Heidegger: metafizyka czy hermeneutyka?

Abstrakt

Pytany po wojnie o rozumienie człowieczeństwa, humanizmu, etyki, odpowiedzialności, Heidegger udzielił obszernej i wieloznacznej odpowiedzi w Liście o humanizmie. Dodatkowe objaśnienia zawarte są też i jego innych powojennych artykułach, odczytach i szkicach (esej zbiera je i zestawia z głównymi wątkami Listu). Europejczyk pytany o humanizm zostaje odniesiony do tradycji Rzymu i odcięty od greckich korzeni swoich dziejów. W grece, a nie w łacinie zapadały jednak fundamentalne rozstrzygnięcia naszego wspólnego myślenia. Odcinając się od nich i zapominając je, pozbawiamy się gruntu i stajemy na skraju przepaści (Abgrund). Heidegger pytał o medium myślenia, mowę i język. Wskazywał na odmienność greckiego i łacińskiego nazywania mowy i na konsekwencje zapomnienia o związkach poiesis i techne. Przypominał o różnicy w nazywaniu i rozumieniu „prawdy” – aletheia i veritas, o wieloznaczności „myślenia” i jego greckim źródle logos. W eseju przywołane zostały poglądy Heideggera uzasadniające jego zdaniem konieczność wycofania się przed odpowiedzią na pytanie o kondycję człowieka i humanizm. Będzie ona pochopna i szkodliwa, jeśli wpierw nie zdecydujemy się wysłuchać tego, co mówią dzieje naszego myślenia.