Kolekcje tożsamości i topografie kontr-pamięci

Planowany numer LL/JFPC będzie poświęcony analizie oddolnych, wspólnotowych i nieinstytucjonalnych praktyk wytwarzania wiedzy o przeszłości, ze szczególnym uwzględnieniem muzeów społecznościowych, inicjatyw pamięci lokalnej oraz narracji kontrhegemonicznych w zarządzaniu zbiorami, które powstają w odpowiedzi na systemowe wymazywanie, banalizowanie lub depolityzację historycznego doświadczenia przemocy, wykluczenia i marginalizacji.

Interesują nas praktyki skutkujące intensywną, niematerialną pracą epistemiczną, afektywną i etyczną w polu pamięci i polityki (lub polityki pamięci), które przy minimalnych zasobach materialnych przywracają sprawczość narracyjną, budują ciągłość historyczną, konfrontują wyparcia i eufemizacje obecne w dominujących narracjach muzealnych, edukacyjnych i turystycznych. Zajmować nas będą przede wszystkim reinterpretacje, zerwania i nieciągłości w publicznej reprezentacji doświadczenia, które stało się udziałem mniejszości, diaspor i subkultur, upominających się o własną narrację tożsamościową w obszarze społecznego konstruowania wiedzy (etnograficznej, antropologicznej, historycznej, geograficznej etc.). W tym kontekście chcemy również przyjrzeć się polityce kontr-pamięci jako formie naprawy epistemicznej, realizowanej przez społeczności marginalizowane w odpowiedzi na strukturalne luki, przemilczenia i depolityzacje historii przemocy. Istotny będzie dla nas także edukacyjny i pedagogiczny aspekt wystaw, publikacji okolicznościowych oraz wydarzeń rekonstruujących zinstytucjonalizowane narracje.

Oczekujemy na teksty dotyczące m.in.:

• oddolnych muzeów i archiwów społecznych jako alternatywnych infrastruktur wiedzy,
• spekulatywnego i rekonstrukcyjnego wymiaru pracy z kolekcjami i wystawami stałymi,
• wycieczek, spacerów pamięci, tras historycznych i oprowadzań aktywistycznych,
• turystyki oddolnej, edukacyjnej i zaangażowanej jako formy praktyk kontr-narracyjnych,
• grup rekonstrukcyjnych, narracji terenowych i performatywnych sposobów opowiadania historii,
• pamięci ludowej i wspólnotowej jako formy naprawy epistemicznej,
• relacji między pamięcią, godnością, uznaniem i sprawczością narracyjną,
• aktualizowania przemocy historycznej w odniesieniu do współczesnych konfliktów społecznych,
• napięć między narracją oficjalną i „zrównoważoną” turystyką a narracjami wernakularnymi,
• materialnej skromności praktyk pamięci wobec ich intensywności symbolicznej i afektywnej,
• projektów edukacji nieformalnej wobec luk w oficjalnych programach nauczania,
• przewodników, narratorów, liderów wspólnotowych jako figur epistemicznej władzy.

Zapraszamy do przesyłania tekstów osadzonych w różnych perspektywach teoretycznych i metodologicznych, m.in. w:

• folklorystyce i badaniach nad narracjami ludowymi,
• antropologii pamięci i antropologii mobilności,
• memory studies i heritage studies,
• studiach postkolonialnych i dekolonialnych,
• epistemologii społecznej (niesprawiedliwość i naprawa epistemiczna),
• badaniach nad kontr-historią, kontr-archiwami i wiedzą oddolną,
• archeologii wiedzy i krytycznych studiach muzealnych.

Zgłaszanie tekstów:

• Teksty w języku polskim lub angielskim należy zgłaszać do 30 listopada 2026 r. bezpośrednio na platformę APCZ: https://apcz.umk.pl/LL
• Przyjmujemy wyłącznie teksty oryginalne, niepublikowane wcześniej i spełniające wymogi opisane na stronie czasopisma: https://apcz.umk.pl/LL/about/submissions.
• Planowany termin publikacji: wrzesień/październik 2027 r.
• Wszelkie pytania dotyczące tego numeru prosimy kierować bezpośrednio do jego redaktorów tematycznych:
  • dr Elżbieta Binczycka-Gacek (Uniwersytet Jagielloński): binczycka-gacek@uj.edu.pl
  • prof. dr hab. Dariusz Brzostek (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu): darek_b@umk.pl