Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • Čeština
    • Deutsch
    • English
    • Español (España)
    • Français (France)
    • Français (Canada)
    • Italiano
    • Język Polski
    • Srpski
    • Українська
    • Hrvatski
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • O czasopiśmie
  • Przesyłanie tekstów
  • Zespół redakcyjny
  • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська
  • Hrvatski

Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture

We, Slavs – Tools and Functions of (Re)Constructing Polish Pre-History in Fantasy Literature on the Example of Witold Jabłoński’s Cycle Słowiańska Apokalipsa
  • Strona domowa
  • /
  • We, Slavs – Tools and Functions of (Re)Constructing Polish Pre-History in Fantasy Literature on the Example of Witold Jabłoński’s Cycle Słowiańska Apokalipsa
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 69 Nr 3-4 (2025): The Past – Phantasms – Fantasies /
  4. Artykuły

We, Slavs – Tools and Functions of (Re)Constructing Polish Pre-History in Fantasy Literature on the Example of Witold Jabłoński’s Cycle Słowiańska Apokalipsa

Autor

  • Aldona Kobus Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu https://orcid.org/0000-0001-6646-8640

DOI:

https://doi.org/10.12775/LL.3–4.2025.010

Słowa kluczowe

Slavic book, Slavic fantasy, Slavic mythology, Witold Jabłoński, phantasm

Abstrakt

The article analyzes Witold Jabłoński’s historical fantasy cycle Słowiańska Apokalipsa [Slavic Apocalypse] (2013–2021) as an example of creating an image of preliterate and pre-Christian Polish past in pop cultural circulation. The cycle is inscribed into the genre of Slavic fantasy which, to a large degree, is based on the “phantasm of Slavic tradition” as identified by Maria Janion, which serves important function as a source of collective identity or a reservoir of senses and symbols used to create identity models alternative to the official national and Catholic discourse. Jabłoński’s cycle is focused on creating a model of a pagan martyr or pagan martyrology that would justify the moral superiority of pagans and anti-clerical tone of the novels. I analyze the eclectic and intertextual nature of the novels, multiplicity of sources and references used in creating an image of Poland’s pagan past, and the result of using these particular tools in the context of the cycle’s ideological message. In a broader cultural context, the article postulates considering Slavic fantasy in the context of the folk turn.

Bibliografia

Adamik, K., Chajdas, O. (reżyseria), & Lankosz, M.; Sieńska, A.; Grzegorzewska, G. (scenariusz). (2022). Krakowskie potwory [serial telewizyjny] Telemark, Netflix, Polski Instytut Sztuki Filmowej.

Bieszk, J. (2015). Słowiańscy królowie Lechii. Polska starożytna. Bellona.

Brzóstowicz-Klajn, M. (2022). Moc Słowiańszczyzny, siła fantazmatu. Polonistyka. Innowacje, 16, 5–16. https://doi.org/10.14746/pi.2022.16.2

Buchwald M., Kądziela, K. (reżyserzy) (2023). 1670 [serial telewizyjny]. Akson Studio; Netflix.

Budruweit, K. (2019). Women’s Religions in the Mists of Avalon: Marion Zimmer Bradley’s Postsecular Fantasy. Religion & Literature, 51(1), 1–24.

Dołęga Chodakowski, Z. (1967). O Słowiańszczyźnie przed chrześcijaństwem oraz inne pisma i listy. Polskie Wydawnictwo Naukowe.

Gieysztor, A. (1980). Mitologia Słowian. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Hankus, J. (2023). Dwie i pół duszy. Folk noir. Powergraph.

Hendel, P. (2017). Żniwiarz. Czwarta Strona.

Jabłoński, W. (2003). Uczeń czarnoksiężnika. SuperNowa.

Jabłoński, W. (2004). Metamorfozy. SuperNowa.

Jabłoński, W. (2006). Ogród miłości. SuperNowa.

Jabłoński, W. (2007). Trupi korowód. SuperNowa.

Jabłoński, W. (2013). Słowo i miecz. SuperNowa.

Jabłoński, W. (2015). Ślepy demon. Sieciech. SuperNowa.

Jabłoński, W. (2017). Dary bogów [słuchowisko]. https://audioteka.com/pl/audiobook/dary-bogow/

Jabłoński, W. (2019a). Dary bogów. Genius Creations.

Jabłoński, W. (2019b). Popiel. Syn popiołów [słuchowisko]. Audioteka, https://audioteka.com/pl/audiobook/odcinek-1-krwawy-poczatek/

Jabłoński, W. (2020). Popiel. Genius Creations.

Jabłoński, W. (2021a). Ślepy demon. Zbigniew. SuperNowa.

Jabłoński, W. (2021b). Wanda. Zaginiona legenda. Genius Creations.

Jadowska, A. (2019). Złodziej Dusz. SQN.

Janicki, K. (2021). Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa. Wydawnictwo Poznańskie.

Janicki, K. (2023). Warcholstwo. Prawdziwa historia polskiej szlachty. Wydawnictwo Poznańskie.

Janicki, K. (2024). Życie w chłopskiej chacie. Wydawnictwo Poznańskie.

Janion, M. (1991). Projekt krytyki fantazmatycznej. Wydawnictwo PEN.

Janion, M. (2007). Niesamowita Słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury. Wydawnictwo Literackie.

Kanicka, J. (2025). Bezkost. Sine Qua Non.

Kawiński, P. (2022). Historyczno-genetyczne tło Gallowego podania o Piaście i Popielu. W: R. Kubicki (red.). Pomerania-Prussia-Polonia. Rozprawy ofiarowane prof. Wiesławowi Długokęckiemu z okazji 65. urodzin (s. 533–555). Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Kuciel-Frydryszak, J. (2018). Służące do wszystkiego. Marginesy.

Kuciel-Frydryszak, J. (2023). Chłopki. Opowieść o naszych babkach. Marginesy.

Kulbat, A. (2025). Wezwanie żmija. Replika.

Kisiel, M. (2010). Dożywocie. Fabryka Słów.

Kisiel, M. (2017). Szaławiła. W: M. Kisiel, Dożywocie [wydanie 2]. Wydawnictwo Uroboros.

Kisiel, M. (2019). Oczy uroczne. Uroboros.

Kłosiński, K. (2020). Sarkazmy. W: R. Barthes, Mitologie (przeł. A. Dziadek). Aletheia.

Krajewska, M. (2016). Idź i czekaj mrozów. Inanna.

Labuda, G. (1989). Pierwsze państwo polskie. Krajowa Agencja Wydawnicza.

Lackey, M. (1994a). Lot strzały (przeł. L. Ryś). Zysk i S-ka.

Lackey, M. (1994b). Strzały królowej (przeł. L. Ryś). Zysk i S-ka.

Lackey, M. (1995). Upadek strzały (przeł. L. Ryś). Zysk i S-ka.

Leder, A. (2014). Prześniona rewolucja. Ćwiczenie z logiki historyczne. Krytyka Polityczna.

Leszczyński, A. (2020). Ludowa historia Polski. W.A.B.

Leszczyński, A. (2024). „Dopieszczeni przez pana”. Czy istnieje alternatywa dla „zwrotu ludowego”? Kultura i Społeczeństwo, 2, 163–173. https://doi.org/10.35757/KiS.2024.68.2.7

Lewicka, A. (2021). Pełnik. Jaguar.

Łuczyński, M. (2020). Bogowie dawnych Słowian. Studium onomastyczne. Kieleckie Towarzystwo Naukowe.

Łuczyński, M. (2022). Mity Słowian. Śladami świętych opowieści przodków. Triglav.

Maciewicz, M. (2021). Wiedma. Zysk i S-ka.

Maciewicz, M. (2022). Kruki. Zysk i S-ka.

Maciewicz, M. (2023). Żmijątko. Zysk i S-ka.

Michałowski, R. (1985). Restauratio Poloniae w ideologii dynastycznej Galla Anonima. Przegląd Historyczny, 76(3), 457–480.

Modrzyńska, M. (2024). Walesówna. SQN.

Orzeł, J. (2019). Prestiż, tradycja, władza – mit o trojańskim pochodzeniu we francuskiej historiografii przedoświeceniowej (rekonesans badawczy). Prace Historyczne, 146(4), 715–734. https://doi.org/10.4467/20844069PH.19.042.11658

Piątkowski, M. F. (2019). Powiernik. Nine Realms.

Piechota, D. (2020). U źródeł fantasy słowiańskiej. Na marginesie lektury Starej baśni Józefa Ignacego Kraszewskiego oraz Drzewiej Władysława Orkana. W: J. Ławski, L. Suchanek (red.), Humanistyka między narodami. Interdyscyplinarne studia polsko-ukraińskie (s. 363–380). Temida 2.

Sapkowski, A. (1993). Piróg albo Nie ma złota w Szarych Górach, Nowa Fantastyka, 5(128). https://sapkowskipl.wordpress.com/2017/03/17/pirog-albo-nie-ma-zlota-w-szarych-gorach/

Shaw, J. (2009). Feminism and the Fantasy Tradition: The Mists of Avalon. In H. Fulton, A companion to Arthurian literature (pp. 463–478). Blackwell Publishing.

Sikorski, D. A. (2018). Religie dawnych Słowian. Przewodnik dla poszukujących. Wydawnictwo Poznańskie.

Sowa, J. (2011). Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą. Universitas.

Strzelecka, M. (2023). Ziemianki. Co panie z dworów łączyło z chłopkami. Marginesy.

Szyjewski, A. (2003). Religia Słowian. WAM.

Szymczak, M. (2022). Klątwa żercy. Planeta Czytelnika.

Tazbir J. (2007). Cienie zapomnianych przodków. O Niesamowitej Słowiańszczyźnie Marii Janion: czy Polacy zostali źle ochrzczeni, Tygodnik Powszechny, 3. https://www.tygodnikpowszechny.pl/cienie-zapomnianych-przodkow-137939

Urbanik-Kopeć, A. (2019). Panny służące. Historia nadużycia. Post Factum.

Wielgosz, P. (2022). Sprawa chłopska a mainstream. Czas Kultury, 4. https://czaskultury.pl/artykul/sprawa-chlopska-a-mainstream/

Wierzbicka, K. (2021). Tajne przez magiczne. Spisek Pisarzy.

Wójcik, A. (2019). Fantazmat Wielkiej Lechii. Jak pseudonauka zawładnęła umysłami Polaków. Napoleon V.

Wróblewska, V. (2019). Piast. W: V. Wróblewska (red.), Słownik polskiej bajki ludowej, Wydawnictwo Naukowe UMK. https://bajka.umk.pl/slownik/lista-hasel/haslo/?id=301

Zimmer Bradley, M. (1994). Mgły Avalonu (przeł. M. Pietrzak-Merta). Wydawnictwo Atlantis.

Żukowska, E. (2009). Mityczne struktury fantasy słowiańskiej. W: B. Trocha, T. Rajtaczak (red.), Fantastyczność i cudowność. Wokół źródeł fantasy (s. 207–218). Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture

Pobrania

  • pdf (English)

Opublikowane

2026-03-07

Jak cytować

1.
KOBUS, Aldona. We, Slavs – Tools and Functions of (Re)Constructing Polish Pre-History in Fantasy Literature on the Example of Witold Jabłoński’s Cycle Słowiańska Apokalipsa. Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture [online]. 7 marzec 2026, T. 69, nr 3-4, s. 145–167. [udostępniono 8.3.2026]. DOI 10.12775/LL.3–4.2025.010.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 69 Nr 3-4 (2025): The Past – Phantasms – Fantasies

Dział

Artykuły

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Prawa autorskie/Copyright Notice

1. Autorzy udzielają wydawcy (Polskiemu Towarzystwu Ludoznawczemu) licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu w następujących polach eksploatacji:

a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;

b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (ebook, audiobook);

c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;

d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera;

e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY - ND 3.0).

 2. Autorzy udzielają wydawcy licencji nieodpłatnie.

3. Korzystanie przez wydawcę z utworu na ww. polach nie jest ograniczone czasowo, ilościowo i terytorialnie.

 

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 11
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Indeks autorów
  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська
  • Hrvatski

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

Slavic book, Slavic fantasy, Slavic mythology, Witold Jabłoński, phantasm
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa