Acta Universitatis Nicolai Copernici Archeologia https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH <p><strong>NAUKI HUMANISTYCZNO-SPOŁECZNE</strong></p><p>Na łamach czasopisma publikowane są artykuły z zakresu archeologii Polski, powszechnej i antycznej. W jego ramach redagowane są też tomy tematyczne, takie jak Archeologia szkła i Archeologia podwodna. W artykułach prezentowane są aktualne wyniki badań i dokonań kadry naukowej Instytutu Archeologii UMK i współpracujących z nią badaczami z innych ośrodków naukowych w kraju oraz zagranicą.</p> Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu pl-PL Acta Universitatis Nicolai Copernici Archeologia 0137-6616 Nakrycia głowy biskupów przemyskich z archikatedry pw. Jana Chrzciciela i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/article/view/36929 <p>W artykule zaprezentowano nakrycia głowy wydobyte podczas badań w kryptach grobowych archikatedry przemyskiej. Stanowiły one wyposażenie pochówków biskupów ordynariuszy i sufraganów. Analizie poddano mirty, będące ważną częścią stroju pontyfikalnego i kalotki, które nie są szatą liturgiczną. Zwrócono uwagę na charakterystyczne cechy ich kroju i wykończenia. Na podstawie źródeł pisanych zaprezentowano je w szerszym kontekście symboliczno–kulturowym, zwracając uwagę na odmienną funkcję, jaką pełniły oba nakrycia głowy.</p> Anna Drążkowska Prawa autorskie (c) 2022 Anna Drążkowska https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-12-30 2021-12-30 36 5 14 10.12775/AUNC_ARCH.2020.001 Naczynia z osady kultury wielbarskiej z fazy cecelskiej w Warlubiu, stanowisko 1, pow. Świecie, woj. kujawsko-pomorskie https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/article/view/36931 <p>Naczynia ceramiczne ze stanowiska 1 w Warlubiu (6167 fragmentów) stanowią zwarty pod względem stylistycznym i chronologicznym zbiór. Brakuje wśród nich form charakterystycznych dla wczesnego okresu wpływów rzymskich, typowe są natomiast dla fazy cecelskiej kultury wielbarskiej. Jednym z podstawowych komponentów opisywanego zbioru są naczynia szerokootworowe serii C/D według Ryszarda Wołągiewcza, które pojawiły się w fazie C1a i pozostały w użyciu do fazy D włącznie. Należą do nich misy grup VI i Xa oraz ich zminiaturyzowane odpowiedniki typów XIIA, XIVA, a także grup XI i XVIII. Bardzo licznie reprezentowane są naczynia o wylewach nachylonych do wnętrza.</p> Ewa Bokiniec Prawa autorskie (c) 2022 Ewa Bokiniec https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-12-31 2021-12-31 36 15 39 10.12775/AUNC_ARCH.2020.002 Fortyfikacje na półwyspie Kastro, Antykithira – „Wielka Wieża Wschodnia” https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/article/view/36932 <p>W artykule przedstawiono wyniki badań nad starożytnymi fortyfikacjami znajdującymi się na akropolu greckiej wyspy Antykithira. Szczególną uwagę zwrócono na najlepiej zachowaną strukturę architektoniczną – tzw. Wielką Wieżę Wschodnią.</p> Nicholas Sekunda Dawid Borowka Prawa autorskie (c) 2021 Nicholas Sekunda, Dawid Borowka https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-12-31 2021-12-31 36 41 54 10.12775/AUNC_ARCH.2020.003 Badania weryfikacyjne domniemanego przedzamcza zachodniego zamku krzyżackiego w Papowie Biskupim https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/article/view/36933 <p>W artykule przedstawiono wstępne wyniki badań archeologicznych, które przeprowadzono w lipcu 2018 roku w obrębie pozostałości zamku w Papowie Biskupim, w ramach projektu pt. „Castra Terrae Culmensis – na rubieży chrześcijańskiego świata” i kierowanego przez Marcina Wiewiórę z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Prace prowadzono na obszarze domniemanego przedzamcza zachodniego, którego istnienie, jak dotąd, nie zostało zweryfikowane. Badania potwierdziły występowanie śladów osadnictwa na obszarze położonym na zachód od domu konwentu zamku w Papowie, co można łączyć z funkcjonowaniem w tym miejscu drugiego przedzamcza.</p> Radosław Cisło Prawa autorskie (c) 2020 Radosław Cisło https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-12-30 2021-12-30 36 55 72 10.12775/AUNC_ARCH.2020.004 Kwestia lokalizacji siedziby (konwentu) komturów ziemi chełmińskiej w XIII– pierwszych dekadach XIV wieku https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/article/view/36934 <p>W&nbsp;artykule podjęto próbę wskazania lokalizacji i&nbsp;scharakteryzowania formy architektonicznej siedzib komturów ziemi chełmińskiej. Rozważania na ten temat przeprowadzono na podstawie analizy źródeł historycznych, weryfikacji dotychczasowych poglądów oraz wyników badań archeologicznych.</p> Dominika Szczupak Prawa autorskie (c) 2020 Dominka Szczupak https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-09 2022-01-09 36 73 94 10.12775/AUNC_ARCH.2020.005 Wyniki badań nieinwazyjnych na zamkach krzyżackich w Starogrodzie, Unisławiu, Zamku Bierzgłowskim i Lipienku https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/article/view/36935 <p>W&nbsp;artykule zaprezentowano wyniki badań nieinwazyjnych, realizowanych w&nbsp;ramach projektu naukowego pt.&nbsp;„Castra Terrae Culmensis&nbsp;–&nbsp;na rubieży chrześcijańskiego świata”. Obejmowały one szerokopłaszczyznowe rozpoznanie za pomocą pomiarów magnetometrycznych i&nbsp;geofizycznych oraz naziemny skaning laserowy, które stanowiły podstawą do badań archeologicznych, prowadzonych w&nbsp;2017 i&nbsp;2018 roku.</p> Krzysztof Misiewicz Miron Bogacki Wiesław Małkowski Marcin Wiewióra Radosław Cisło Prawa autorskie (c) 2020 Krzysztof Misiewicz, Miron Bogacki, Wiesław Małkowski, Dr hab. Marcin Wiewióra, Radosław Cisło https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-12-30 2021-12-30 36 95 117 10.12775/AUNC_ARCH.2020.006 Wczesnośredniowieczne grodzisko w Skrwilnie (stanowisko 1), w świetle badań przeprowadzonych w 2015 roku https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/article/view/36936 <p>W artykule zaprezentowano wyniki badań archeologicznych przeprowadzonych na wczesnośredniowiecznym grodzisku w Skrwilnie (stanowisko 1) w 2015 roku. W trakcie prac rozpoznano relikty drewniano-ziemnego wału, elementy wczesnośredniowiecznej infrastruktury związanej z zabudową majdanu oraz strefą przylegającą bezpośrednio do Jeziora Skrwileńskiego. Pozyskany materiał ceramiczny reprezentuje formy charakterystyczne dla Kujaw i ziemi chełmińskiej w XI wieku.</p> Marcin Weinkauf Prawa autorskie (c) 2020 Marcin Weinkauf https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-09 2022-01-09 36 119 134 10.12775/AUNC_ARCH.2020.007 Stan i potrzeby badań nad osadą wczesnośredniowieczną w Biskupinie (stanowisko 6) https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/article/view/36938 <p>Artykuł dotyczy aktualnego stanu wiedzy na temat wczesnośredniowiecznej osady zarejestrowanej na stanowisku 6 w&nbsp;Biskupinie. Opiera się on głównie na wynikach badań stacjonarnych prowadzonych w&nbsp;latach 1949–1954, ujętych w&nbsp;monografii Włodzimierza i&nbsp;Zoji Szafrańskich. Wyniki te wymagają weryfikacji i&nbsp;aktualizacji, a&nbsp;materiał źródłowy ponownej analizy.</p> Magdalena Zawol Prawa autorskie (c) 2020 Magdalena Zawol https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-09 2022-01-09 36 135 146 10.12775/AUNC_ARCH.2020.008 Polsko-czeskie i czesko-polskie kontakty w toruńskiej archeologii w drugiej połowie XX wieku https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/article/view/36939 <p>Archeologia w&nbsp;Toruniu instytucjonalnie istnieje od ponad 160 lat.&nbsp;Jednak o&nbsp;kontaktach polsko-czeskich i&nbsp;czesko-polskich można mówić dopiero od okresu po drugiej wojnie światowej, kiedy na nowo powstałym Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w&nbsp;1946 roku utworzono Katedrę Prehistorii. W&nbsp;artykule przedstawiono historię polsko-czeskich relacji w&nbsp;kilku wyróżnionych etapach, związanych z&nbsp;istotnymi zmianami organizacyjnymi&nbsp;–&nbsp;od Zakładu Prehistorii (lata 1946–1951), poprzez Katedrę Archeologii Polski i&nbsp;Powszechnej (lata 1952–1976) po Instytut Archeologii i&nbsp;Etnografii (lata 1976–2003).</p> Jolanta Małecka-Kukawka Prawa autorskie (c) 2020 Jolanta Małecka-Kukawka https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-12-30 2021-12-30 36 147 176 10.12775/AUNC_ARCH.2020.009