Zbiór przedmiotów żelaznych z czasów historycznych z badań archeologicznych na grodzisku w Gzinie w Ziemi Chełmińskiej
DOI:
https://doi.org/10.12775/AUNC_ARCH.2025.012Słowa kluczowe
Gzin, grodzisko, ziemia chełmińska, przedmioty żelazne, czasy historyczneAbstrakt
Grodzisko w Gzinie jest łączone z kulturą łużycką młodszej fazy wczesnego okresu epoki żelaza oraz okresem wczesnolateńskim. Przeprowadzone do tej pory badania archeologiczne dostarczyły wielu interesujących informacji o kulturze tego okresu, w tym praktykach kanibalizmu. Wśród niedawno ujawnionych źródeł z tego stanowiska znalazły się także artefakty żelazne nie pochodzące ze wspomnianych okresów. Zostały one zaprezentowane w niniejszym artykule. Cechy morfologiczno-typologiczne oraz funkcjonalne pozwalają łączyć zbiór tych przedmiotów z czasami historycznymi, najprawdopodobniej głównie z okresem późnego średniowiecza. Wyniki przeprowadzonej analizy wskazują na potrzebę zrewidowania dotychczasowych poglądów dotyczących charakteru grodziska w Gzinie oraz pozwalają na podjęcie dyskusji na temat chronologii i wielokulturowości tego stanowiska.
Bibliografia
Bieniak J., 1970, Studia nad dziejami ziemi chełmińskiej w okresie piastowskim, Rocznik Grudziądzki, t. 5–6, s. 5–69.
Chudziak W., 1996, Quondam castra w świetle badań wczesnośredniowiecznych grodzisk ziemi chełmińskiej, Archaeologia Historica Polona, t. 3, s. 25–34.
Chudziak W., 2003, Wczesnośredniowieczna przestrzeń sakralna in Culmine na Pomorzu Nadwiślańskim, Mons Sancti Laurentii, t. 1, Toruń.
Chudziakowa J., 1992, Grodzisko kultury łużyckiej w Gzinie, Toruń.
Chudziakowa J., Kola A., 1974, Źródła archeologiczne z terenu zamku krzyżackiego w Toruniu. (Badania z 1958–1966 R.), Warszawa–Poznań.
Dąbrowska M., 2007, Badania archeologiczno-architektoniczne na terenie Zamku Niskiego w Malborku w latach 1998–2004, [w:] XV Sesja Pomorzoznawcza, red. G. Nawrolska, Elbląg, s. 303–316.
Gackowski J., 2012, Wczesna epoka żelaza, [w:] Zamek w Grudziądzu w świetle badań archeologiczno-architektonicznych. Studia i materiały, red. M. Wiewióra, Toruń, s. 159–171.
Gierlach B., 1972, Kowalstwo mazowieckie XIII–XVIII w., Ciechanów.
Górecki J., Łastowiecki M., Wrzesiński J., 1996, Gródek na Ledniczce, Studia Lednickie IV, Poznań–Lednica, s. 197–246.
Grążawski K., 1989, Średniowieczny gródek rycerski w Bachotku na ziemi chełmińskiej w świetle badań archeologicznych, Sprawozdania Archeologiczne, t. 40, s. 317–341.
Grobelny W., 1925, Słownictwo rzemieślnicze narzędzi, przyborów, urządzenia warsztatowego i najważniejszych surowców, Grudziądz.
Grygiel R., 1996, Dzieje rezydencji, [w:] R. Grygiel, T. Jurek, Doliwowie z Nowego Miasta nad Wartą, Dębna i Biechowa. Dzieje rezydencji i ich właścicieli, Biblioteka Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, nr 29, Łódź, s. 11–284.
Heurich J., 1862, Przewodnik dla stolarzy obejmujący cały zakres stolarstwa, Warszawa.
Heurich J., 1874, Przewodnik dla cieśli obejmujący cały zakres ciesielstwa, Warszawa.
Hutchins J., 2011, The American Screw Auger, The Chronicle of the Early American Industries Association, t. 64, nr 3 (September 2011), s. 89–105.
Jasiewicz Z., 1963, Studia historyczno-etnograficzne nad kowalstwem wiejskim w Wielkopolsce, Poznań.
Kamińska J., 1968, Siedlątków, obronna siedziba rycerska z XIV wieku, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria Archeologiczna 15, s. 15–88.
Kola A., 1985, Żelazny osprzęt średniowiecznej wieży mieszkalnej w Plemiętach i jej wyposażenia, [w:] Plemięta. Średniowieczny gródek w ziemi chełmińskiej, red. A. Nadolski, Warszawa–Poznań–Toruń, s. 63–83.
Kola A., 2003, Późnośredniowieczne grodzisko w Skłudzewie w ziemi chełmińskiej, Archaeologia Historica Polona, t. 13, s. 277–285.
Kola A., Wilke G., 1976, Zespół grotów bełtów do kusz z grodziska późnośredniowiecznego w Słoszewach, pow. Brodnica, w świetle odkryć w 1973 r., Zapiski Historyczne, t. 41, s. 81–123.
Kola A., Wilke G., 1985, Militaria z grodziska w Plemiętach. Broń strzelcza, [w:] Plemięta. Średniowieczny gródek w ziemi chełmińskiej, Prace Archeologiczne Towarzystwa Naukowego w Toruniu, nr 7, red. A. Nadolski, Warszawa–Poznań–Toruń, s. 107–128.
Łęga W., 1930, Kultura Pomorza we wczesnem średniowieczu na podstawie wykopalisk, Toruń.
Marciniak-Kajzer A., 2020, Rzeczy ludzi średniowiecza. W domu, Łódź.
Nadolski A., 1954, Studia nad uzbrojeniem polskim w X, XI i XII wieku, Wrocław.
Nadolski A., Lewandowski M., 1990, Broń strzelcza, [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej, red. A. Nadolski, Łódź, s. 143–153.
Nowakowski A., 1980, Uzbrojenie wojsk krzyżackich w Prusach w XIV i na początku XV w., Łódź.
Nowakowski A., 1986, Arsenały zamków krzyżackich w Prusach w latach 1364–1430, Mediaevalia Archaeologica, Acta Archaeologica Lodziensia, nr 31, s. 49–99.
Olczak S., Jędrejek W., Wiater W., 1957, Poradnik cieśli wiejskiego. Roboty ciesielskie, stolarskie i dekarskie, Warszawa.
Payne-Gallwey R., 1903, The Crossbow – Mediaeval and Modern Military and Sporting. Its Construction, History and Management with a Treatise on the Balista and Catapult of the Ancients and an Appendix on the Catapult, Balista and the Turkish Bow, London.
Poliński D., 2013, Pień. Siedziba krzyżackich prokuratorów w ziemi chełmińskiej, Toruń.
Poliński D., 2023a, Materiały źródłowe, [w:] Villisaz – ośrodek krzyżackiego komturstwa w ziemi chełmińskiej. Wyniki prac badawczych w Wieldządzu (stanowiska 1 i 21), red. D. Poliński, Toruń, s. 80–128.
Poliński D., 2023b, Materiały źródłowe, [w:] Villisaz – ośrodek krzyżackiego komturstwa w ziemi chełmińskiej. Wyniki prac badawczych w Wieldządzu (stanowiska 1 i 21), red. D. Poliński, Toruń, s. 139–154.
Poliński D., 2024, Wkład i możliwości archeologii w badaniach dziejów zakonu krzyżackiego. Najnowsze osiągnięcia badawcze, Historia Slavorum Occidentis, R. 14, nr 3 (42), s. 46–76.
Porębska K., 1971, Słownik historyczno-geograficzny ziemi chełmińskiej w średniowieczu (przy współpracy M. Grzegorza), Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
Powierski J., 1973, Studia nad strukturą administracyjno-terytorialną ziemi chełmińskiej i michałowskiej w okresie piastowskim, Prace Komisji Historii BTN, t. 9, s. 3–85.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Mateusz Magalski, Dariusz Poliński
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 92
Liczba cytowań: 0
