseenhands/ occupation.html#5. Dostęp 5 września 2016.

Walczewska, Sławomira. Damy, rycerze i feministki. Kobiecy dyskurs emancypacyjny w Polsce. Kraków: eFKa, 2000.

Wallis, Mieczysław. „Autoportrety artystek”. Wiedza i Życie 10 (1949): 916.

Wallis, Mieczysław. Autoportret. Warszawa: WAiF, 1964.

Wallis, Mieczysław. Autoportrety artystów polskich. Warszawa: WAiF, 1966.

Wiktoria Goryńska 1902–1945: katalog grafiki, oprac. Maryla Sitkowska. Warszawa: Muzeum Narodowe, 1977.

Wydobyć z zapomnienia, red. Jacek Bochiński i Janusz Plapis, tekst Róża Wawrzynowicz-Bilip. Warszawa: Muzeum Historyczne st.m. Warszawy [2008].

Wyprawa w dwudziestolecie, red. Katarzyna Nowakowska-Sito. Warszawa:

Muzeum Narodowe, 2008.

Zientara, Maria. „Artystki polskie i ich sztuka w latach 1900–1939. Cz. IV Przedstawicielki

realizmu”. Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa 29 (2011), 327–362.






Partnerzy platformy czasopism