Differentiation and preservation status of wet meadows of the Calthion palustris alliance in areas covered by the agri-environmental scheme

Aleksandra Kazuń, Filip Jarzombkowski, Ewa Gutowska, Dorota Kotowska, Katarzyna Kotowska, Magdalena Kowalska, Łukasz Krajewski, Anna Szczepaniuk, Katarzyna Topolska, Hubert Piórkowski

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/EQ.2016.003

Abstract


The research subject is the differentiation of plant communities and the preservation status of wet meadows of the Calthion palustris alliance at sites included in subsidy packages 4 and 5 of the agri-environmental scheme. The habitat was studied on 697 agri-environmental plots located in different areas of Poland. The obtained results show high differentiation of the plant communities, which could be considered as representative of the Calthion palustris alliance meadows in Poland. Disturbances in the habitat conditions were observed on most of the plots and they included: disappearance of characteristic species of the Calthion palustris alliance, encroachment of native, expansive species as well as desiccation of the habitat and the associated eutrophication, caused mostly by unidirectional land drainage systems. The study also attempted to determine the conservation prospects of the habitat considering measures implemented under the agri-environmental scheme.


Keywords


differentiation of plant communities; disturbances of habitat; habitat conservation status; indicators; monitoring; Natura 2000; rural areas

Full Text:

PDF

References


Antkowiak W., 1996, Charakterystyka fitosocjologiczna wybranych łąk Wielkopolskiego Parku Narodowego [Phytosociological description of selected meadows in Wielkopolski National Park], Roczniki AR w Poznaniu 284: 141-155.

Babczyńska-Sendek B., 2009, Significance of protection of the meadow and grassland communities for maintenance the floristic diversity in the area of the south-eastern Silesian Upland (Poland), Biodiv. Res. Conserv. 13: 49-60.

Barabasz B., 1994, Wpływ modyfikacji tradycyjnych metod gospodarowania na przemiany roślinności łąk z klasy Molinio-Arrhenatheretea [The effect of modification of the traditional farming methods on Molinio-Arrhenatheretea grassland vegetation], Wiad. Bot. 38 (1/2): 85-94.

Barabasz B., 1997, Zmiany roślinności łąk w północnej części Puszczy Niepołomickiej w ciągu 20 lat [Changes in the grassland vegetation in the northern part of Niepołomice Forest over 20 years], Studia Naturae 43: 1-99.

Bartoszuk H., Dembek W., Jezierski T., Kamiński J., Kupis J., Liro A., Nawrocki P., Sidor T. & Wasilewski Z., 2001, Spasanie podmokłych łąk w dolinach Narwi i Biebrzy jako metoda ochrony ich walorów przyrodniczych [Grazing of wet meadows in the Narew and Biebrza river valleys as a method of their protection], Wydawnictwo IMUZ, Falenty.

Brzeg A. & Wojterska M., 1996, Przegląd systematyczny zbiorowisk roślinnych Wielkopolski wraz z oceną stopnia ich zagrożenia [A systematic review of plant communities in the Wielkopolska Region and assessment of threats they are exposed to], Bad. Fizjogr. nad Polską Zachodnią, Series B, 45: 7-40.

Denisiuk Z. & Korzeniak J., 1999, Zbiorowiska nieleśne Krainy Dolin Bieszczadzkiego Parku Narodowego [Non-forest plant communities in Kraina Dolin (Land of Valleys) in Bieszczady National Park], Monografie Bieszczadzkie 5: 1-162.

Dokumentacja przyrodnicza siedliskowa dla pakietów przyrodniczych w ramach programu rolnośrodowiskowego 2007-2013 [Natural habitat documentation for nature packages under the agri-environmental programme 2007-2013], 2011, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi [The Ministry of Agriculture and Rural Development], Warszawa, http://www.minrol.gov.pl [Accessed 19.10.2015].

Dokumentacja przyrodnicza siedliskowa dla pakietów przyrodniczych w ramach programu rolnośrodowiskowego 2007-2013 [Natural habitat documentation for nature packages under the agri-environmental programme 2007-2013], 2012, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi [The Ministry of Agriculture and Rural Development], Warszawa, http://www.minrol.gov.pl [Accessed 19.10.2015].

Dokumentacja przyrodnicza siedliskowa dla pakietów przyrodniczych w ramach programu rolnośrodowiskowego 2007-2013 [Natural habitat documentation for nature packages under the agri-environmental programme 2007-2013], 2013, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi [The Ministry of Agriculture and Rural Development], Warszawa, http://www.minrol.gov.pl [Accessed 19.10.2015].

Fijałkowski D., 2003, Ochrona przyrody i środowiska na Lubelszczyźnie [Nature and habitat protection in the region of Lublin], Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Lublin. Fijałkowski D. & Chojnacka-Fijałkowska E., 1990, Zbiorowiska z klas Phragmitetea, Molinio-Arrhenatheretea i Scheuchzerio-Caricetea fuscae w makroregionie lubelskim [Plant communities of the classes Phragmitetea, Molinio-Arrhenatheretea and Scheuchzerio-Caricetea fuscae in the Lublin macroregion], Roczn. Nauk Roln., series D, 217: 1-411.

Grootjans A.P., Fresco L.F.M., Leeuw C.C. & Schipper P.C., 1996, Degeneration of species-rich Calthion palustris hay meadows; some considerations on the community concept, Journal of Vegetation Science 7: 185-194. Grootjans A.P., Hunneman H., Verkiel H. & Van Andel J., 2005, Long-term effects of drainage on species richness of a fen meadow at different spatial scales, Basic and Applied Ecology 6: 185-193.

Grynia M., 1971, Charakterystyka geobotaniczna łąk śmiałkowych na przykładzie niektórych dolin Polski Zachodniej [Geobotanical description of Deschampsia meadows occurring in selected valleys of Western Poland], Prace Kom. Nauk Roln. Kom. Nauk Leśn. PTPN 31: 223-239. Herbich J., 1982, Zróżnicowanie i antropogeniczne przemiany roślinności Wysoczyzny Staniszewskiej na Pojezierzu Kaszubskim [Differentiation and anthropogenic transformations of vegetation in Staniszewo Upland, the Kashubian Lake District], Monographiae Botanicae 63: 1-162. Hryncewicz Z., 1964, Asocjacje roślinne łąk śródleśnych w Borach Dolnośląskich [Plant associations of forest meadows in Lower Silesian Forests], Roczn. Nauk Roln., series D, 110: 1-85.

Jarzombkowski F, Gutowska E., Kazuń A., Kowalska M., Kotowska D., Kotowska K., Krajewski Ł., Piórkowski H., Szczepaniuk A., Topolska K. & Żmihorski M., 2015a, Wyniki monitoringu siedlisk w roku 2014. Zakres prac realizowanych w 2014 roku oraz wstępne wyniki monitoringu efektów programów rolnośrodowiskowych w zakresie siedlisk [Results of habitat monitoring in 2014. The scope of work carried out in 2014 and preliminary results of monitoring related to agri-environmental programmes and their effects on habitats], Instytut Technologiczno-Przyrodniczy, Falenty, mscr. Jarzombkowski F., Gutowska E., Kazuń A., Kowalska M., Kotowska D., Kotowska K., Krajewski Ł., Piórkowski H., Szczepaniuk A., Topolska K. & Żmihorski M., 2015b, Metodyka badań terenowych monitoringu siedlisk przyrodniczych w ramach projektu oceny skuteczności pakietów przyrodniczych programu rolnośrodowiskowego [Fieldwork methods of natural habitat monitoring under the project evaluating the effectiveness of nature packages from the agri-environmental programme], Instytut Technologiczno-Przyrodniczy, Falenty, mscr.

Kamiński J., 2008, Zróżnicowanie florystyczne i walory przyrodnicze łąk 2-kośnych na zagospodarowanym torfowisku w zależności od warunków wilgotnościowych [Floristic diversity and nature conservation values of 2-cut meadows on a managed peat bog in relation to moisture conditions], Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie 8, 2a(23): 87-104.

Kondracki J., 2002, Geografia regionalna Polski [Regional geography of Poland], Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Korzeniak J., 2013, 65XX Eutroficzne łąki wilgotne ze związku Calthion. Wyniki monitoringu w roku 2013 [Eutrophic wet Calthion meadows. Results of monitoring carried out in 2013], http://siedliska.gios.gov.pl/ [Accessed 19.10.2015].

Kotańska M., 1993, Response of wet meadows of the Calthion alliance to variations of weather and management practices – a thirteen-year study of permanent plots, Studia Naturae 40: 1-48.

Kotowska D. & Żmihorski M., 2015, Wyniki monitoringu ornitologicznego w 2014 roku. Zakres prac zrealizowanych w 2014 roku oraz wstępne wyniki monitoringu efektów programu rolnośrodowiskowego w zakresie ornitofauny [Results of ornithological monitoring carried out in 2014. The scope of work conducted in 2014 and preliminary results of monitoring related to the agri-environmental programme and their effects on avifauna] Instytut Technologiczno-Przyrodniczy, Falenty.

Kryszak A., 2001, Różnorodność florystyczna łąk i pastwisk klasy Molinio-Arrhenatheretea R. Tx. 1973 w aspekcie ich wartości gospodarczej [Floristic diversity of meadows and grasslands from the class Molinio- Arrhenatheretea R. Tx. 1973 in terms of their economic values], Roczniki AR w Poznaniu, Rozprawy Naukowe 314, Poznań. Kryszak J., Kryszak A. & Grynia M., 2005, Zmiany w siedliskach i zbiorowiskach łąkowych w górnym odcinku Baryczy [Changes in habitats and grassland communities in the upper reaches of the Barycz River], Ann. UMCS, sec. E, 60: 41-48.

Kucharski L., 1999, Szata roślinna łąk Polski Środkowej i jej zmiany w XX stuleciu [Grassland vegetation in Central Poland and its transformations in the 20th century], Łódź, Wydaw. Uniw. Łódzkiego, Łódź.

Kurowski J.K. & Kucharski L., (ed.), 2012, Zagrożone zbiorowiska roślinne, [in:] R. Olaczek (ed.), Czerwona księga roślin województwa łódzkiego [Threatened plant communities [in:] Red book of plants of Łódź Voivodeship], Ogród Botaniczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki, Łódź: 212-269.

Matuszkiewicz W., 2008, Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski [Guide to identification of plant communities of Poland], Wyd. Nauk. PWN, Warszawa. Mosek B. & Jargiełło J., 1986, Kierunki sukcesji zbiorowisk roślinnych na łąkach zemborzyckich w latach 1926-1972 [Directions in the succession of Zemborzyce meadow plant communities in 1926-1972], Ann. UMCS, sec. E, 51, 14: 151-161.

Mountford J.O., 1994, Floristic change in English grazing marshes: the impact of 150 years of drainage and landuse change, Watsonia 20: 3-24. Mróz W., (ed.), 2010, Monitoring siedlisk przyrodniczych. Przewodnik metodyczny, część 1 [Monitoring of natural habitats. Methodological guidebook, Part 1], GIOŚ, Warszawa.

Nowiński M., 1967, Polskie zbiorowiska trawiaste i turzycowe. Szkic fitosocjologiczny [Polish grassland and sedge communities. Phytosociological draft], PWRiL, Warszawa. Oświt J., 1991, Roślinność i siedliska zabagnionych dolin rzecznych na tle warunków wodnych [Vegetation and marshy habitats of river valleys in relation to hydrological conditions, Roczn. Nauk Roln., series D, 221: 1-231.

Pałczyński A., 1975, Bagna Jaćwieskie (pradolina Biebrzy). Zagadnienia geobotaniczne, paleofitosocjologiczne i gospodarcze [Jaćwieskie Wetlands (Biebrza ice-marginal valley). Geobotanical, palaeophytosociological and economic issues], Roczn. Nauk Roln., series D, 145: 1-322.

Parusel J., Cabała S., Hereźniak J. & Wika S., (eds), 2012, Czerwona lista zbiorowisk roślinnych województwa śląskiego [Red list of plant communities of Silesia Voivodeship], [in:] J. Parusel (ed.), Czerwone listy zbiorowisk roślinnych, mszaków i porostów województwa śląskiego [Red lists of plant communities, bryophytes and lichenes], Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice: 7-60.

Rosadziński S. & Brzeg A., 2013, Rzadkie gatunki roślin użytku ekologicznego „Ruskie Stawy” w Kotlinie Zasieckiej na tle lokalnych uwarunkowań siedliskowych [Rare plant species of the ecological site “Ruskie Stawy” in the Zasiek Basin in relation to local habitat conditions], Bad. Fizjogr. 1(B59): 137-151.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Program rolnośrodowiskowy” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz. U. 2013 poz. 361) [Regulation of the Minister of Agriculture and Rural Development of 15 March 2013 on detailed provisions and procedures for obtaining financial assistance under the “Agri-environmental programme” within the scope of the Rural Development Programme in 2007–2013 (Dz. U. RP [Journal of Laws RP] 2013, item 361)], Kanc. Prezesa Rady Min., Warszawa. Schrauzer J., Asshoff M. & Müller F., 1996, Restoration strategies for wet grasslands in Northern Germany, Ecological Engineering 7: 255-278.

Stosik T., 2014, Stan zachowania fitocenoz łąkowych doliny Zwierzynki w Borach Tucholskich [Preservation status of grassland phytocoenoses in Zwierzynka Basin in Tuchola Forest, [in:] T. Stosik, E. Krasicka-Korczyńska, M. Korczyński (eds), Łąki w krajobrazie [Grasslands in the landscape], Polish Botanical Society, Bydgoszcz: 35-48.

Suder A., 2007, Szata roślinna łąk wilgotnych (Molinietalia caeruleae W. Koch 1926) we wschodniej części Wyżyny Śląskiej [Vegetation cover of wet meadows Molinietalia caeruleae W. Koch 1926 in the eastern part of Silesian Upland], Łąkarstwo w Polsce [Grassland Science in Poland] 10: 159-172.

Tansley A.G., 1946, Introduction to Plant Ecology. A guide for beginners in field study for plant communities, George Allen & Unwin, London. Trąba C. & Wolański P., 2011, Zróżnicowanie florystyczne łąk związków Calthion i Alopecurion w Polsce – zagrożenia i ochrona [Floristic diversity of meadows from the alliances Calthion and Alopecurion in Poland – threats and protection.], Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie 11, 1 (33): 299-313. Wójcik T. & Kotańska M., 2014. Meadow communities with Cirsium canum L. (All.) in the Wielopolska river valley in the Strzyżów Foothills (Western Carpathians), Steciana 18(2): 37-47.

Żmihorski M., 2014, Wyniki monitoringu ornitologicznego w 2013 roku. Zakres prac zrealizowanych w 2013 roku oraz wstępne wyniki monitoringu efektów programu rolnośrodowiskowego w zakresie ornitofauny [Results of ornithological monitoring in 2013. The scope of work conducted in 2013 and preliminary results of monitoring related to the agri-environmental programme and their effects on avifauna], Instytut Technologiczno- Przyrodniczy, Falenty




Partnerzy platformy czasopism