Karl Schröter and His Interest in Polish Mathematical Logic. Based on Unpublished Archival Documents
DOI:
https://doi.org/10.12775/LLP.2025.016Słowa kluczowe
Karl Schröter, mathematical logic, Lvov-Warsaw School, scientific relations and exchangeAbstrakt
Karl Schröter (1905–1977) i jego zainteresowania polską logiką matematyczną. Na podstawie niepublikowanych materiałów archiwalnych
Karl Schröter pracował w zakresie logiki matematycznej i był związany z dwoma uniwersytetami niemieckimi: Westfälische Wilhelms-Universität Münster oraz Humboldt-Universität zu Berlin. Dziś jest uważany za najważniejszego logika matematycznego w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Większość logików pracujących w tym obszarze w tym kraju to byli jego bezpośredni lub pośredni uczniowie. W Berlinie założył Institut für mathematische Logik. Heiricha Scholza, pod kierunkiem którego napisał pracę doktorską w Münster oraz przedstawicieli polskiej szkoły logiki matematycznej uważał za swoich nauczycieli.
W tym artykule prezentujemy wyniki naszych badań w dwóch zakresach. Po pierwsze, przedstawiamy rozszerzony (w porównaniu z dotychczas opublikowanymi) życiorys naukowy Schrötera oraz pełną listę opublikowanych przez niego prac naukowych. Naszym drugim celem jest poinformować środowiska logiczne o nieznanych dokumentach archiwalnych poświadczających duże zainteresowanie Schrötera polską logiką (Stanisława Leśniewskiego, Jana Łukasiewicza, Andrzeja Mostowskiego, Alfreda Tarskiego oraz Mordchaja Wajsberga). W tym celu zostały zbadane dokumenty archiwalne zachowane w Berlinie oraz Münster. Zebrany materiał został porównany z publikacjami na temat dorobku naukowego Schrötera. Niektóre dane zostały skorygowane. Zebrany materiał wymaga dalszych pogłębionych badań, w szczególności dotyczących Schrötera zainteresowań Polską Szkołą Logiki Matematycznej.
Bibliografia
Besler, G., “Wpływ polskich logików na rozwój logiki matematycznej w Niemczech. Na podstawie korespondencji przedstawicieli szkoły lwowskowarszawskiej z Heinrichem Scholzem w latach 1928–1956”, pages 133–151 w Polacy za granicą – dokonania w sferze gospodarczej i społecznej, P. Grata (ed.), Rzeszów, 2023.
Besler, G., D. Bytomski, E. Poloczek, and S. Stokłosa, Korespondencja Jana Łukasiewicza z Heinrichem Scholzem w latach 1943-1944. Niemieckie oryginały i polskie tłumaczenie, Katowice 2024.
Besler, G., P. Kowalewski Jahromi, P. Chrzęstek, J. Lutnik, M. T. Noworyta, N. Posmyk, M. Słupska, S. Stokłosa, and A. Tkaczyk, Korespondencja Józefa M. Bocheńskiego z Heinrichem Scholzem. Edycja oryginałów i polskie tłumaczenie. Część pierwsza: 1946–1949., Katowice, 2023. https://opus.us.edu.pl/info/book/USL4f416473963c42d19bcf6c187e5322b7
Besler, G., K. Książek, S. Stokłosa, and A. Tkaczyk, Dwa listy Heinricha Scholza do Alfreda Tarskiego z lat 1947 i 1948. Edycja oryginałów i polskie tłumaczenie, Katowice 2024. https://opus.us.edu.pl/info/book/USLdb3ddb2b9a474958949aa0fb1eb99544
Besler, G., and R. Miszczyński, “Stanisław Leśniewski’s collaboration with Heinrich Scholz and his school. Based on Some Unknown Archival Documents”, History and Philosophy of Logic, 2025: 1–19 (first online). DOI: https://doi.org/10.1080/01445340.2025.2493989
Besler, G., R. Miszczyński, and G. Sitek, “Stanisław Leśniewski’s the basic scheme of a proof” [Das Grundschema eines Beweis], Folia Philosophica 2025 (in progress).
Enke, V., “Akademiegeschichte”. https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/akademiegeschichte-1
Hilbert, D., and P. Bernays, Grundlagen der Mathematik I, Berlin/New York, Springer-Verlag, 1934.
Kreiser, L., Logik und Logiker in der DDR. Eine Wissenschaft im Aufbruch, Leipzig, 2009.
Peckhaus, V., “Heinrich Scholz”, in The Stanford Encyclopedia of Philosophy, ed. by E. N. Zalta and U. Nodelman, 2022. https://plato.stanford.edu/archives/win2022/entries/scholz
Scholz, H., Metaphysik als strenge Wissenschaft, Köln 1941.
Scholz, H., “Logik, Grammatik, Metaphysik”, Archiv für Philosophie, 1 (1947): 39–80.
Tarski, A., O logice matematycznej i metodzie dedukcyjnej, Lwów–Warszawa, 1936.
Tarski, A., Einführung in die mathematische Logik und in die Methodologie der Mathematik, Wien, 1937.
Tarski, A., “Ideale in vollständigen Mengenkörpern. II”, Fundamenta Mathematicae, 1 (1945): 51–65.
Vogt, A., “Heinrich Grell und Karl Schröter in Ost-Berlin – ein falsches Leben?”, pages 291-311 in Fixpunkte, Wissenschaft in der Stadt und der Region. Festschrift für Hubert Laitko anläßlich seines 60. Geburtstages, Von H. Kant, Berlin, 1996.
Vogt, A., “Schröter, Karl”, pages 591–592 in Neue Deutsche Biographie, 23, ed. by H. G. Hockerts and F. Menges, Berlin, 2007. https://www.deutsche-biographie.de/pnd117724718.html#ndbcontent
Vogt, A., “Schröter, Karl”, page 1188 in Wer war wer in der DDR?, 5, Berlin 2010.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Gabriela Besler, Marek Porwolik
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 466
Liczba cytowań: 0
