Insulinooporność jako choroba cywilizacyjna

Abstrakt

Choroby cywilizacyjne można zdefiniować jako choroby spowodowane oddziaływaniem na ludzki organizm szkodliwych czynników, będących skutkiem rozwoju cywilizacji, postępującym uprzemysłowieniem oraz zmianą stylu życia wynikającą z wykorzystania zdobyczy współczesnej cywilizacji. Typowymi przykładami takich schorzeń są otyłość brzuszna i cukrzyca.

Insulinooporność stanowi podstawę bliźniaczej epidemii otyłości oraz cukrzycy typu 2, jak również tłumaczy wiele problemów metabolicznych zdefiniowanych jako zespół metaboliczny. Definiowana jest jako zaburzenie homeostazy glukozy, polegające na zmniejszeniu wrażliwości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby oraz innych tkanek organizmu na insulinę. Wyróżniamy trzy mechanizmy insulinooporności: przedreceptorowy, receptorowy i postreceptorowy.

Insulinooporność może nie być tylko jedynym, podstawowym problemem chorego, bezpośrednio wiodącym do zaburzenia metabolizmu glukozy pod postacią cukrzycy. Może ona stanowić dodatkowy problem, towarzyszący innej, pierwotnie u danego pacjenta występującej jednostce chorobowej, a prowadzący do poważnych powikłań, w tym cukrzycy. Dzieje się to na skutek rozmaitych zaburzeń hormonalnych występujących w różnych chorobach a prowadzących do pojawienia się oporności na insulinę.

Większość hormonów zmniejsza działanie insuliny w organizmie w mechanizmie działania na poziomie wątroby oraz tkanek obwodowych. Do hormonów, które w nadmiarze najczęściej powodują zaburzenia gospodarki węglowodanowej należą: hormon wzrostu, tyroksyna, glikokortykosteroidy, katecholaminy, parathormon, aldosteron oraz glukagon i somatostatyna. Skutkiem ich działania jest hiperinsulinemia będąca wynikiem kompensacyjnego wzrostu wydzielania insuliny w odpowiedzi na narastającą insulinooporność. Świadomość tak powszechnego występowania insulinooporności w różnych, globalnie szeroko rozpowszechnionych jednostkach chorobowych oraz zrozumienie mechanizmów do niej prowadzących, powinny przyczynić się do lepszej opieki nad chorymi pierwotnie leczącymi się z innych powodów.