Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • Čeština
    • Deutsch
    • English
    • Español (España)
    • Français (France)
    • Français (Canada)
    • Italiano
    • Język Polski
    • Srpski
    • Українська
    • Hrvatski
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • O czasopiśmie
  • Przesyłanie tekstów
  • Zespół redakcyjny
  • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська
  • Hrvatski

Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture

Maritime Turn and the Sinking of Heweliusz
  • Strona domowa
  • /
  • Maritime Turn and the Sinking of Heweliusz
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 69 Nr 3-4 (2025): The Past – Phantasms – Fantasies /
  4. Artykuły

Maritime Turn and the Sinking of Heweliusz

Autor

  • Włodzimierz Karol Pessel Uniwersytet Warszawski https://orcid.org/0000-0002-2967-3415

DOI:

https://doi.org/10.12775/LL.3.4.2025.013

Słowa kluczowe

maritime turn, sinking of Heweliusz, Adam Zadworny, Heweliusz TV series

Abstrakt

The article formulates a postulate of a maritime turn in research and public debate in Poland, grounding it in the context of the ongoing folk turn. The text argues for the need to increase maritime awareness and moving some of national interest from traditional land subjects to issues connected with the Baltic Sea. In the first part, the author defines maritime awareness, references concepts from the field of maritime sociology, history of culture and economy so as to show the historical conditions behind land-based foundations of Polish mentality and Poland turning away from the sea. Simultaneously, changing human aspirations and counting maritime economy among challenges for the near future are taken into account. The second part analyzes the significance of Adam Zadworny’s nonfiction book Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku and the announced Netflix series for the popularization of maritime-related subjects within the postulated maritime turn. It shows that disasters, seen as “useful” in the sphere of communication, may play the role of a catalyst for communal forms of life, whereas when described at a temporal distance in texts of culture with broad public audience, they may co-create social climate favorable for the development of maritime
economy.

Bibliografia

Anioł, W. (2021). O osobliwościach i walorach politologii humanistycznej. W: M. Karwat, F. Pierzchalski (red.), Uniwersytet i nauka o polityce. Sprawdziany tożsamości (s. 37–58). Oficyna Wydawnicza Aspra.

Bachmann-Medick, D. (2012). Cultural Turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze (przeł. K. Krzemieniowa). Oficyna Naukowa.

Bohuszewicz, P. (2012). Po czy w ramach poststrukturalizmu? „Zwroty” badawcze wobec przełomów paradygmatycznych w literaturoznawstwie polskim. W: J. Kowalewski, W. Piasek (red.), Zwroty badawcze w humanistyce. Konteksty poznawcze, kulturowe i społeczno- instytucjonalne (s. 15–43). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Bokszański, Z. (2006). Teoria i socjologia kultury Antoniny Kłoskowskiej. Kultura i Społeczeństwo, 50(3), 191–200. https://doi.org/10.35757/KiS.2006.50.3.8

Bujak, F. (1934). Kultury morskie i lądowe. Wydawnictwa Instytutu Bałtyckiego.

Castells, M. (2008). Społeczeństwo sieci (przeł. M. Marody z zespołem). Wydawnictwo Naukowe PWN.

Chwalba, A. (2023). Wisła. Biografia rzeki. Wydawnictwo Literackie.

Czechowska, J. (2024). Z głębin do brzegu. Mistrzowie opowieści o morzu (przekł. zbiorowy). Wielka Litera.

Czubaj, M. (2010). Etnolog w mieście grzechu. Powieść kryminalna jako świadectwo antropologiczne. Oficynka.

Dymek, J. (2024, 2 maja). Spór o CPK pokazuje nasze ambicje. Czy możemy mieć ładne rzeczy? Tygodnik Powszechny. https://www.tygodnikpowszechny.pl/spor-o-cpk-pokazuje-nasze-ambicje-czy-mozemy-miec-ladne-rzeczy-186953

Elias, N. (2011). O procesie cywilizacji (przeł. T. Zabłudowski i K. Markiewicz). Wydawnictwo W.A.B.

Flyvbjerg, B. (2001). Making Social Science Matter. Why Social Inquiry Fails and How It Can Succeed Again. Cambridge University Press.

Flyvbjerg, B. (ed.) (2017). The Oxford Handbook of Megaproject Management. Oxford University Press.

Henry, M. S. (2023). Hydronarratives. Water, Environmental Justice, and a Just Transition. University of Nebraska Press.

Janiszewska, K. (2025). Katastrofa Heweliusza. Chmury.

Janiszewski, L. (1984). Społeczeństwo o morskich cechach kulturowych. Przegląd Zachodni, 3–4, 109–120.

Janiszewski, L. (1989). Marynizacja jako kategoria teoretyczna i jako proces społeczny. Przegląd Zachodni, 5–6, 267–283.

Karwacki, R. (1975). Temat morski. Wydawnictwo Morskie.

Kizwalter, T. (2020). Polska nowoczesność. Genealogia. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Kołodziej A., Kołodziej-Durnaś A., Królikowska I. (2024). Fifty Years of Maritime Sociology in Poland. Colloqium, 2(24), 139–154. https://doi.org/10.34813/23coll2024

Konopczyński, W. (2014, 5 sierpnia). Kwestia bałtycka. Ośrodek Myśli Politycznej.

Kostera, M. (2019). Zarządzanie ględami. Nowy Obywatel. https://nowyobywatel.pl/2019/08/05/zarzadzanie-gledami/

Kotarski, E. (1970). Kto ma państwo morskie… Problemy morza w opinii dawnej Polski. Wydawnictwo Morskie.

Kwiatkowski, E. (1945). Budujemy nową Polskę nad Bałtykiem. Państwowy Instytut Wydawniczy.

Kwiatkowski, E. (2009). Początki odbudowy gospodarki morskiej. W: M. Drozdowski (red.), Archiwum Morskie Eugeniusza Kwiatkowskiego. W 90-lecie powrotu Polski nad Bałtyk (s. 364–370). Wydawnictwo Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu w Gdyni.

Litwinowicz-Droździel, M. (2022). Morska woda, morska wola. Morze w polskim dyskursie kolonialnym. Przegląd Humanistyczny, 66(2), 11–21. https://doi.org/10.31338/2657-599X.ph.2022-2.1

Macura-Nnamdi, E., Sikora, T. (ed.) (2025). Water. Crises, Critiques, Imaginaries. Routledge.

Obacz, P. (2021). Podziały społeczno-polityczne – tezy teoretyczne. Historia i Polityka, 37(44), 129–138. http://dx.doi.org/10.12775/HiP.2021.028

Omilanowska, M. (red.) (2012). Polska nad Bałtykiem. Konstruowanie identyfikacji kulturowej państwa nad morzem 1918–1939. Słowo/obraz terytoria.

Owczarska, M. (2021). Myśleć przez morze. Sztrandowanie i inne metafory, w poszukiwaniu poznawczych alternatyw. Przegląd Kulturoznawczy, 2(48), 245–267. https://doi.org/10.4467/20843860PK.21.018.14075

Piskorski, J. M. (2020). Pomeranika. Bellona.

Piskozub, A. (2004). Polska morska. Przygoda XX wieku. Wydawnictwo Adam Marszałek.

Piątek, G. (2022). Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920–1939. Wydawnictwo W.A.B.

Piątkowski, M. (2023). Złoty wiek. Jak Polska została europejskim liderem wzrostu i jaka czeka ją przyszłość. Prześwity.

Rancew-Sikora, D. (2010). Społeczno-symboliczne znaczenie morza. Na przykładzie niejednoznacznej relacji Polski z Bałtykiem. Przegląd Socjologiczny, 3(198), 1–28.

Rylke, A. (1926). Co każdy Polak o morzu swem wiedzieć powinien? Wydawnictwo Ligi Morskiej i Rzecznej.

Simmel, G. (2006). Z psychologii mody. Studium socjologiczne. W: G. Simmel, Most i drzwi. Wybór esejów (przeł. M. Łukasiewicz, s. 20–31). Oficyna Naukowa.

Solikowski, J. D. (1906). Pisma polityczne z czasów pierwszego bezkrólewia. Wydawnictwo J. Czubek.

Soysal, A. (2010). Tajemnica zagłady Heweliusza. Nakładem własnym autora.

Sójka, Z., Kasprzyk, Z. (1986). Polska polityka morska. Wydawnictwo Morskie.

Staciwa, P. (2024). Czarna księga. 49 przykładów marnowania twoich podatków. Fundacja Warsaw Enterprise Institute.

Szahaj, A. (2023). Kulturalizm. Myśl Polityczna, 2(18), 157–195.

Szelburg-Zarembina, E. (1970). Pięknie być człowiekiem. Wybór. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.

Waldziński, D. (2017). O uprawie morza i nie tylko. Z profesorem Franciszkiem Gronowskim rozmawia Dariusz Waldziński, Problemy Transportu i Logistyki, 1(37), 31–34. https://doi.org/10.18276/ptl.2017.37-06

Wojnowski, K. (2016). Pożyteczne katastrofy. Universitas.

Zadworny, A. (2024). Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku. Wydawnictwo Czarne.

Znaniecki, F. (1935). Socjologia walki o Pomorze. Wydawnictwa Instytutu Bałtyckiego.

Øverås, T. E. (2025). Bałtyk. Podróż literacka (przeł. E. M. Bilińska, M. Petryk, W. Biliński). Wielka Litera.

Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture

Pobrania

  • pdf (English)

Opublikowane

2026-03-07

Jak cytować

1.
PESSEL, Włodzimierz Karol. Maritime Turn and the Sinking of Heweliusz. Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture [online]. 7 marzec 2026, T. 69, nr 3-4, s. 209–226. [udostępniono 11.3.2026]. DOI 10.12775/LL.3.4.2025.013.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 69 Nr 3-4 (2025): The Past – Phantasms – Fantasies

Dział

Artykuły

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 pan Włodzimierz Karol Pessel

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Prawa autorskie/Copyright Notice

1. Autorzy udzielają wydawcy (Polskiemu Towarzystwu Ludoznawczemu) licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu w następujących polach eksploatacji:

a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;

b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (ebook, audiobook);

c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;

d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera;

e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY - ND 3.0).

 2. Autorzy udzielają wydawcy licencji nieodpłatnie.

3. Korzystanie przez wydawcę z utworu na ww. polach nie jest ograniczone czasowo, ilościowo i terytorialnie.

 

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 21
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Indeks autorów
  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська
  • Hrvatski

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

maritime turn, sinking of Heweliusz, Adam Zadworny, Heweliusz TV series
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa