Struktura osobowości a proces cywilizacji. Nota na temat historyczności człowieka w rozważaniach Norberta Eliasa

Elżbieta Paczkowska-Łagowska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RF.2017.022

Abstrakt


Artykuł wydobywa z dzieła Eliasa O procesie cywilizacji. Analizy socjo- i psychogenetycznemyśli na temat historyczności człowieka i ukazuje ich znaczenie dlakształtującej się antropologii historycznej, uwzględniającej rezultaty interdyscyplinarnychbadań humanistycznych: filozofii, socjologii, psychologii. Abstrakcyjnemupodmiotowi poznania jako konstrukcji pojęciowej (homo clausus)Elias przeciwstawia człowieka całościowego jako osobowość, na którą składasię nie tylko ratio/intelekt, lecz również popędy, emocje, namiętności. Podlegająone modelowaniu w stosunkach międzyludzkich (figuracjach), odpowiadającychzmiennym historycznie formom życia. Psychospołeczne badania Eliasanad historycznością człowieka poprzedził filozof Wilhelm Dilthey. Badając procesrozwoju cywilizacji polegający na rosnącej kontroli afektów, Elias wypełniaDiltheya koncepcję człowieka historycznego bogactwem treści pochodzącychz dziejów obyczajowości oraz procesów kształtowania się państwa i rozwojuabsolutyzmu. Na barwnych przykładach zmienności form zachowania się przystole, stosunku do drugiej płci pokazuje, jak sposób funkcjonowania ludzkichpopędów zmienia się w procesie cywilizacji. Historyczność człowieka oznacza zmienność form ludzkiego życia, a wraz z nimi zmienność struktury życia emocjonalnego/świadomości/osobowości.


Słowa kluczowe


Homo clausus; człowiek całościowy; figuracje; proces rozwoju cywilizacji; człowiek historyczny W. Diltheya; interpretacje świata ze stanowiska różnych stron ludzkiej natury: intelektu; woli; uczucia; modelowanie popędów i uczuć; transformacja psychiki

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Böhme G., Antropologia filozoficzna, przeł. P. Domański, przedmową opatrzył i redakcji naukowej dokonał Stanisław Czerniak, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1998.

Bucholc M., Samotność długodystansowca. Na obrzeżach socjologii Norberta Eliasa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013.

Dilthey W., Typy światopoglądów i ich rozwinięcie w systemach metafizycznych, w: W. Dilthey, O istocie filozofii i inne pisma, przeł. E. Paczkowska-Łagowska, PWN, Warszawa 1987.

Dilthey W., Einleitung in die Geisteswissenschaften. Versuch einer Grundlegung für das Studium der Gesellschaft und der Geschichte, in: idem, Gesammelte Schriften, I. Band, B.G. Teubner Verlagsgesellschaft Stuttgart, Vandenhoeck & Ruprecht in Göttingen 1992.

Elias N., O procesie cywilizacji. Analizy socjo- i psychogenetyczne, przeł. T. Zabłudowski i K. Markiewicz, Wydawnictwo WAB, Warszawa 2011.

Paczkowska-Łagowska E., O historyczności człowieka. Studia filozoficzne, słowo/ obraz terytoria, Gdańsk 2012.

Suwada K., Miłość erotyczna w procesie cywilizacji. Próba interpretacji koncepcji Norberta Eliasa, Nomos, Kraków 2013.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


ISSN 0035-9599 (print)  
ISSN 2545-3173 (online)

Partnerzy platformy czasopism