Porównanie zakresu treści wojskowych map topograficznych zaboru rosyjskiego ziem polskich z początku XX wieku na przykładzie Kielc
DOI:
https://doi.org/10.12775/SG.2022.06Słowa kluczowe
dawne mapy topograficzne, analiza porównawcza, Kielce, Historical GIS, semiotyka kartograficznaAbstrakt
W artykule porównano treść map topograficznych opracowanych na początku XX w., przedstawiających fragment obszaru pozostającego pod zaborem rosyjskim – Kielce i okolice. Przeanalizowane zostały topograficzne mapy wojskowe państw zaborczych: rosyjska Dwuwiorstówka, austriacka Spezialkarte i niemiecka Karte des Westlichen Russlands. Mapy te cechuje wiele podobieństw: zbliżona skala, podobny okres i cel powstania. Przeprowadzona została analiza elementów topografii: sieci komunikacyjnej, zabudowy, budynków, obiektów przemysłowo-gospodarczych i warstw przyrodniczych pod względem wizualnych różnic, kluczy znaków oraz obiektywnych miar, takich jak długość czy powierzchnia.
Bibliografia
Affek A., Kalibracja map historycznych z zastosowaniem GIS, w: Źródła kartograficzne w badaniach krajobrazu kulturowego, red. J. Plit, J. Nita, Sosnowiec 2012 (Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego, t. 16), s. 48–62.
Czerny A., Powstanie i etapy rozwoju map topograficznych do końca XIX wieku, w: Dawne mapy topograficzne w badaniach geograficzno-historycznych, red. A. Czerny, Lublin 2015, s. 11–84 (https://phavi. umcs.pl/at/attachments/2016/0708/103742-czerny-dawne-mapy-07-07-low-res.pdf, dostęp: 28 stycznia 2020).
Edney M.H., Cartography. The Ideal and its History, Chicago–Londyn 2019.
Faluszczak F., Kartografia Galicji Wschodniej w latach 1772–1914, Rzeszów 2011.
Guldi J., What is the Spatial Turn? Spatial Humanities, 2012 (http://spatial.scholarslab.org/spatial-turn, dostęp: 28 stycznia 2020).
Harley J.B., The New Nature of Maps. Essays in the History of Cartography, Baltimore 2001.
Kondracki J., Geografia regionalna Polski, Warszawa 2011.
Konias A., Kartografia topograficzna państwa i zaboru pruskiego od II połowy XVIII wieku do połowy XX wieku, Słupsk 2010.
Kuna J., Bychawa 1919–1939. Kartograficzna rekonstrukcja miasta, Lublin 2018.
Kuna J., Metodyczne aspekty analiz przestrzennych GIS wykorzystujących dawne mapy topograficzne, w: Dawne mapy topograficzne w badaniach geograficzno-historycznych, red. A. Czerny, Lublin 2015, s. 125–149 (https://phavi.umcs.pl/at/attachments/2016/0708/103742-czerny-dawne-mapy-07-07-low-res.pdf, dostęp: 28 stycznia 2020).
Kuna J., „Partially compiled” maps 1:25,000 by Polish Military Geographical Institute (1919–1939), „Polish Cartographical Review”, 50, 2018, 1, s. 31–46.
Lewakowski J., Klucz znaków przyjętych dla map austryjackich, pruskich, rosyjskich, Kraków 1920.
Nalej M., Jaskulski M., Łukasiewicz G., Porównanie metod transformacji map historycznych, „Rocznik Geomatyki”, 11, 2013, 4(61), s. 41–57.
Panecki T., Cyfrowe edycje map dawnych. Perspektywy i ograniczenia na przykładzie mapy Gaula/Raczyńskiego (1807–1812), „Studia Źródłoznawcze. Commentationes”, 58, 2020, s. 185–206.
Panecki T., Koncepcja struktury bazy danych historycznych obiektów topograficznych, Warszawa 2018.
Panecki T., Porównanie zakresu i metod ujęcia treści na mapach topograficznych ziem zaboru rosyjskiego z przełomu XIX i XX wieku, „Polski Przegląd Kartograficzny”, 47, 2015, 1, s. 47–65.
Pazdur J., Dzieje Kielc do 1863 roku, Wrocław 1967.
Pazdur J., Dzieje Kielc 1864–1939, Wrocław 1971.
Szady B., Dawna mapa jako źródło w badaniach geograficzno-historycznych w Polsce, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 66, 2018, 2, s. 129–141.
Geoportal (https://www.geoportal.gov.pl/, dostęp 28 stycznia 2020).
Mapy
Новая Топографическая Карта Западной России, 1:84 000, godło arkusza XXVIII 8, rok wyd. 1914, źródło skanu: MAPSTER, ze zbiorów Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego (26 proc. wielkości oryginalnej)
Spezialkarte der Österreichisch-ungarischen Monarchie, 1:75 000, godło arkusza 2 XXIII, rok wyd. 1915, źródło skanów: MAPSTER, ze zbiorów Biblioteki Kongresu w Waszyngtonie (22 proc. wielkości oryginalnej)
Karte des Westlichen Russlands, 1:100 000, godło arkusza G 38, rok wyd. 1915, źródło skanów: MAPSTER, ze zbiorów Archiwum Map WIG (28 proc. wielkości oryginalnej)
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 562
Liczba cytowań: 0
