The Baroque Crisis of the Third Polish Republic. System Transformation, Sarmatian Traditions and Krzysztof Koehler’s Classicism
DOI:
https://doi.org/10.12775/LL.3.4.2025.003Słowa kluczowe
classicism, latest poetry, the "bruLion” generation, political conservatism, system transformation, Baroque traditions, Sarmatian modelsAbstrakt
The article takes up reflection on the concept of classicism as formulated by Krzysztof Koehler, a representative of the “bruLion” generation. Accord ing to the young poet, contemporary classicism cannot be separated from extra literary reality; on the contrary – it is to document its condition already at the level of its form. Therefore, for a poem to be able to articulate the system crisis as recognized by Koehler in the beginning of the 1990s, far-reaching formal changes turn out to be indispensable. Lyrical poetry must be de-formed so radically that it will be possible for it to be in tune with extra-literary instability even on the level of the form. An unexpected inspiration for such a diagnostic endeavor turns out to lie in Baroque traditions, especially the traditions of Polish Sarmatian po etry. Sarmatian poetics provides the “bruLion” writer with a repertoire of means that he consistently uses in his poetic project that “recognizes the crisis”, so as to grasp the drastic nature of changes taking place in the beginnings of the Third Polish Republic.
Bibliografia
Błoński, J. (1967). Mikołaj Sęp Szarzyński a początki polskiego baroku. Wydawnictwo Literackie.
Brooks, C. (1960). The Well Wrought Urn. Dobson Books Ltd.
Klein, N. (2008). Doktryna szoku. Jak współczesny kapitalizm wykorzystuje klęski żywiołowe i kryzysy społeczne (przeł. H. Jankowska). Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA.
Koehler, K. (1990). O’haryzm, bruLion, 14–15, 141–142.
Koehler, K. (1991). Poeta – słowo wyjałowione (rozmawiał A. Michajłow). Dekada Literacka, 15, 5.
Koehler, K. (1995), Monitor, Arcana, 1, 95–105.
Koehler, K. (1996). Jestem silny (rozmawiali R. Chojnacki, M. Czyżowski). Studium, 4, 9–11.
Koehler, K. (1999a). Kuszenie rymem (rozmawiał K. Czanganik). Gazeta Krakowska, 289, 4.
Koehler, K. (1999b). Progresywny klasycyzm, Polonistyka, 2, 73–78.
Koehler, K. (2002). Słuchaj mię, Sauromatha. Antologia poezji sarmackiej. Wydawnictwo Arcana.
Koehler, K. (2019a). Obce ciało. Wiersze z lat 1989–2019. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Koehler, K. (2019b, 19 grudnia). Jestem bardzo awangardowym klasykiem (rozmawiał A. Mirek). Nowy Napis. https://nowynapis.eu/tygodnik/nr-28/artykul/jestem-bardzo-awangardowym-klasykiem
Koehler, K., Baran, M., Świetlicki, M. (1993), Nowe „Dziady” (rozmawiał P. Rodak). Res Publica Nowa, 6, 9–12.
Koehler, K., Wencel, W. (1997). Pełnia i tkliwość (rozmawiała E. Blamowska). Pro Arte, 7, 4–6.
Maliszewski, K. (1994). Krytyczna schizofrenia. Kazus Koehlera. Nowy Nurt, 4, 7.
Maliszewski, K. (1995). Nasi klasycyści, nasi barbarzyńcy. Nowy Nurt, 19, 1, 7, 11.
Maliszewski, K. (1998). Cisza świata, dźwięk wieczności. Topos, 1–2, 111–112.
Mrowcewicz, K. (2005). Trivium poetów polskich epoki baroku. Klasycyzm – manieryzm – barok. Studia nad polską poezją XVII stulecia. IBL.
Naborowski, D. (1961). Poezje (red. J. Dürr-Durski). Państwowy Instytut Wydawniczy.
Perloff, M. (2009). „Nadać kształt”. Williams i wizualizacja poezji (przeł. M. Wiśniewski). Literatura na Świecie, 1–2, 14 –49.
Rymkiewicz, J. M. (1967). Czym jest klasycyzm. Manifesty poetyckie. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Rypson, P. (1989). Obraz słowa. Historia poezji wizualnej. Akademia Ruchu.
Staroń, I. (2017). Ścieg sensu. Międzywersy Krzysztofa Koehlera. W: K. Bakuła, D. Heck (red.),
Efekt motyla. Od teorii chaosu deterministycznego do indeterminizmu praktyki literackiej i artystycznej (t. 3, s. 91–101). Księgarnia Akademicka.
Śliwiński, P. (1994). Mniej, więcej, coś. Res Publika Nowa, 9, 75.
Świetlicki, M. (2002). Zimne kraje. Wiersze 1980–1990. Lampa i Iskra Boża.
Trembecki, J. T. (Koehler K.) (1991). Chwała filologii, bruLion, 17–18, 169–170.
Vincenz, A. (1989). Wstęp. W: A. Vincenz (red.), Helikon sarmacki. Wątki i tematy polskiej poezji barokowej. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Ważyk, A. (1964). Esej o wierszu. Czytelnik.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Zbigniew Jazienicki

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie/Copyright Notice
1. Autorzy udzielają wydawcy (Polskiemu Towarzystwu Ludoznawczemu) licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu w następujących polach eksploatacji:a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;
b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (ebook, audiobook);
c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;
d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera;
e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY - ND 3.0).
2. Autorzy udzielają wydawcy licencji nieodpłatnie.
3. Korzystanie przez wydawcę z utworu na ww. polach nie jest ograniczone czasowo, ilościowo i terytorialnie.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 67
Liczba cytowań: 0