Aksjologiczne pojęcie sensu życia w filozofii Henryka Elzenberga
DOI:
https://doi.org/10.12775/RF.2025.071Słowa kluczowe
wartość, sens życia, cel życia, ludzka natura, Henryk Elsenberg, aksjologia, filozofia polska, etyka, perfekcjonizm, sens świataAbstrakt
Celem tekstu jest rekonstrukcja koncepcji sensu życia polskiego filozofa Henryka Elzenberga. Do tego zadania wykorzystano metodę rekonstrukcyjną, analizę tekstów źródłowych, analizę pojęciową oraz analizę językową. Duży nacisk położono na metodę rekonstrukcyjną i analizę tekstów źródłowych, ponieważ najważniejsze zapiski Elzenberga na temat sensu życia znajdowały się w pismach niewydanych za życia filozofa. Polski filozof rozwijał aksjologię opartą na pojęciu wartości perfekcyjnych, bezwzględnych z istoty, które przysługują przedmiotom, które są takie, jakie powinno być. Sens życia według Elzenberga płynie z wartości, ponieważ sensowność polega na byciu uzasadnionym przez wartości. Do rezultatów badawczych niniejszego tekstu należy między innymi szerokie opracowanie kwestii, dlaczego sens życia należy według autora Kłopotu z istnieniem określać poprzez stosunek do wartości, a nie jako coś teleologicznie uzasadnionego. Ugruntowano hipotezę badawczą, że wszystko, o czym można orzekać sensowność, podpada pod kategorię istnienia czegoś wartościowego. Ponadto, w zakończeniu zwrócono uwagę, że na gruncie filozofii Elzenberga realizacja sensu życia wymaga ascetycznego przezwyciężania własnej natury.
Bibliografia
Elzenberg Henryk. 1948. Stałe wartości świata. In: Henryk Elzenberg, Materiały Henryka Elzenberga, Archiwum PAN w Warszawie, teczka 31, sygnatura III-181.
Elzenberg Henryk. 1952. Pesymistyczny pogląd na naturę ludzką. In: Henryk Elzenberg, Materiały Henryka Elzenberga, Archiwum PAN w Warszawie, teczka 41, sygnatura III-181.
Elzenberg Henryk. 1959. „Sens życia” (głos dyskusyjny o artykule T. Czeżowskiego). In: Henryk Elzenberg, Materiały Henryka Elzenberga, Archiwum PAN w Warszawie, teczka 33, sygnatura III-181.
Elzenberg Henryk. 1991. Czy tak zwany sens może być życiu nadany?. In: Henryk Elzenberg, Z filozofii kultury, ed. M. Woroniecki. Kraków: Znak.
Elzenberg Henryk. 1991. Sprawy zbiorowości ludzkiej a mój system myślowy. In: Henryk Elzenberg, Z filozofii kultury, ed. M. Woroniecki. Kraków: Znak.
Elzenberg Henryk. 1994. Kłopot z istnieniem. Aforyzmy w porządku czasu. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Elzenberg Henryk. 1999. O różnicy między „pięknem” a „dobrem”. In: Henryk Elzenberg, Pisma estetyczne, ed. Lesław Hostyński. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Elzenberg Henryk. 2001. Rzeczywista podstawa etyki. In: Henryk Elzenberg, Pisma etyczne, ed. Lesław Hostyński. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2001.
Elzenberg Henryk. 2002. Aksjologiczne pojęcie sensu. In: Henryk Elzenberg, Pisma aksjologiczne, ed. Lesław Hostyński, Andrzej Lorczyk, Agnieszka Nogal. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Elzenberg Henryk. 2002. Pojęcie wartości i powinności. Tekst żemłosławski. In: Henryk Elzenberg, Pisma aksjologiczne, ed. Lesław Hostyński, Andrzej Lorczyk, Agnieszka Nogal. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2002.
Elzenberg Henryk. Bez daty. Wolność i autorytet w etyce. In: Henryk Elzenberg, Materiały Henryka Elzenberga, Archiwum PAN w Warszawie, teczka 14, sygnatura III-181.
Płoszczyniec Antoni. 2017. “Czy sens życia jest tym samym co cel życia? Rozważania aksjologiczne”. Analiza i egzystencja. Czasopismo filozoficzne 37: 45–47.
Płoszczyniec Antoni. 2021. Asceza i człowiek. Studium antropologii filozoficznej Henryka Elzenberga. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Tyburski Włodzimierz. 2006. Elzenberg. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Antoni Płoszczyniec
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 60
Liczba cytowań: 0
