„Żółte niebezpieczeństwo” na łamach polskiej prasy emigracyjnej w Stanach Zjednoczonych Ameryki na początku XX wieku
DOI:
https://doi.org/10.12775/KH.2026.133.1.03Ključne reči
polska prasa emigracyjna, początek XX w., „żółte niebezpieczeństwo”, Japończycy, Stany ZjednoczoneApstrakt
Artykuł poświęcony jest wykorzystaniu terminu „żółte niebezpieczeństwo” na łamach polskiej prasy emigracyjnej w Stanach Zjednoczonych przed I wojną światową. W odnalezionych przykładach prezentowano głównie przedruki lub streszczenia z gazet europejskich, podkreślające, że z polskiej perspektywy zagrożenie stanowią głównie państwa zaborcze, takie jak Rosja i Niemcy, a nie ewentualna ekspansja Chin i Japonii. Polskojęzyczna prasa informowała także o antyjapońskich nastrojach na Hawajach i w Kalifornii, ale w ich kontekście badany termin pojawiał się rzadziej i w sposób bardziej przypadkowy.
Reference
Opracowania
Allerfeldt Kristofer, Race and Restriction: Anti-Asian Immigration Pressures in the Pacific North-west of America during the Progressive Era, 1885–1924, „History” 88, 2003, 1 (289), s. 53-73.
Bibliografia historii Polski XIX i XX wieku, t. 3: 1865–1918, wol. 4, zebrał i oprac. Zespół Pracowni Bibliografii Retrospektywnej XIX i XX wieku pod kierunkiem Elżbiety Nowosielskiej w składzie: Aleksandra Bańkowska, Marlena Kapica-Jezierska, Katarzyna Sulej, Adrianna D. Sznapik, Klaudia Wakułowska-Kapcia, współpraca: Stefan Gąsiorowski, red. Elżbieta Nowosielska, Instytut Historii PAN, Warszawa 2024.
Billé Franck, Introduction, w: Yellow Perils. China Narratives in the Contemporary World, red. Franck Billé, Sören Urbansky, University of Hawai’i Press, Honolulu 2018, s. 1–34.
Brzostek Dariusz, Lenin z mongolską twarzą…? Chiny i komunizm chiński w polskiej lite-raturze fantastycznonaukowej, „Litteraria Copernicana” 2021, 2 (38), s. 13–27.
Daniels Roger, The Politics of Prejudice. The Anti-Japanese Movement in California and the Struggle for Japanese Exclusion, University of California Press, Berkeley–Los Ange-les 1962.
Ewertowski Tomasz, ‘Yellow Race’ in Polish and Serbian Travel Writing from the Second Half of the 19th Century and the First Half of the 20th Century, „Przegląd Hu-manistyczny” 62, 2018, 3 (462), s. 127–138.
France Anatole, Sur la pierre blanche, Calmann-Lévy, Paris 1905.
Fritz Christian G., Due Process, Treaty Rights, and Chinese Exclusion, 1882–1891, w: Entry Denied. Exclusion and the Chinese Community in America, 1882–1943, red. Sucheng Chan, Temple University Press, Philadelphia 1991, s. 25–56.
Gawin Magdalena, Rasa i nowoczesność. Historia polskiego ruchu eugenicznego (1880–1952), Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN, Warszawa 2003.
Górny Maciej, Not quite white: Russians as Turanians in nineteenth-century Polish thought, w: Off White. Central and Eastern Europe and the Global History of Race, red. Catherine Baker, Bogdan C. Iacob, Anikó Imre, James Mark, Manchester Univer-sity Press, Manchester 2024, s. 73–90.
Guzej Âna, „Želtaâ opasnost’”: Predstavleniâ ob. ugroze s vostoka v Rossijskoj Imperii k konce XIX — načale XX v., Uniwersytet Europejski w Petersburgu i Uniwersytet Państwowy w Irkucku, Petersburg 2014 (niepublikowana praca doktorska).
Hing Bill Ong, Making and Remaking Asian America through Immigration Policy, 1850–1990, Stanford University Press, Stanford 1993.
Jacobson Matthew Frye, Whiteness of a Different Color. European Immigrants and the Alchemy of Race, Harvard University Press, Cambridge 1998.
Jedlicki Jerzy, Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2000.
Kiper Daniel, „Zgoda” i spór. Z dziejów polskiego pisma w Ameryce (1881–1907), Wydaw-nictwo KUL, Lublin 2019.
Kluczewska-Wójcik Agnieszka, Japonia w sztuce i kulturze polskiej końca XIX i początków XX wieku, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Wydawnictwo Tako, War-szawa–Toruń 2016.
Kościańska Agnieszka, Petryk Michał, Odejdź. Rzecz o polskim rasizmie, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2022.
Lee Erika, Angel Island. Immigrant Gateway to America, Oxford University Press, Ox-ford–New York 2010.
Lee Erika, At America’s Gates. Chinese Immigration during the Exclusion Era, 1882–1943, University of North Carolina Press, Chapel Hill 2003.
Lee Erika, The Making of Asian America. A History, Simon & Schuster, New York 2015.
Leupp Gary P., Interracial Intimacy in Japan. Western Men and Japanese Women, 1543–1900, Continuum, London–New York 2003.
Lim Susanna Soojung, China and Japan in the Russian Imagination, 1685–1922. To the Ends of the Orient, Routledge, London–New York 2013.
Lyman Stanford M., The „Yellow Peril” Mystique: Origins and Vicissitudes of a racist Dis-course, „International Journal of Politics, Culture and Society” 13, 2000, 4, s. 683–747.
Marchesani Pietro, Witkacy mit „żółtego niebezpieczeństwa”, „Dekada Literacka” (Kra-ków) 1992, 22 (58), s. 1, 4.
Mark James, Wilson’s white world: the foundation of Central-Eastern European na-tion-states after World War I, w: Off White. Central and Eastern Europe and the Global History of Race, red. Catherine Baker, Bogdan C. Iacob, Anikó Imre, James Mark, Manchester University Press, Manchester 2024, s. 31–53.
Misiuna Jan, The Impact of the Chinese Diaspora in the U.S. on the American View of China, „International Studies. Interdisciplinary Political and Cultural Journal” 22, 2018, 1, s. 153–168.
Nasiłowska Anna, Geografia literatury polskiej: rozpoznawanie Wschodu, „Teksty Dru-gie” 2005, 5, s. 306–320.
Nowosielska Elżbieta, Funkcjonowanie redakcji, w: Pięć „Ojczyzn” i dwa „Diabły”. Zbiór studiów o prasie polonijnej i emigracyjnej w latach 1865–1918, red. Stefan Gąsiorow-ski, Instytut Historii PAN, Warszawa 2024, s. 101–131.
Osterhammel Jürgen, Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, Wydawnictwo Poznań-skie, Poznań 2013 (oryg. niem. 2010).
Pałasz-Rutkowska Ewa, The Russo-Japanese War and its impact on the Polish-Japanese relations in the first half of the twentieth century, „Analecta Nipponica” 1, 2011, s. 11–43.
Pałasz-Rutkowska Ewa, Wojna japońsko-rosyjska a Polacy, w: W poszukiwaniu polskich grobów w Japonii, red. Ewa Pałasz-Rutkowska, Inaba Chiharu, Departament Dzie-dzictwa Kulturowego. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, War-szawa 2010, s. 48–69.
Salyer Lucy E., „Laws Harsh as Tigers”: Enforcement of the Chinese Exclusion Laws, w: Entry Denied. Exclusion and the Chinese Community in America, 1882–1943, red. Sucheng Chan, Temple University Press, Philadelphia 1991, s. 57–93.
Siu Lou, Chun Claire, Yellow Peril and Techno-orientalism in the Time of Covid-19: Racial-ized Contagion, Scientific Espionage, and Techno-Economic Warfare, „Journal of Asian American Studies” 23, 2020, 3, s. 421–440.
Sulej Katarzyna, Prasa polonijna i emigracyjna z lat 1865–1918 w liczbach, w: Pięć „Oj-czyzn” i dwa „Diabły”. Zbiór studiów o prasie polonijnej i emigracyjnej w latach 1865–1918, red. Stefan Gąsiorowski, Instytut Historii PAN, Warszawa 2024, s. 41–66.
Thompson Richard Austin, The Yellow Peril, 1890–1924, Arno Press, New York 1978.
Walaszek Adam, Polish American History before 1939, Routledge, New York–London 2024.
Wasilewski Krzysztof, Bezdomnych gromady niemałe… Dyskurs imigracyjny na łamach prasy amerykańskiej (1875–1924), Oficyna Wydawnicza Bractwa Trojka, Poznań 2017.
Witek Michał, The changing face of the „Yellow Peril” — representations of Asians and Asian Americans in the context of the „streaming revolution” in the United States, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prace Kulturoznawcze” 24, 2020, 4, s. 15–31.
Wright David, John Fryer and the Shanghai Polytechnic: Making Space for Science in Nine-teenth-Century China, „The British Journal for the History of Science” 29, 1996, 1, s. 1–16.
Wright David, The Translation of Modern Western Science in Nineteenth-Century China, 1840–1895, „Isis” 89, 1998, 4, s. 653–673.
Yellow Peril! An Archive of Anti-Asian Fear, red. John Kuo Wei Tchen, Dylan Yeats, Ver-so, London–New York 2014.
Downloads
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Stats
Number of views and downloads: 18
Number of citations: 0
