Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • Ogłoszenia
  • O czasopiśmie
    • O czasopiśmie
    • Przesyłanie tekstów
    • Zespół redakcyjny
    • Polityka prywatności
    • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • English
  • Język Polski

Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych

Bazylianie jako właściciele dóbr klasztornych w drugiej połowie XVIII wieku
  • Strona domowa
  • /
  • Bazylianie jako właściciele dóbr klasztornych w drugiej połowie XVIII wieku
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 79 (2018) /
  4. Artykuły (Articles)

Bazylianie jako właściciele dóbr klasztornych w drugiej połowie XVIII wieku

Autor

  • Beata Lorens Uniwersytet Rzeszowski

DOI:

https://doi.org/10.12775/RDSG.2018.02

Słowa kluczowe

bazylianie, monaster, instrukcja ekonomiczna, folwark, gospodarka, poddaństwo

Abstrakt

Bazylianie z racji posiadania dóbr ziemskich, nadanych im na mocy fundacji, sprawowali zarząd nad folwarkami klasztornymi. W nadzorowaniu poddanych i organizacji pracy kierowali się wytycznymi sformułowanymi w instruktarzach ekonomicznych. Przykładem tego typu dokumentu była instrukcja dla prokuratora, czyli zakonnika zarządzającego gospodarstwem folwarcznym monasteru w Werchracie w województwie bełskim, pochodząca z 1768 r. Sformułowano w niej zasady postępowania prokuratora wobec właścicieli sąsiednich gruntów, czeladzi i poddanych klasztornych, opieki nad budynkami folwarcznymi i inwentarzem żywym oraz troską o zebranie i przechowywanie zbiorów.

 

The Basilian monks, by reason of their ownership of landed estates conferred to them by charters, managed monastic manors. In supervising their subjects and in organising work they followed the guidelines set out in economic instructions, such as an instruction for the procurator, i.e. the Basilian father stewarding a manor at the village of Werchrata in the Bełz Voivodeship, formulated in 1768. The instruction contains rules of the procurator’s conduct towards the owners of neighbouring estates, the domestics, servants and subjects of the monastery, his care for manorial buildings and livestock, for harvest and crops.

Biogram autora

Beata Lorens - Uniwersytet Rzeszowski

Beata Lorens – dr hab., prof. UR, pracuje w Zakładzie Historii Nowożytnej i Dziejów Kościoła w Instytucie Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego. Główne kierunki zainteresowań badawczych: stosunki religijno-etniczne na pograniczu polsko-ukraińskim w okresie nowożytnym, dzieje bazylianów prowincji koronnej w XVIII w., historia oświaty. Autorka trzech książek oraz ponad 60 artykułów naukowych.

Bibliografia

Źródła archiwalne

Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów w Krakowie: Ławra Poczajowska, sygn. 2, 8, 18.

Biblioteka Jagiellońska w Krakowie: rkps 4502.

Biblioteka OO. Bazylianów w Warszawie: sygn. Krystynopol 57.

Центральний Державний Історичний Архів України м. Львів: f. 201, op. 4б, sp. 141, 1917; f. 684, op. 1, sp. 1186, 2029, 2044, 2627, 3014, 3075, 3076.

Державний архів Тернопільської області: f. 258, op. 3, sp. 1254.

Львівська Національна Наукова Бібліотека України імені Василя Стефаника. Відділ Рукописів: f. 3, od. zb. 137, od. zb. 293, od. zb. 361, od. zb. 435, od. zb. 436; f. 5, op. 1, od. zb. 2074/II, od. zb. 2106/II; f. 141, op. 1, od. zb. 1482.

Інститут Рукопису Національної Бібліотеки України ім. В. І. Вернадського в Київі: f. І, nr 1104; f. 231, nr 152.

Źródła drukowane

Instrukcje gospodarcze dla dóbr magnackich i szlacheckich z XVII–XVIII wieku, t. 1, wyd. B. Baranowski i in., Wrocław 1958 (Źródła do Historii Kultury Materialnej).

Instrukcje gospodarcze dla dóbr magnackich i szlacheckich z XVII–XVIII wieku, t. 2, wyd. B. Baranowski i in., Wrocław–Warszawa–Kraków 1963 (Źródła do Historii Kultury Materialnej).

Polskie instruktarze ekonomiczne z końca XVII i z XVIII wieku, t. 1–2, wyd. S. Pawlik, Kraków 1915–1929.

Візитації василіанських монастирів Перемишльскої єпархії 1747–1767 років, wyd. Ю. Стецик, Жовква 2016.

Opracowania

Duch O., Jak mniszki gospodarowały? Gospodarka w prawosławnych i unickich monasterach żeńskich eparchii lwowskiej i przemyskiej w XVII–XVIII wieku, w: Folwark, wieś, latyfundium. Gospodarstwo wiejskie w Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. J. Muszyńska, S. Kazusek, J. Pielas, Kielce 2009, s. 187–196.

Kołbuk A., Kołbuk W., Życie codzienne na probostwie unickim na ziemiach nadbużańskich w XVIII i XIX wieku, Lublin 2015.

Lorens B., Bazylianie prowincji koronnej w latach 1743–1780, Rzeszów 2014.

Lorens B., Sytuacja gospodarcza monasterów bazyliańskich w Galicji u progu kasat józefińskich oraz losy ich majątku po kasacie. Zarys problemu, w: Klasztor w gospodarce średniowiecznej i nowożytnej, red. M. Derwich, Wrocław 2013 (Opera ad historiam monasticam spectantia, I, 9), s. 623–641.

Łoś W., Sytuacja gospodarcza klasztorów bazylianek na Wołyniu u progu kasat (koniec XVIII – początek XIX w.), w: Klasztor w gospodarce średniowiecznej i nowożytnej, red. M. Derwich, Wrocław 2013 (Opera ad historiam monasticam spectantia, I, 9), s. 611–621.

Miławicki M., Zaplecze gospodarcze klasztorów dominikańskich diecezji kamienieckiej w świetle akt wizytacji z 1823 roku, w: Dominikanie na ziemiach polskich w epoce nowożytnej, red. A. Markiewicz, M. Miławicki, Kraków 2009 (Studia i Źródła Dominikańskiego Instytutu Historycznego w Krakowie, 5), s. 485–517.

Rutkowski J., Co to były folwarki w dawnej Polsce?, w: Wieś europejska późnego feudalizmu (XVI–XVIII w.), wybór J. Topolski, Warszawa 1986, s. 232–263.

Serczyk A.W., Gospodarstwo magnackie w województwie podolskim w drugiej połowie XVIII wieku, Wrocław–Warszawa–Kraków 1965.

Wodzianowska I., Sytuacja gospodarcza klasztoru bazylianów w Zahorowie na Wołyniu u progu kasat oraz losy jego majątku i zabudowań po kasacie w 1839 r., w: Klasztor w gospodarce średniowiecznej i nowożytnej, red. M. Derwich, Wrocław 2013 (Opera ad historiam monasticam spectantia, I, 9), s. 663–682.

Стецик Ю., Монастирські фільварки Перемишльської єпархії (кінець XVII–XVIII ст.), „Історія релігій в Україні” 1, 2008, s. 540–546.

Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych

Pobrania

  • PDF

Opublikowane

2019-03-01

Jak cytować

1.
LORENS, Beata. Bazylianie jako właściciele dóbr klasztornych w drugiej połowie XVIII wieku. Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych [online]. 1 marzec 2019, T. 79, s. 39–62. [udostępniono 14.3.2026]. DOI 10.12775/RDSG.2018.02.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 79 (2018)

Dział

Artykuły (Articles)

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 607
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Indeks autorów
  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • English
  • Język Polski

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

bazylianie, monaster, instrukcja ekonomiczna, folwark, gospodarka, poddaństwo
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa