Analiza czynników różnicujących poziom wiedzy pacjentów przychodni rodzinnej na temat profilaktyki cukrzycy typu 2
DOI:
https://doi.org/10.21784/IwP.2025.013Słowa kluczowe
cukrzyca typu 2, czynniki ryzyka, objawy, powikłania, profilaktyka, wiedzaAbstrakt
Wstęp. Cukrzyca jest nie tylko ogromnym problemem zdrowotnym, ale także poważnym problemem społecznym i ekonomicznym, stanowi jedną z najniebezpieczniejszych chorób współczesnej cywilizacji. Brak podstawowej wiedzy na temat cukrzycy prowadzi bowiem do ignorowania pierwszych objawów choroby, a także do późnej diagnozy i wzrostu liczby osób cierpiących na tę chorobę.
Cel. Głównym celem pracy jest analiza czynników różnicujących poziom wiedzy pacjentów przychodni rodzinnej na temat profilaktyki cukrzycy typu 2.
Materiał i metody. Skala oceny ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2 (FINDRISC) (Lindstrom Jaana, Tuomilehto Jaaklo, 2003) i Kwestionariusz ankiety własnego autorstwa. Badanie przeprowadzono wśród 100 osób w wieku powyżej 18 lat, pacjentów Przychodni Rodzinnej.
Wyniki. Przeprowadzone badania ukazały, że badani mieli następujący poziom wiedzy o cukrzycy typu 2: średni o chorobie (62%), średni o czynnikach ryzyka (76%), średni o objawach choroby (48%), średni o powikłaniach (80%), średni o profilaktyce (76%), diecie zapobiegającej chorobie (57%) i aktywności fizycznej (74%). Płeć różniła poziom wiedzy o chorobie, czynnikach ryzyka, profilaktyce trzeciorzędnej cukrzycy i aktywności fizycznej zapobiegającej chorobie. Miejsce zamieszkania różniło poziom wiedzy o objawach i aktywności fizycznej zapobiegającej chorobie. Wiek różnił poziom wiedzy o objawach, powikłaniach, zapobieganiu chorobie i profilaktyce pierwszorzędnej. Fakt diagnozy różnił poziom wiedzy o powikłaniach, prewencji i profilaktyce drugorzędnej.
Wnioski. Poziom wiedzy społeczeństwa na temat cukrzycy typu 2 zwiększa się (w przeglądzie badań był on raczej niski), a w badaniach własnych średni. Na wiedzę tę w różnym zakresie wpływa wiek, płeć, wykształcenie, miejsce zamieszkania czy diagnoza choroby. Umiejętności zdrowotne są głównym wskaźnikiem determinującym decyzje zdrowotne i konsekwencje tych decyzji. Ich wysoki poziom jest kluczowym czynnikiem zdrowia i dobrego samopoczucia, zmniejszając w ten sposób nierówności zdrowotne. Podkreśla to zatem potrzebę dalszej edukacji ukierunkowanej na profilaktykę cukrzycy typu 2.
Bibliografia
1. Kałucka S. Rozpoznanie, zapobieganie, farmakoterapia stanu przedcukrzycowego u osób starszych. Jeden krok przed cukrzycą. Geriatria. 2013;7:149–156.
2. Pawlak-Sobczak K., Drygas W., Kwaśniewska M. i in. The level of knowledge od diabetic prevention in Poland – is there a phenomenon of pluralistic ignorance? International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health 2021;34(5):667–678.
3. Kalinowski P., Bojakowska U., Kowalska ME. Ocena wiedzy pacjentów na temat powikłań cukrzycy. Med Og Nauk Zdr. 2012;18(4):302–7.
4. Kordas A. Najnowsze wyniki Europejskiego Badania Świadomości Cukrzycy Poznań: Termedia; 2011.
5. Niedostys B., Chrzan-Rodak A., Bartoszek A. i in. Kompetencje zdrowotne (umiejętności zdrowotne) – przegląd badań z wykorzystaniem Europejskiego Kwestionariusza Kompetencji Zdrowotnych (HLS-EU-Q47) w latach 2010–2018. Hygeia Public Health. 2019;54(2):105–13.
6. Nabrdalik K., Kwiendacz H., Florczyk I. i in. Knowledge about type 2 diabetes among visitors of two shopping centers in Upper Silesia, Poland: a survey research performed as a part of social action “Health under Control” Clin Diabetol 2018;7,4:182–188.
7. Binh T., Phuong P., Nhung B. Knowledge and associated factors towards type 2 diabetes among a rural population in the Red River Delta region, Vietnam. Rural Remote Health 2015; 15:3275.
8. Lorga T., Srithong K., Manokulanan P. i in. Public knowledge of diabetes in Karen Ethnic rural residents: a community-based questionnaires study in the far north-west of Thailand. Int J Gen Med. 2012;5:799–804.
9. Żebrowska M., Medak E., Pachuta M. i in. Ocena poziomu wiedzy pacjentów POZ na temat rozpoznawania i leczenia cukrzycy typu 2. Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(7):338–356.
10. Sørensen K., Pelikan JM., Röthlin F. i in. Health Literacy in Europe: comparative results of the European Health Literacy survey (HLS-EU). Eur J Public Health. 2015;25(6):1053–8.
11. Marcinkiewicz A. Radomska A., Hanke W. i in. Czy cukrzycę można leczyć jako chorobę pośrednio związaną z pracą?. Med Pr. 2017;68(5):667–75.
12. Demaio A.R., Dugee O., de Courten M. i in. Exploring knowledge, attitudes, and practices related to alcohol in Mongolia: a national population-based survey. BMC Public Health. 2013;13:178.
13. Lemes Dos Santos P.F., Dos Santos P.R., Ferrari G.S. i in. Knowledge of diabetes mellitus: does gender make a difference? Osong Public Health Res Perspect. 2014;5(4):199–203.
14. Antczak A., Myśliwiec M., Pruszczyk P. Wielka interna – diabetologia. Wydaw. Medical Tribune Polska 2010.
15. Drygas W., Niklas AA., Piwońska A. i in. Multi-centre National Population Health Examination Survey (WOBASZ II study): assumptions, methods, and implementation. Kardiol Pol. 2016;74(7):681–90.
16. Sobierajski T. Wyniki badań: społeczny obraz cukrzycy. Raport. Warszawa: Koalicja na rzecz Walki z Cukrzycą 2017.
17. Sobierajski T. Wyniki badań: społeczny obraz cukrzycy. Raport. Warszawa: Koalicja na rzecz walki z cukrzycą; 2010.
18. Strategia zapobiegania i leczenia cukrzycy w Polsce. Cukrzyca 2025. Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Dorota Kochman, Magdalena Grochowalska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 26
Liczba cytowań: 0