Między samotnością a samotnością. Bohaterowie "Skrzydeł ołtarza" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Abstrakt

Cztery słowa, w których można by zamknąć opowiadania Gustawa Herlinga- Grudzińskiego, to: samotność, cierpienie, tajemnica, zło. Bohater Grudzińskiego to człowiek samotny i cierpiący, umieszczony w świecie, w którym nie ma nadziei na odmianę losu. Znamię to noszą już najwcześniejsze utwory tego autora, wśród nich dwa opowiadania składające się na dylogię Skrzydła ołtarza. Bohaterowie tych opowiadań zostają samotnością naznaczeni w różny sposób: jedni są na nią skazani, inni wydają się ją wybierać (choć wybór ten jest, zdaniem Herlinga, złudzeniem); jedni szukają w niej pocieszenia, inni ekspiacji, jeszcze inni – ucieczki od niej. Są odcięci od ludzi, od Boga, a nawet od siebie. Pisarz zaś raz wyostrza granice pomiędzy różnymi formami samotności, to znów je zaciera, pokazując niejednoznaczność tych form i tworzące się między nimi napięcia. Dlatego też nie różnicuje on samotności i osamotnienia. I pyta o ich relację do (wszechobecnego w tej twórczości) nieszczęścia.