Glosa do wyrokuTrybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 14 grudnia 2023 r. (C-28/22)

Abstrakt

Glosa dotyczy wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 14 grudnia 2023 r. w sprawie C-28/22, odnoszącego się do praktyki podnoszenia przez banki zarzutu zatrzymania w sporach o kredyty hipoteczne denominowane/indeksowane do waluty obcej. TSUE uznał, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG, interpretowane w świetle zasady skuteczności, stoją na przeszkodzie takiej wykładni prawa krajowego, która pozwala przedsiębiorcy uzależnić zwrot świadczeń należnych konsumentowi od zaoferowania przez konsumenta zwrotu kapitału lub jego zabezpieczenia, jeżeli skutkiem tego jest utrata przez konsumenta prawa do odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu wyznaczonego bankowi po wezwaniu do zapłaty. Autorka wskazuje, że rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ ogranicza instrumenty procesowe kredytodawców, które mogłyby osłabiać odstraszający i ochronny charakter dyrektywy 93/13. W komentarzu przedstawiono dotychczasowe rozbieżności w orzecznictwie krajowym dotyczące kwalifikacji umowy kredytu jako umowy wzajemnej (a w konsekwencji dopuszczalności zastosowania art. 496–497 k.c.) oraz akcentowane w judykaturze funkcje zabezpieczające prawa zatrzymania. Konkluzja glosy sprowadza się do tezy, że po wyroku TSUE spór o wzajemność umowy kredytu traci doniosłość w zakresie zarzutu zatrzymania, gdyż decydujące znaczenie ma standard efektywnej ochrony konsumenta; jako rozwiązanie rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy autorka wskazuje potrącenie wzajemnych wierzytelności.