Kultura i wojna – między śmiercią a nadzieją
Rozważania nad książką Grzegorza Przebindy "Umarli są szczęśliwi? Dziennik trzeciego roku wojny"
DOI:
https://doi.org/10.12775/SP.2026.007Parole chiave
Grzegorz Przebinda, dziennik, Rosja, Ukraina, wojna, kultura rosyjska, Joseph Conrad, Josif BrodskiAbstract
Kultura i wojna – między śmiercią a nadzieją. Rozważania nad książką Grzegorza Przebindy Umarli są szczęśliwi? Dziennik trzeciego roku wojny
W artykule omówiono książkę Grzegorza Przebindy Umarli są szczęśliwi? Dziennik trzeciego roku wojny, zawierającą intelektualną refleksję nad wydarzeniami wojny rosyjsko-ukraińskiej w okresie od marca 2024 roku do końca lutego 2025, który autor rozszerzył o refleksje związane z wydarzeniami wiosny 2025 roku, opisując dramatyczny przebieg szczytu Trump – Zełenski z 28 lutego 2025 roku. Podobnie, jak w przypadku poprzedniego dziennika Ostatnia wojna Putina. Rozprawa filologa z Rosją, wydarzenia wojenne służą za pretekst do intelektualnej refleksji na kulturą rosyjską. W nowej książce autor koncentruje się na refleksji poświęconej wybitnym przedstawicielom literatury rosyjskiej, których twórczość była przedmiotem jego badań w czasie ponad czterdziestoletniej pracy naukowej – Aleksandra Sołżenicyna, Michaiła Bułhakowa, Josifa Brodskiego i innych twórców. Główną ideą omawianej w artykule książki jest przekonanie, że w obliczu tragicznej wojny błędem jest postulat „cancel culture” wysuwany wobec kultury rosyjskiej. Znacznie bardziej produktywną alternatywą jest ponowne krytyczne i uwzględniające bieżącą sytuację geopolityczną jej odczytanie.
Riferimenti bibliografici
Źródła w języku polskim:
Bułhakow M., Mistrz i Małgorzata, przeł. L. A. Przebinda, G. Przebinda, I. Przebinda, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2016.
Domańska M., Żachowski P., Rodkiewicz W., Grupowa wymiana więźniów między Wschodem i Zachodem, Ośrodek Studiów Wschodnich, 2.08.2024 (dostęp: 5.07.2026). Dostępny w Internecie: https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2024–08–02/grupowa-wymiana-wiezniow-miedzy-wschodem-i-zachodem
Hartwig J., Dziennik, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2012, s. 127.
Herling-Grudziński G., Dziennik pisany nocą, cz. 1, [w:] tegoż, Dzieła zebrane, red. W. Bolecki, t. 7, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2007.
Nawalny A., Patriota. Autobiografia, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2024.
Pieczyński M., Stalin wiecznie żywy. Obraz Czerwonego cara we współczesnej publicystyce, literaturze i teatrze rosyjskim, Warszawa: Instytut Pileckiego, 2023.
Pokojowa Nagroda Nobla 2021 przyznana. Uhonorowano dwie osoby, Polskie Radio24.pl, 8.10.2021 (dostęp: 5.07.2026). URL: https://polskieradio24.pl/artykul/2822516,pokojowa-nagroda-nobla-2021-przyznana-uhonorowano-dwie-osoby
Przebinda G., Antywojenny rosyjski pisarz nieustannie napomina mnie, bym nie zachwycał się „Mistrzem i Małgorzatą”, Wyborcza.pl, 12.06.2026 (dostęp: 5.07.2026). URL: https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,32809190,antywojenny-rosyjski-pisarz-nieustannie-napomina-mnie-bym-nie.html
Przebinda G., Bułhakow może się jeszcze Ukraińcom przydać, „Rzeczpospolita”, 29.06.2026 (dostęp: 5.07.2026). URL: https://www.rp.pl/plus-minus/art44693741-bulhakow-moze-sie-jeszcze-ukraincom-przydac
Przebinda G., Dostojewski odpowiedzialny za działalność biesów? Tak. Ale nie za Gułag i Kołymę, Wyborcza.pl, 20.08.2022 (dostęp: 5.07.2026). URL: https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,28805570,dostojewski-odpowiedzialny-za-dzialalnosc-biesow-tak-ale-nie.html
Przebinda G., Ostatnia wojna Putina. Rozprawa filologa z Rosją, Kraków: Znak, 2023.
Przebinda G., Ostatnia wojna Putina, wykład opublikowany w serwisie YouTube (dostęp: 5.07.2026). URL: https://www.youtube.com/watch?v=c5wv1FQVxck&t=4199s
Przebinda G., Umarli są szczęśliwi? Dziennik Trzeciego roku wojny, Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, 2025.
Włodarczyk B., Szalona miłość. Chcę takiego jak Putin. Reportaże z Rosji, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2022, s. 161.
Wydawnictwo Filtry zrezygnowało z publikacji powieści „Ziemia” rosyjskiego pisarza Michaiła Jelizarowa, Booklips, 27.06.2024 (dostęp: 5.07.2026). URL: https://booklips.pl/newsy/wydawnictwo-filtry-zrezygnowalo-z-publikacji-powiesci-ziemia-rosyjskiego-pisarza-michaila-jelizarowa/
Źródła w języku rosyjskim:
Бондаренко В., Иосиф Бродский. Взбунтовавшийся пасынок русской культуры, [в:] Живи опасно, Москва: Издательский дом «ПоРог», 2006.
В интернете спорят из-за памятника Михаилу Булгакову, который демонтировали в Киеве. Одни упрекают городские власти в вандализме, другие припоминают антиукраинские цитаты писателя, Meduza, 9.06.2026 (доступ: 5.07.2026). URL: https://meduza.io/feature/2026/06/09/v-internete-sporyat-iz-za-pamyatnika-mihailu-bulgakovu-kotoryy-demontirovali-v-kieve
Дворец для Путина. История самой большой взятки, film dokumentalny opublikowany w serwisie YouTube (доступ: 5.07.2026). URL: https://www.youtube.com/watch?v=ipAnwilMncI
Моруков Ю., Соловецкий лагерь особого назначения (1923–1933 гг.), Альманах «Соловецкое море», 2004, nr 3 (доступ: 5.07.2026). URL: https://web.archive.org/web/20141226113339/http://www.solovki.info/?action=archive&id=219
Полубояринова И., Митрополит Тихон Шевкунов стал главой Крымской метрополии, RTVI (доступ: 5.07.2026). URL: https://rtvi.com/news/mitropolit-tihon-stal-glavoj-krymskoj-mitropolii/
Downloads
The publisher's shop:
Pubblicato
Come citare
Fascicolo
Sezione
Licenza
Questo lavoro è fornito con la licenza Creative Commons Attribuzione - Non opere derivate 4.0 Internazionale.
Stats
Number of views and downloads: 22
Number of citations: 0
