Kwartalnik Historyczny https://apcz.umk.pl/KH Czasopismo Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN, wydawane we współpracy z Polskim Towarzystwem Historycznym, a publikowane obecnie przez Wydawnictwo Naukowe Semper.<p style="text-align: justify;">Jest najstarszym polskim czasopismem historycznym, założonym przez Xawerego Liskego w 1887 r. Dotychczas ukazały się 122 roczniki. W „Kwartalniku Historycznym” publikowane są artykuły poświęcone dziejom Polski i dziejom powszechnym od średniowiecza do czasów najnowszych oraz artykuły recenzyjne i recenzje na temat książek naukowych z tego zakresu chronologicznego. Nad poziomem merytorycznym i wydawniczym "Kwartalnika Historycznego" czuwa zbierający się każdego roku Komitet Redakcyjny (zob. listę jego członków z afiliacjami instytucjonalnymi do pobrania poniżej), złożony z wybitnych historyków polskich i zagranicznych.</p> Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN w Warszawie pl-PL Kwartalnik Historyczny 0023-5903 Henryk Samsonowicz (23 I 1930 – 28 V 2021) https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37159 <p>Henryk Samsonowicz (23 I 1930 – 28 V 2021)</p> Jerzy Pysiak Michał Tymowski Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 128 4 1025 1033 Stosunki Piastów z Rurykowiczami w kompilacji historiograficznej. Współczesna „kolekcja historyczna” https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37156 <p>Niniejszy tekst jest rozważaniem nad sytuacją polskiej humanistyki oraz nad współczesnym warsztatem historyka w zakresie cyrylicznego źródłoznawstwa na przykładzie pracy Krzysztofa Benyskiewicza. Koncentruje się na coraz częstszym problemie funkcjonowania w środowisku naukowym warsztatu opartego na zestawianiu (kompilowaniu) i omawianiu tez różnych autorów z pominięciem solidnej pracy źródłoznawczej.</p> Adrian Jusupović Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 128 4 991 1010 10.12775/KH.2021.128.4.06 Recenzje https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37157 Robert Kasperski et al. Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 128 4 1011 1024 Zawartość rocznika https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37160 Bartosz Kaliski Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 128 4 1035 1044 Wykaz skrótów https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37248 Bartosz Kaliski Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-20 2022-01-20 128 4 1045 1047 Tabela transliteracyjna https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37249 Bartosz Kaliski Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-20 2022-01-20 128 4 1048 1048 Zwycięstwo bez walki i wojownicy udający kupców. Podstęp Olafa Świętego w Saudungssundzie https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37149 <p>Zwycięstwo bez walki i wojownicy udający kupców. Podstęp Olafa Świętego w Saudungssundzie</p> Rafał Rutkowski Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 128 4 873 898 10.12775/KH.2021.128.4.01 Paweł Rzechowski vel Rechowski, pisarz grodzki kijowski – adaptacja Polaka do funkcjonowania w środowisku szlachty ruskiej na Kijowszczyźnie w czasach Zygmunta III https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37151 <p>Paweł Rzechowski, zmarły w 1629 r., długoletni pisarz grodzki kijowski, jest przykładem adaptacji na ziemiach ukrainnych przybysza z ziem polskich. Jego kariera zaczęła się od działań o charakterze adwokackim w sądach wołyńskich i doprowadziła Rzechowskiego do pozycji lidera szlacheckiego w województwie kijowskim, wybieranego na posła i deputata do Trybunału. Rzechowski dostosował się do wymogów środowiska – znajomość języka ruskiego, lokalnego systemu prawnego (tzw. Statutu Wołyńskiego), szacunek dla prawosławia. Podobnych przykładów Polaków działających w pierwszej połowie XVII w. na ziemiach ukrainnych Rzeczypospolitej jest wiele.</p> Henryk Litwin Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 128 4 899 912 10.12775/KH.2021.128.4.02 O religii poczciwych ludzi Stanisława Konarskiego – między historiografią a nowymi ustaleniami na podstawie akt Kongregacji Świętego Oficjum https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37153 <p>W historiografii przeważa opinia, że oskarżenie książki Stanisława Konarskiego <em>O religii poczciwych ludzi </em>jako zawierającej błędy doktrynalne było przesadą niechętnych autorowi kręgów. Nie potrafiono jednak dotąd opisać następstw denuncjacji złożonej przez nuncjusza Angelo Marię Duriniego w Rzymie, ani też genezy łacińskiej wersji dzieła. Wykorzystane po raz pierwszy źródła archiwalne Kongregacji Doktryny Wiary pozwalają na szczegółowy opis procesu, jaki miał miejsce w Świętym Oficjum. Zlecono tam włoskie i łacińskie tłumaczenie książki, poddano je ocenie rzymskich teologów, zalecono Konarskiemu precyzyjną korektę oraz przygotowanie drugiego poprawionego wydania. Oczyszczono go z wielu zarzutów postawionych mu przez teologów w Polsce, lecz zakwalifikowano książkę do indeksu ksiąg zakazanych, o ile autor nie zgodzi się na jej poprawienie. Decyzja ta pozostała jednak utajniona, ponieważ autor poddał się nakazowi i przygotował drugie poprawione wydanie w języku łacińskim.</p> Paweł Zając Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 128 4 913 936 10.12775/KH.2021.128.4.03 Stosunki władzy na linii Smetona–Voldemaras. Rola organizacji Żelaznego Wilka w litewskim systemie politycznym https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37154 <p>Podejmując problematykę rozwoju i roli stosunków między Antanasem Smetoną a Augustinasem Voldemarasem oraz grup ich zwolenników w litewskim systemie politycznym w latach 1926–1940, należy wskazać podstawowe elementy, które przyczyniły się do wywołania konfliktu pomiędzy dwoma przywódcami Związku Narodowców, a mianowicie znaczenie tajnych organizacji paramilitarnych (takich jak Żelazny Wilk) w reżimie Smetony i Voldemarasa, kwestię ideologii i myśli politycznej oraz politykę wewnętrzną wobec mniejszości narodowych na Litwie. Zakres przedmiotowy artykułu wytycza konflikt w łonie partii rządzącej. Zakres podmiotowy natomiast odnosi się do prezydenta Republiki Litewskiej Antanasa Smetony, premiera Augustinasa Voldemarasa oraz działalności organizacji voldemarystów. Zakres terytorialny obejmuje ziemie litewskie oraz obszary będące pod administracją litewską (m.in. obszar Kłajpedy). Ramy chronologiczne pola badawczego wyznaczają lata 1926–1940.</p> Martinas Malužinas Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 128 4 937 958 10.12775/KH.2021.128.4.04 W drodze do domu. Kultury pamięci przymusowej migracji Niemców po 1945 roku w kinematografiach niemieckich https://apcz.umk.pl/KH/article/view/37155 <p>Artykuł podejmuje kwestie filmowej reprezentacji przymusowych wysiedleń Niemców ze wschodnich terenów Rzeszy po 1945 r. w kontekście kultur pamięci medialnej kinematografii niemieckich (alianckich stref okupacyjnych, Niemieckiej Republiki Demokratycznej, Republiki Federalnej Niemiec i zjednoczonych Niemiec). Autor wskazuje na podległość strategii artystycznych przywołanych filmów wobec aktualnych dyskursów pamięci i lansowanych modeli państwowotwórczych. Identyfikuje grupę filmów tużpowojennych, zabezpieczających ślady pamięci migracyjnej, wskazuje na mechanizmy pamięci przesiedleń w kinie NRD (zadekretowany antyfaszyzm) oraz narratywy wypędzeń w kinie Niemiec Zachodnich (nostalgia za utraconą ojczyzną, kolumny wypędzonych w drodze), zwraca wreszcie uwagę na pracę pamięci leżącą u podstaw praktyk wspominania.</p> Andrzej Gwóźdź Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 128 4 959 989 10.12775/KH.2021.128.4.05