Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • Ogłoszenia
  • O czasopiśmie
    • O czasopiśmie
    • Przesyłanie tekstów
    • Zespół redakcyjny
    • Polityka prywatności
    • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • English
  • Język Polski

Ruch Filozoficzny

Gdy rozum śpi, budzą się demony. Rzecz o hiszpańskim Oświeceniu
  • Strona domowa
  • /
  • Gdy rozum śpi, budzą się demony. Rzecz o hiszpańskim Oświeceniu
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 76 Nr 3 (2020): Znaczenie filozofii Oświecenia. Rozum i rozumienie /
  4. Artykuły

Gdy rozum śpi, budzą się demony. Rzecz o hiszpańskim Oświeceniu

Autor

  • Dorota Leszczyna Uniwersytet Wrocławski, Wrocław https://orcid.org/0000-0001-5172-0911

DOI:

https://doi.org/10.12775/RF.2020.035

Słowa kluczowe

Oświecenie, Hiszpania, rozum, nowatorzy, Inkwizycja, historia, dynastia Burbonów

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie najważniejszych cech Oświecenia w Hiszpanii. Rozpoczynam od dyskusji, jakie toczyły się na temat tej epoki wśród hiszpańskich myślicieli. Następnie podejmuję problem pierwszej definicji Oświecenia, jaka pojawiła się w 1726 roku w Słowniku Języka Kastylijskiego. Przedstawiam także ramy chronologiczne tej epoki w Hiszpanii, a także główne etapy jej rozwoju w postaci Preoświecenia, pierwszego Oświecenia, pełni Oświecenia i kryzysu Oświecenia.

Bibliografia

Aguilar Piñal Francisco. 1980. „Los reales Seminarios de Nobles en la política ilustrada española”. Cuadernos Hispanoamericanos 356: 329–349.

Agustín Cordero Medina Luis. 1984. Nicolás Antonio. Bibliógrafo americanista. Lima: Ministerio de Educación.

Solís de los Santos José. 2012. „Nicolás Antonio (1617–1684)”. W: Diccionario biográfico y bibliográfico del humanismo español (siglos XV–XVII). Madrid: Ediciones Clásicas: 78–81.

Álvarez Barrientos Joaquín. 2006. „El siglo XVIII, según Menéndez Pelayo”. Boletín de la Biblioteca de Menéndez Pelayo LXXXII: 297–329.

Azcárate Gumersindo. 1877. El selfgovernment y la monarquía doctrinaria. Madrid: A. de San Martin.

Bitar Letayf M. 1968. Economistas españoles del siglo XVIII. Madrid: Ediciones Cultura Hispánica.

Chevalier Maxime. 1988. „Conceptisme, culteranisme, agudeza”, Revue XVII siècle 160: 281–287.

„Daniel Torregrosa, Antonio de Ulloa, el marino que leía a Newton”. Dostęp 24.05.2020. https://culturacientifica.com/2018/04/20/antonio-de-ulloa-el-marino-que-leia-a-newton/.

Demerson Paula, Francisco Aguilar Piñal. 1974. Las Sociedades Económicas de Amigos del País en el siglo xvin. Guía del investigador. San Sebastián: Gráficas Izarra.

Diccionario de la lengua castellana, en que se explica el verdadero sentido de las voces, su naturaleza y calidad, con las phrases o modos de hablar, los proverbios o refranes, y otras cosas convenientes al uso de la lengua [...]. 1726. Compuesto por la Real Academia Española. T. I. Que contiene las letras A.B. Madrid: Imprenta de Francisco del Hierro.

Domergue Lucienne. 1982. Censure et Lumières d,ans l'Espagne de Charles III. París: Éditions du C.N.R.S.

Domínguez Ortiz Antonio. 2004. España, tres milenios de historia. Madrid: Marcial Pons Historia.

Fernández Durán Reyes. „Gerónimo de Uztariz y Hermiaga”. W: Diccionario Biográfico Español. Real Academia de la Historia. Dostęp 24.05.2020. http://dbe.rah.es/biografias/15370/geronimo-de-uztariz-y-hermiaga

Fuentes Juan Francisco. 1988. „Luces y sombras de la Ilustración española”. Revista de Educación 1: 9–27.

Fuentes Juan Francisco. 1989. José Marchena: biografía política e intelectual. Barcelona: Crítica.

García Camarero Ernesto. 1970. La polémica de la ciencia española. Madrid: Alianza.

García López Aurelio. 2004–2005. „El novator Gaspar Ibáñez de Segovia y su historia de la Casa de Mondéjar”. Revista de Estudios de Guadalajara 31–32: 45–102.

Jakuszko Honorata. 2006. „Oświeceniowa filozofia”. W: Powszechna Encyklopedia Filozofii. T. 7. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu: 906–915.

Jauralde Pou Pablo. 1998. Francisco de Quevedo (1580–1645). Madrid: Castalia.

„Juan Miguel Sánchez de la Campa 1820–1885”. Dostęp 23.05.2020. www.filosofia.org/ave/003/c024.htm

Kant Immanuel. 2012. „Odpowiedź na pytanie »Czym jest Oświecenie«”. Przeł. Tomasz Kupś. W: Immanuel Kant. Dzieła zebrane. T. 6. 45–54. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Leszczyna Dorota. 2019. „Zarys XIX-wiecznej filozofii hiszpańskiej. Nurty, problemy, inspiracje”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 28: 195–214.

López de Munain Gorka. 2010-2011. „Los Caprichos de Goya. Estampas y textos contra el sueño de la razón”. Revista Sans Soleil 2: 79–108.

López Vázquez José Manuel B. 1982. Los caprichos de Goya y su interpretación. Santiago de Compostela: Universidad de Santiago de Compostela.

Maeztu Ramiro de. 1932. „Defensa de la Hispanidad”. Acción Española 5: 449–457.

Martínez Shaw Carlos. 1996. El Siglo de las Luces. Las bases intelectuales del reformismo. Madrid: Historia.

Mendelssohn Moses. 2013. „W kwestii co znaczy oświecać”. Przeł. Radosław Kuliniak, Tomasz Małyszek. W: Wybór pism Mosesa Mendelssohna, red. Radosław Kuliniak, Tomasz Małyszek. 157–160. Wrocław: Arboretum.

Menéndez Pelayo Marcelino. 1880–1882. Historia de los heterodoxos españoles, 3 vols., Madrid: Libería de San José.

Menéndez Pelayo Marcelino. 1956. Historia de los heterodoxos. T. 2. Madrid: B.A.C.

Mestre Antonio Pablo, Pérez García. 2004. „La cultura en el siglo XVIII español”. W: La cultura española en la Edad Moderna. Historia de España XV, Luis Gil Fernández y otros. 387–388. Madrid: Istmo.

Mestre Sanchis Antonio. 2007. Mayans y Siscar y el pensamiento ilustrado español contra el absolutismo. León: Universidad de León.

Núñez de Arce Gaspar. 1876. Causas de la precipitada decadencia y total ruina de la literatura nacional bajo los últimos reinados de la casa de Austria. Madrid: La Real Academia de la Lengue.

Ortega y Gasset José. 2004. „Cuaderno de bitácora”. W: José Ortega y Gasset, Obras completas. T. 2. Madrid: Fundación José Ortega y Gasset & Taurus.

Ortega y Gasset José. 2004. „La conservación de la cultura”. W: José Ortega y Gasset, Obras completas. T. 1. Madrid: Fundación José Ortega y Gasset & Taurus.

Ortega y Gasset José. 2009. „Sobre la leyenda de Goya”. W: Ortega y Gasset José, Obras completas. T. 9. Madrid: Fundación José Ortega y Gasset & Taurus.

Outram Dorinda. 2006. Panorama Oświecenia. Przeł. Joanna Kolczyńska. Warszawa: Arkady.

Pinillos José Luis. 1998. „Los novatores en la historia intelectual de España”, Boletín de la Real Academia Española 78: 339–347.

Quevedo Francisco de. 1627. Sueños y discursos de verdades descubridoras de abusos, vicios y engaños en todos los oficios y estados del mundo. Barcelona: Esteban Liberós.

Quevedo Francisco de. 1982. Sny. Godzina dla każdego, czyli Fortuna mózgiem obdarzona. Przeł. Kalina Wojciechowska. Warszawa: PWN.

Rosselló Vicenç M.,. 2004. „Tomàs V. Tosca y su entorno ilustrado en Valencia. Obra autógrafa y atribuciones”. Ería. Revista Cuatrimestral de Geografía 64–65: 159–176.

Ruiz Torres Pedro. 2008. „Reformismo e Ilustración”. W: Vol. 5 de la Historia de España, ed. Josep Fontana, Ramón Villares. 426–427. Barcelona: Critica.

Sánchez de la Campa Juan Miguel. 1857. „Reflexiones sobre la dirección que conviene dar a los estudios filosóficos”. Revista de Instrucción Pública, Literatura y Ciencias 26: 410–412.

Tuñon de Lara Manuel, Julio Valdeón Baruque, Antonio Domínguez Ortiz. 1997. Historia Hiszpanii. Przeł. Szymon Jędrusiak, Kraków: Universitas.

Varela Javier. 1988. Jovellanos. Madrid: Alianza Editorial.

Venturi Franco. 1975. Utopia and Reform in the Enlightenment. Cambridge:

Cambridge University Press.

Ruch Filozoficzny

Pobrania

  • PDF

Opublikowane

2021-02-09

Jak cytować

1.
LESZCZYNA, Dorota. Gdy rozum śpi, budzą się demony. Rzecz o hiszpańskim Oświeceniu. Ruch Filozoficzny [online]. 9 luty 2021, T. 76, nr 3, s. 73–93. [udostępniono 18.2.2026]. DOI 10.12775/RF.2020.035.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 76 Nr 3 (2020): Znaczenie filozofii Oświecenia. Rozum i rozumienie

Dział

Artykuły

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 2117
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Indeks autorów
  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • English
  • Język Polski

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

Oświecenie, Hiszpania, rozum, nowatorzy, Inkwizycja, historia, dynastia Burbonów
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa