Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • Čeština
    • Deutsch
    • English
    • Español (España)
    • Français (France)
    • Français (Canada)
    • Italiano
    • Język Polski
    • Srpski
    • Українська
    • Hrvatski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • About the Journal
  • Submissions
  • Editorial Team
  • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська
  • Hrvatski

Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture

Maritime Turn and the Sinking of Heweliusz
  • Home
  • /
  • Maritime Turn and the Sinking of Heweliusz
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 69 No. 3-4 (2025): The Past – Phantasms – Fantasies /
  4. Articles

Maritime Turn and the Sinking of Heweliusz

Authors

  • Włodzimierz Karol Pessel University of Warsaw https://orcid.org/0000-0002-2967-3415

DOI:

https://doi.org/10.12775/LL.3–4.2025.013

Keywords

maritime turn, sinking of Heweliusz, Adam Zadworny, Heweliusz TV series

Abstract

The article formulates a postulate of a maritime turn in research and public debate in Poland, grounding it in the context of the ongoing folk turn. The text argues for the need to increase maritime awareness and moving some of national interest from traditional land subjects to issues connected with the Baltic Sea. In the first part, the author defines maritime awareness, references concepts from the field of maritime sociology, history of culture and economy so as to show the historical conditions behind land-based foundations of Polish mentality and Poland turning away from the sea. Simultaneously, changing human aspirations and counting maritime economy among challenges for the near future are taken into account. The second part analyzes the significance of Adam Zadworny’s nonfiction book Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku and the announced Netflix series for the popularization of maritime-related subjects within the postulated maritime turn. It shows that disasters, seen as “useful” in the sphere of communication, may play the role of a catalyst for communal forms of life, whereas when described at a temporal distance in texts of culture with broad public audience, they may co-create social climate favorable for the development of maritime
economy.

References

Anioł, W. (2021). O osobliwościach i walorach politologii humanistycznej. W: M. Karwat, F. Pierzchalski (red.), Uniwersytet i nauka o polityce. Sprawdziany tożsamości (s. 37–58). Oficyna Wydawnicza Aspra.

Bachmann-Medick, D. (2012). Cultural Turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze (przeł. K. Krzemieniowa). Oficyna Naukowa.

Bohuszewicz, P. (2012). Po czy w ramach poststrukturalizmu? „Zwroty” badawcze wobec przełomów paradygmatycznych w literaturoznawstwie polskim. W: J. Kowalewski, W. Piasek (red.), Zwroty badawcze w humanistyce. Konteksty poznawcze, kulturowe i społeczno- instytucjonalne (s. 15–43). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Bokszański, Z. (2006). Teoria i socjologia kultury Antoniny Kłoskowskiej. Kultura i Społeczeństwo, 50(3), 191–200. https://doi.org/10.35757/KiS.2006.50.3.8

Bujak, F. (1934). Kultury morskie i lądowe. Wydawnictwa Instytutu Bałtyckiego.

Castells, M. (2008). Społeczeństwo sieci (przeł. M. Marody z zespołem). Wydawnictwo Naukowe PWN.

Chwalba, A. (2023). Wisła. Biografia rzeki. Wydawnictwo Literackie.

Czechowska, J. (2024). Z głębin do brzegu. Mistrzowie opowieści o morzu (przekł. zbiorowy). Wielka Litera.

Czubaj, M. (2010). Etnolog w mieście grzechu. Powieść kryminalna jako świadectwo antropologiczne. Oficynka.

Dymek, J. (2024, 2 maja). Spór o CPK pokazuje nasze ambicje. Czy możemy mieć ładne rzeczy? Tygodnik Powszechny. https://www.tygodnikpowszechny.pl/spor-o-cpk-pokazuje-nasze-ambicje-czy-mozemy-miec-ladne-rzeczy-186953

Elias, N. (2011). O procesie cywilizacji (przeł. T. Zabłudowski i K. Markiewicz). Wydawnictwo W.A.B.

Flyvbjerg, B. (2001). Making Social Science Matter. Why Social Inquiry Fails and How It Can Succeed Again. Cambridge University Press.

Flyvbjerg, B. (ed.) (2017). The Oxford Handbook of Megaproject Management. Oxford University Press.

Henry, M. S. (2023). Hydronarratives. Water, Environmental Justice, and a Just Transition. University of Nebraska Press.

Janiszewska, K. (2025). Katastrofa Heweliusza. Chmury.

Janiszewski, L. (1984). Społeczeństwo o morskich cechach kulturowych. Przegląd Zachodni, 3–4, 109–120.

Janiszewski, L. (1989). Marynizacja jako kategoria teoretyczna i jako proces społeczny. Przegląd Zachodni, 5–6, 267–283.

Karwacki, R. (1975). Temat morski. Wydawnictwo Morskie.

Kizwalter, T. (2020). Polska nowoczesność. Genealogia. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Kołodziej A., Kołodziej-Durnaś A., Królikowska I. (2024). Fifty Years of Maritime Sociology in Poland. Colloqium, 2(24), 139–154. https://doi.org/10.34813/23coll2024

Konopczyński, W. (2014, 5 sierpnia). Kwestia bałtycka. Ośrodek Myśli Politycznej.

Kostera, M. (2019). Zarządzanie ględami. Nowy Obywatel. https://nowyobywatel.pl/2019/08/05/zarzadzanie-gledami/

Kotarski, E. (1970). Kto ma państwo morskie… Problemy morza w opinii dawnej Polski. Wydawnictwo Morskie.

Kwiatkowski, E. (1945). Budujemy nową Polskę nad Bałtykiem. Państwowy Instytut Wydawniczy.

Kwiatkowski, E. (2009). Początki odbudowy gospodarki morskiej. W: M. Drozdowski (red.), Archiwum Morskie Eugeniusza Kwiatkowskiego. W 90-lecie powrotu Polski nad Bałtyk (s. 364–370). Wydawnictwo Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu w Gdyni.

Litwinowicz-Droździel, M. (2022). Morska woda, morska wola. Morze w polskim dyskursie kolonialnym. Przegląd Humanistyczny, 66(2), 11–21. https://doi.org/10.31338/2657-599X.ph.2022-2.1

Macura-Nnamdi, E., Sikora, T. (ed.) (2025). Water. Crises, Critiques, Imaginaries. Routledge.

Obacz, P. (2021). Podziały społeczno-polityczne – tezy teoretyczne. Historia i Polityka, 37(44), 129–138. http://dx.doi.org/10.12775/HiP.2021.028

Omilanowska, M. (red.) (2012). Polska nad Bałtykiem. Konstruowanie identyfikacji kulturowej państwa nad morzem 1918–1939. Słowo/obraz terytoria.

Owczarska, M. (2021). Myśleć przez morze. Sztrandowanie i inne metafory, w poszukiwaniu poznawczych alternatyw. Przegląd Kulturoznawczy, 2(48), 245–267. https://doi.org/10.4467/20843860PK.21.018.14075

Piskorski, J. M. (2020). Pomeranika. Bellona.

Piskozub, A. (2004). Polska morska. Przygoda XX wieku. Wydawnictwo Adam Marszałek.

Piątek, G. (2022). Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920–1939. Wydawnictwo W.A.B.

Piątkowski, M. (2023). Złoty wiek. Jak Polska została europejskim liderem wzrostu i jaka czeka ją przyszłość. Prześwity.

Rancew-Sikora, D. (2010). Społeczno-symboliczne znaczenie morza. Na przykładzie niejednoznacznej relacji Polski z Bałtykiem. Przegląd Socjologiczny, 3(198), 1–28.

Rylke, A. (1926). Co każdy Polak o morzu swem wiedzieć powinien? Wydawnictwo Ligi Morskiej i Rzecznej.

Simmel, G. (2006). Z psychologii mody. Studium socjologiczne. W: G. Simmel, Most i drzwi. Wybór esejów (przeł. M. Łukasiewicz, s. 20–31). Oficyna Naukowa.

Solikowski, J. D. (1906). Pisma polityczne z czasów pierwszego bezkrólewia. Wydawnictwo J. Czubek.

Soysal, A. (2010). Tajemnica zagłady Heweliusza. Nakładem własnym autora.

Sójka, Z., Kasprzyk, Z. (1986). Polska polityka morska. Wydawnictwo Morskie.

Staciwa, P. (2024). Czarna księga. 49 przykładów marnowania twoich podatków. Fundacja Warsaw Enterprise Institute.

Szahaj, A. (2023). Kulturalizm. Myśl Polityczna, 2(18), 157–195.

Szelburg-Zarembina, E. (1970). Pięknie być człowiekiem. Wybór. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.

Waldziński, D. (2017). O uprawie morza i nie tylko. Z profesorem Franciszkiem Gronowskim rozmawia Dariusz Waldziński, Problemy Transportu i Logistyki, 1(37), 31–34. https://doi.org/10.18276/ptl.2017.37-06

Wojnowski, K. (2016). Pożyteczne katastrofy. Universitas.

Zadworny, A. (2024). Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku. Wydawnictwo Czarne.

Znaniecki, F. (1935). Socjologia walki o Pomorze. Wydawnictwa Instytutu Bałtyckiego.

Øverås, T. E. (2025). Bałtyk. Podróż literacka (przeł. E. M. Bilińska, M. Petryk, W. Biliński). Wielka Litera.

Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture

Downloads

  • pdf

Published

2026-03-07

How to Cite

1.
PESSEL, Włodzimierz Karol. Maritime Turn and the Sinking of Heweliusz. Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture. Online. 7 March 2026. Vol. 69, no. 3-4, pp. 209-226. [Accessed 8 March 2026]. DOI 10.12775/LL.3–4.2025.013.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 69 No. 3-4 (2025): The Past – Phantasms – Fantasies

Section

Articles

License

Copyright (c) 2026 pan Włodzimierz Karol Pessel

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

1. The authors give the publisher (Polish Ethnological Society) non-exclusive license to use the work in the following fields:

a) recording of a Work / subject of a related copyright;

b) reproduction (multiplication) Work / subject of a related copyright in print and digital technique (ebook, audiobook);

c) marketing of units of reproduced Work / subject of a related copyright;

d) introduction of Work / object of related copyright to computer memory;

e) dissemination of the work in an electronic version in the formula of open access under the Creative Commons license (CC BY - ND 3.0).

2. The authors give the publisher the license free of charge.

3. The use of the work by publisher in the above mentioned aspects is not limited in time, quantitatively nor territorially.

Stats

Number of views and downloads: 6
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська
  • Hrvatski

Tags

Search using one of provided tags:

maritime turn, sinking of Heweliusz, Adam Zadworny, Heweliusz TV series
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop