Wizerunek Aleksandra I w mowach publicznych Królestwa Polskiego (1815–1830)
DOI:
https://doi.org/10.12775/KH.2026.133.2.04Klíčová slova
Aleksander I, wizerunek publiczny, Królestwo Polskie, sejm, Uniwersytet Warszawski, pogrzeb symboliczny 1826 r.Abstrakt
Artykuł dotyczy kwestii kreowania wizerunku publicznego Aleksandra I w sferze publicznej Królestwa Polskiego (1815–1830). Przeanalizowawszy istotne środowiska życia publicznego Królestwa (na podstawie obrad sejmu, posiedzeń publicznych Uniwersytetu Warszawskiego, warszawskiego pogrzebu symbolicznego Aleksandra), autor bada sposoby przedstawiania władcy, eksponowania i wykorzystywania cech Aleksandra. Wykazane zostają złożoność wizerunku władcy, a także zmiany w ukazywaniu jego osoby w zależności od upływu czasu i analizowanego środowiska.
Reference
Edycje źródłowe
Archiwum Wybickiego, oprac. Adam M. Skałkowski, t. 2, nakładem Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki, Gdańsk 1950.
Diariusz Sejmu Królestwa Polskiego, t. 1–3, N. Glücksberg, Warszawa 1818.
Diariusz Senatu Sejmu Królestwa Polskiego 1825, t. 1, 3, Drukarnia A. Gałęzowskiego, Warszawa 1828.
Dziennik posiedzeń Izby Poselskiej w czasie sejmu Królestwa Polskiego w roku 1820 odby-tego, Drukarnia Xięży Pilarów, Warszawa 1820.
Obchód Uroczystej Inauguracji Uniwersytetu Królewsko-Warszawskiego dnia 14 Maja Roku 1818, Drukarnia J.C.K. Mości Rządowa, [Warszawa] 1818.
Opis żałobnego obchodu po wiekopomnej pamięci Najjaśniejszym Aleksandrze I, Cesarzu Wszech Rosji, Królu Polskim w Warszawie, w dniach 7, 9, 10, 11, 12, 13, 17, 19, 23 kwietnia 1826 roku uroczyście odbytego, N. Glücksberg, Warszawa 1829.
Posiedzenie Publiczne Uniwersytetu Królewsko-Warszawskiego, Drukarnia Rządowa, [War-szawa] 1818–1829.
Protokół posiedzeń Izby Poselskiej z miesiąca czerwca 1830 roku, Drukarnia Stereotypowa, Warszawa 1831.
Rembieliński Rajmund, Głos Jaśnie Wielmożnego Rajmunda Rembielińskiego marszałka izby poselskiej, na posiedzeniu izb połączonych dnia 13 września 1820 roku, Warszawa 1820.
Rembieliński Rajmund, Mowa jaśnie wielmożnego Rajmunda Rembielińskiego marszałka sejmu miana w izbie poselskiej na pierwszym posiedzeniu dnia 13 września 1820 roku, War-szawa 1820.
Skarbek Fryderyk, Dzieje Księstwa Warszawskiego, t. 2, J.K. Żupański, Poznań 1876.
Opracowania
Bąbiak Grzegorz P., Funeralia narodowe. Pogrzeby patriotyczne Polaków w czasach niewoli (eseje historyczne), Instytut Historii PAN, Warszawa 2016.
Borecki Paweł, Uwagi o statusie prawnym wyznawców judaizmu na ziemiach polskich, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 62, 2010, 2, s. 49–89.
Burdziej Bogdan, „Tytus Północy” – car Aleksander I w literaturze polskiej lat 1801–1826, „Litteraria Copernicana” 7, 2011, 1, s. 18–49.
Cabanis José, Karol X. Król-ultras, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1981 (oryg. franc. 1972).
Czubaty Jarosław, Księstwo Warszawskie (1807–1815), Wydawnictwa Uniwersytetu War-szawskiego, Warszawa 2011.
Czubaty Jarosław, Zasada „dwóch sumień”. Normy postępowania i granice kompromisu po-litycznego Polaków w sytuacjach wyboru (1795–1815), Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2005.
Dąbrowicz Elżbieta, Galeria ojców. Autorytet publiczny w literaturze polskiej lat 1800–1861, Trans Humana, Białystok 2009.
Eisenbach Artur, Z dziejów ludności żydowskiej z Polsce w XVIII i XIX wieku. Studia i szkice, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1983.
Getka-Kenig Mikołaj, In Pursuit of Social Allies. Royal Residences and Political Legitimacy in Post-revolutionary Europe, 1804–1830, w: The Routledge History of Monarchy, red. Elena Woodacre i in., Routledge, London 2019, s. 374–389.
Getka-Kenig Mikołaj, Pomniki publiczne i dyskurs zasługi w dobie „wskrzeszonej” Polski lat 1807–1830, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2017.
Habermas Jürgen, Strukturalne przeobrażenia sfery publicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007 (oryg. niem. 1990).
Izdebski Hubert, Ustawa konstytucyjna Królestwa Polskiego z 1815 r., w: Konstytucje Polski. Studia monograficzne z dziejów polskiego konstytucjonalizmu, red. Marian Kallas, t. 1, Pań-stwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1990, s. 185–232.
Jabłońska-Deptuła Ewa, Przystosowanie i opór. Zakony męskie w Królestwie Kongresowym, Pax, Warszawa 1983.
Janowski Maciej, Same problemy: jak nakreślić ewolucję pojęcia narodu od oświecenia do 1939?, w: Z dziejów pojęć społeczno-politycznych w Polsce. XVIII–XX wiek, red. Maciej Janowski, Instytut Historii PAN, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2019, s. 281–309.
Kizwalter Tomasz, Kryzys Oświecenia a początki konserwatyzmu polskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1987.
Kizwalter Tomasz, Uniwersytety europejskie w XIX w., w: Dzieje Uniwersytetu Warszaw-skiego 1816–1915, red. Tomasz Kizwalter, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2016, s. 17–52.
Knapik Joanna, Prawosławni ojcowie katolickiego narodu. Wizerunek carów w polskim ka-znodziejstwie lat 1815–1914, „Nasza Przeszłość” 100, 2003, s. 367–390.
Łepkowski Tadeusz, Propaganda napoleońska w Księstwie Warszawskim, „Przegląd Histo-ryczny” 53, 1962, 1, s. 51–85.
Mansel Philip, The Court of France 1789–1830, Cambridge University Press, Cambridge 1988.
Mycielski Maciej, Uniwersytet Królewski 1816–1831, w: Dzieje Uniwersytetu Warszawskie-go 1816–1915, red. Tomasz Kizwalter, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, War-szawa 2016, s. 53–362.
Mycielski Maciej, Ziemiańskie długi a wspólnota narodowa. Spór o moratorium dla dłużni-ków w Królestwie Polskim w latach 1815–1825, „Kwartalnik Historyczny” 127, 2020, 3, s. 541–570.
Norkowska Aleksandra, Wizerunki władcy. Stanisław August Poniatowski w poezji okolicz-nościowej (1764–1795), Collegium Columbinum, Kraków–Warszawa 2006.
Norkowska Aleksandra, Wzrok panegirystów. Stanisław August Poniatowski w poezji czasów oświecenia (rekonesans), w: Aplauz najzacniejszej damie. Studia i szkice z kręgu literatury i kultury dawnej, red. Iwona Maciejewska, Agata Roćko, Wydawnictwo Uniwersytetu War-mińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2017, s. 137–148.
Pomianowski Piotr Zbigniew, Postulat narodowego charakteru prawa w pracach kodyfika-cyjnych doby Królestwa Kongresowego, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 71, 2019, 1, s. 113–125.
Price Roger, A Concise History of France, wyd. 3, Cambridge University Press, Cambridge 2014.
Przybylski Ryszard, Krzemieniec. Opowieść o rozsądku zwyciężonych, Sic!, Warszawa 2003.
Ugniewski Piotr, Ludwik XVI – Stanisław August. Propagandowe wizerunki równoległe, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2014.
Walicki Andrzej, Idea narodu w polskiej myśli oświeceniowej, Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 2000.
Waresquiel Emmanuel de, Louis XVIII and the Charter of 4 June 1814, w: A History of the European Restorations. Goverments, States and Monarchy, red. Michael Broers, Ambrogio A. Caiani, Bloomsbury, London 2019, s. 91–107.
Witowski Gerard Maurycy (1787–1837), „Bibliografia literatury polskiej «Nowy Korbut»” 6, 1970, 1, s. 436–438.
Wortman Richard S., Scenarios of Power. Myth and Ceremony in Russian Monarchy, Princeton University Press, Princeton–Oxford 2006.
Болтунова Екатерина, Последний польский король. Коронация Николая I в Варшаве в 1829 г. и память о русско-польских войнах XVII – н????? ачала XIX в., Новое литературное обозрение, Москва 2022.
Болтунова Екатерина, „Я произнес перед вами слово истины”: речи Александра I в Великом княжестве Финляндском и Царстве Польском, „Новое литературное обозрение” 2021, 5, s. 61–79.
Netografia
https://www.conseil-constitutionnel.fr/les-constitutions-dans-l-histoire/charte-constitutionnelle-du-4-juin-1814 (dostęp: 13 XI 2025)
Stahování
Publikováno
Jak citovat
Číslo
Sekce
Stats
Number of views and downloads: 3
Number of citations: 0
