The Building of the Former Real School in Krosno and its Constructor, Bolesław Mańkowski
A Monographic Study Prepared on the 120th Anniversary of the Building’s Construction
DOI:
https://doi.org/10.12775/SP.2025.004Keywords
Bolesław Mańkowski, Real School in Krosno, Nicolaus Copernicus Secondary School in Krosno, Krosno, 20th-century Polish architecture, architecture in Krosno in the 20th centuryAbstract
The building of the former Real School, later the Middle School, and then the Nicolaus Copernicus Secondary School No. 1 was erected in Krosno between 1903 and 1905. This building, which has been a permanent feature of the architectural landscape of this part of the town for 120 years, was designed by Bolesław Mańkowski, a graduate of the Faculty of Civil Engineering at the Industrial School in Kraków. It is an outstanding example of a well-preserved building in the historicist architectural style, with noticeable, albeit subtle, influences from the decorative motifs of early Art Nouveau. It has been a place where the attitudes and minds of both young residents of Krosno and young people from its immediate and wider surroundings have been shaped almost continuously for 120 years. This impressive building is a proud testament to the intellectual and cultural status of the town, both at the beginning of the 20th century and in modern times.
References
Materiały niepublikowane:
Archiwum I LO w Krośnie
- Plany budynku Szkoły Realnej na placu przy ul. Seminaryjnej w Krośnie, oprac. Kazimierz Kotłowski, 1902
- Plany budynku Szkoły Realnej na placu przy ul. Seminaryjnej w Krośnie, oprac. Bolesław Mańkowski, 1903
Archiwum Państwowe w Rzeszowie – Oddział w Sanoku
- Zespół – Akta Miasta Jasła (AMJ), sygn. 4.
- Zespół – Akta Miasta Krosna (AMK), sygn. 7, Protokół z posiedzenia Rady Miasta z 29 maja 1900 r.; sygn. 28, Protokół z 17 lipca 1903 r.; sygn. 29, Protokół z 14 października 1904 r.; sygn. 30, Protokół z 30 stycznia 1905 r.; Protokół z 11 sierpnia 1905 r.; sygn. 121.
Archiwum Podkarpackiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Przemyślu – Delegatury w Krośnie
- Karta ewidencyjna zabytku – Gmach LO im. Mikołaja Kopernika w Krośnie, oprac. Barbara i Antoni Bosakowie, Krosno 1993.
Prace drukowane:
Beiersdorf Z., 2001, Sokolnie w krajobrazie kulturowym i architektonicznym Galicji, [w:] Rozwój przestrzenny miast galicyjskich położonych między Dunajcem a Sanem w okresie autonomii galicyjskiej, pod red. Z. Beiersdorfa i A. Laskowskiego, Jasło, s. 355–378.
Bereś E., 2008, Krosno i jego samorząd w dobie autonomii galicyjskiej, wyd. Ruthenus, Krosno 2008.
Kosiek A., 1994, Z dziejów starań miasta Krosna o założenie gimnazjum i szkoły realnej, „Biblioteka Krośnieńska”, seria: historia, z. 5, Muzeum Rzemiosła w Krośnie, Krosno.
Kosiek A., 2001, Nowe obiekty użyteczności publicznej i ich lokalizacja jako przedmiot starań władz Krosna w okresie autonomii, [w:] Rozwój przestrzenny miast galicyjskich położonych między Dunajcem a Sanem w okresie autonomii galicyjskiej. Materiały z sesji, Jasło 23–24 kwietnia 1999, pod red. Z. Beiersdorfa i A. Laskowskiego, Jasło 2001, s. 327–340.
Kosiek A., Laskoś-Źrebiec K., 2021, Ludzie – znani i nieznani krośnianie, [w:] Krosno. Przewodnik dla zwiedzających, Muzeum Rzemiosła w Krośnie, Krosno, s. 165–178.
Krakowski P., 1979, Teoretyczne podstawy architektury wieku XIX, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskie. Prace z Historii Sztuki”, t. 15, Kraków, s. 69–86.
Księga Jubileuszowa w stulecie I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Krośnie, dawnej szkoły Realnej, dawnego Gimnazjum 1900–2000, pod red. E. Mańkowskiej, 2000, Krosno.
Laskowski A., 2001, Bronisław Bigo z Mielca budowniczym miejskim w Jaśle, „Prace Historyczno-Archiwalne”, t. 10, s. 75–87.
Laskowski A., 2003 Kadra techniczno-budowlana związana z Jasłem w okresie autonomii galicyjskiej. Słownik biograficzny, Kraków.
Łopatkiewicz B., 1993, Geneza i rozwój organizacyjny Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Krośnie, Krosno, s. 135–159.
Łopatkiewicz P., 2016, Krosno – Gmach Rady Powiatowej, [w:] Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, pod red. W. Bałusa, D. Popp’a, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Instytut Herdera do Badań Historycznych nad Europą Środkowo-Wschodnią w Marburgu, Instytut Historii Sztuki UJ, Warszawa, s. 724.
Łopatkiewicz P., 2018, Z dziejów architektonicznego założenia jezuickiego w Krośnie, [w:] Krosno. Studia z dziejów miasta i regionu, t. 8, pod red. F. Leśniaka, Krosno, s. 129–159.
Łopatkiewicz P., 2024, Zanim w Krośnie powstała Akademia. Od szkoły parafialnej do jezuickiego Studium Generale (zarys dziejów szkolnictwa krośnieńskiego od XIV do XVIII wieku), [w:] Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie 1999–2024, Wydawnictwo Pigonianum, Krosno, s. 11–24.
Łopatkiewicz P., 2025, Gmach dawnej Szkoły Realnej – obecnego Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Krośnie – i jego budowniczy Bolesław Mańkowski, [w:] Księga Jubileuszowa w 125-lecie I Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Mikołaja Kopernika w Krośnie, pod red. P. Łopatkiewicza, Stowarzyszenie Absolwentów I LO im. Mikołaja Kopernika w Krośnie, Krosno 2025, s. 82–91.
Mirkiewicz A., 2016, Okręg rzeszowski Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1895–1939), Rzeszów.
Sanocka B., 2002, Architektura willowa Krosna pierwszej połowy XX wieku na tle gospodarczego, kulturalnego i urbanistycznego rozwoju miasta, [w:] Krosno. Studia z dziejów miasta i regionu, t. 4, pod red. F. Leśniaka, Krosno, s. 217–272.
Sprawozdanie C.K. Państwowej Szkoły Przemysłowej w Krakowie ogłoszone z końcem roku szkolnego…, 1892, 1893, 1894, 1895. 1896, Kraków.
Stanisława Tomkowicza Inwentarz zabytków powiatu krośnieńskiego. Z rękopisów Autora wydali i własnymi komentarzami opatrzyli Piotr i Tadeusz Łopatkiewiczowie, 2005, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków.
Stefański K., 2005, Architektura XIX wieku na ziemiach polskich, Wydawnictwo DIG, Warszawa.
Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1904, Lwów 1904.
Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914, Lwów 1914.
Zając I., 1995, Rozwój zabudowy przemyskich przedmieść, „Rocznik Historyczno-Archiwalny”, t. 10, s. 93–124.
Znamierowski A., 2003, Insygnia, symbole i herby polskie, Warszawa.
Downloads
The publisher's shop:
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 192
Number of citations: 0
