Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Język Polski

Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych

Basilian Fathers as owners of the monastic estates in the second half of the eighteenth century
  • Home
  • /
  • Basilian Fathers as owners of the monastic estates in the second half of the eighteenth century
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 79 (2018) /
  4. Artykuły (Articles)

Basilian Fathers as owners of the monastic estates in the second half of the eighteenth century

Authors

  • Beata Lorens Uniwersytet Rzeszowski

DOI:

https://doi.org/10.12775/RDSG.2018.02

Keywords

Basilian Fathers, monastery, economic instruction, manor, economy management, serfdom

Abstract

Bazylianie z racji posiadania dóbr ziemskich, nadanych im na mocy fundacji, sprawowali zarząd nad folwarkami klasztornymi. W nadzorowaniu poddanych i organizacji pracy kierowali się wytycznymi sformułowanymi w instruktarzach ekonomicznych. Przykładem tego typu dokumentu była instrukcja dla prokuratora, czyli zakonnika zarządzającego gospodarstwem folwarcznym monasteru w Werchracie w województwie bełskim, pochodząca z 1768 r. Sformułowano w niej zasady postępowania prokuratora wobec właścicieli sąsiednich gruntów, czeladzi i poddanych klasztornych, opieki nad budynkami folwarcznymi i inwentarzem żywym oraz troską o zebranie i przechowywanie zbiorów.

 

The Basilian monks, by reason of their ownership of landed estates conferred to them by charters, managed monastic manors. In supervising their subjects and in organising work they followed the guidelines set out in economic instructions, such as an instruction for the procurator, i.e. the Basilian father stewarding a manor at the village of Werchrata in the Bełz Voivodeship, formulated in 1768. The instruction contains rules of the procurator’s conduct towards the owners of neighbouring estates, the domestics, servants and subjects of the monastery, his care for manorial buildings and livestock, for harvest and crops.

Author Biography

Beata Lorens, Uniwersytet Rzeszowski

Beata Lorens – Dr. hab., assistant professor at the Modern History and History of the Church Unit of the Rzeszów University; her research interests mainly focus on religious-economic relations at the Polish-Ukrainian borderlands in the early modern period, the history of the Basilian Fathers of the Crown province in the 18th century, the history of education. The author of three books and over 60 scholarly articles.

References

Źródła archiwalne

Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów w Krakowie: Ławra Poczajowska, sygn. 2, 8, 18.

Biblioteka Jagiellońska w Krakowie: rkps 4502.

Biblioteka OO. Bazylianów w Warszawie: sygn. Krystynopol 57.

Центральний Державний Історичний Архів України м. Львів: f. 201, op. 4б, sp. 141, 1917; f. 684, op. 1, sp. 1186, 2029, 2044, 2627, 3014, 3075, 3076.

Державний архів Тернопільської області: f. 258, op. 3, sp. 1254.

Львівська Національна Наукова Бібліотека України імені Василя Стефаника. Відділ Рукописів: f. 3, od. zb. 137, od. zb. 293, od. zb. 361, od. zb. 435, od. zb. 436; f. 5, op. 1, od. zb. 2074/II, od. zb. 2106/II; f. 141, op. 1, od. zb. 1482.

Інститут Рукопису Національної Бібліотеки України ім. В. І. Вернадського в Київі: f. І, nr 1104; f. 231, nr 152.

Źródła drukowane

Instrukcje gospodarcze dla dóbr magnackich i szlacheckich z XVII–XVIII wieku, t. 1, wyd. B. Baranowski i in., Wrocław 1958 (Źródła do Historii Kultury Materialnej).

Instrukcje gospodarcze dla dóbr magnackich i szlacheckich z XVII–XVIII wieku, t. 2, wyd. B. Baranowski i in., Wrocław–Warszawa–Kraków 1963 (Źródła do Historii Kultury Materialnej).

Polskie instruktarze ekonomiczne z końca XVII i z XVIII wieku, t. 1–2, wyd. S. Pawlik, Kraków 1915–1929.

Візитації василіанських монастирів Перемишльскої єпархії 1747–1767 років, wyd. Ю. Стецик, Жовква 2016.

Opracowania

Duch O., Jak mniszki gospodarowały? Gospodarka w prawosławnych i unickich monasterach żeńskich eparchii lwowskiej i przemyskiej w XVII–XVIII wieku, w: Folwark, wieś, latyfundium. Gospodarstwo wiejskie w Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. J. Muszyńska, S. Kazusek, J. Pielas, Kielce 2009, s. 187–196.

Kołbuk A., Kołbuk W., Życie codzienne na probostwie unickim na ziemiach nadbużańskich w XVIII i XIX wieku, Lublin 2015.

Lorens B., Bazylianie prowincji koronnej w latach 1743–1780, Rzeszów 2014.

Lorens B., Sytuacja gospodarcza monasterów bazyliańskich w Galicji u progu kasat józefińskich oraz losy ich majątku po kasacie. Zarys problemu, w: Klasztor w gospodarce średniowiecznej i nowożytnej, red. M. Derwich, Wrocław 2013 (Opera ad historiam monasticam spectantia, I, 9), s. 623–641.

Łoś W., Sytuacja gospodarcza klasztorów bazylianek na Wołyniu u progu kasat (koniec XVIII – początek XIX w.), w: Klasztor w gospodarce średniowiecznej i nowożytnej, red. M. Derwich, Wrocław 2013 (Opera ad historiam monasticam spectantia, I, 9), s. 611–621.

Miławicki M., Zaplecze gospodarcze klasztorów dominikańskich diecezji kamienieckiej w świetle akt wizytacji z 1823 roku, w: Dominikanie na ziemiach polskich w epoce nowożytnej, red. A. Markiewicz, M. Miławicki, Kraków 2009 (Studia i Źródła Dominikańskiego Instytutu Historycznego w Krakowie, 5), s. 485–517.

Rutkowski J., Co to były folwarki w dawnej Polsce?, w: Wieś europejska późnego feudalizmu (XVI–XVIII w.), wybór J. Topolski, Warszawa 1986, s. 232–263.

Serczyk A.W., Gospodarstwo magnackie w województwie podolskim w drugiej połowie XVIII wieku, Wrocław–Warszawa–Kraków 1965.

Wodzianowska I., Sytuacja gospodarcza klasztoru bazylianów w Zahorowie na Wołyniu u progu kasat oraz losy jego majątku i zabudowań po kasacie w 1839 r., w: Klasztor w gospodarce średniowiecznej i nowożytnej, red. M. Derwich, Wrocław 2013 (Opera ad historiam monasticam spectantia, I, 9), s. 663–682.

Стецик Ю., Монастирські фільварки Перемишльської єпархії (кінець XVII–XVIII ст.), „Історія релігій в Україні” 1, 2008, s. 540–546.

Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych

Downloads

  • PDF (Język Polski)

Published

2019-03-01

How to Cite

1.
LORENS, Beata. Basilian Fathers as owners of the monastic estates in the second half of the eighteenth century. Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych. Online. 1 March 2019. Vol. 79, pp. 39-62. [Accessed 20 April 2026]. DOI 10.12775/RDSG.2018.02.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 79 (2018)

Section

Artykuły (Articles)

Stats

Number of views and downloads: 624
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

Basilian Fathers, monastery, economic instruction, manor, economy management, serfdom
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop