Granica przestrzeni wydzielonej. Metody wyodrębniania nieruchomości gruntowych na centralnych ziemiach polskich w XIX wieku, przed powstaniem styczniowym, analizowane na podstawie akt notarialnych, hipotecznych i sądowych.
DOI:
https://doi.org/10.15290/sp.2025.33.01.02Słowa kluczowe
przestrzeń, granica, mapa wielkoskalowa, grunty, akt notarialnyAbstrakt
Artykuł odnosi się do problemu wyodrębniania granic i opisu nieruchomości gruntowych, tym samym dotyczy przede wszystkim historii gospodarczej. Zakresem swym obejmuje centralne ziemie polskie w pierwszej połowie XIX w. Na poruszone zagadnienie można jednak spojrzeć szerzej i włączyć je do tematów z zakresu historii kultury charakteryzującej dany obszar. Analizę przeprowadzono na podstawie akt: notarialnych, hipotecznych i sądowych.
Bibliografia
Źródła rękopiśmienne i materiały niepublikowane
Archiwum Państwowe w Kielcach:
Akta Notariusza Karola Mikułowskiego w Stopnicy, sygn. 12, 24.
Akta Notariusza Szymona Przedpełskiego w Stopnicy, sygn. 1, 10.
Archiwum Państwowe w Lublinie Oddział w Radzyniu Podlaskim:
Akta notariusza Leona Buszkowskiego w Radzyniu Podlaskim, sygn. 6, 14.
Akta notariusza Franciszka Radzikowskiego w Międzyrzecu Podlaskim, sygn. 7, 20.
Archiwum Państwowe w Poznaniu:
Sąd Pokoju w Śremie, sygn. 64.
Archiwum Państwowe w Poznaniu Odział w Koninie:
Akta notariusza Kwiryna Franciszkowskiego w Koninie, sygn. 1, 2, 9.
Akta notariusza Wilhelma Sztandke w Koninie, sygn. 1, 4, 5.
Sąd Pokoju Powiatu Konińskiego, sygn. 74.
Archiwum Państwowe w Warszawie Oddział w Grodzisku Mazowieckim:
Hipoteka w Piasecznie, sygn. 2683.
Kancelaria Józefa Bełkowskiego notariusza w Grójcu, sygn. 2, 11.
Kancelaria Karola Czerniawskiego notariusza w Grójcu, sygn. 2, 4.
Kancelaria Jana Pomian Ostromęckiego notariusza w Górze Kalwarii, sygn. 1.
Źródła drukowane i literatura przedmiotu
Alexandrowicz S. (1999), Dawna mapa jako narzędzie pracy historyka, w: Mapa w pracy historyka, Z dziejów kartografii, t. 11, red. T. Bogacz, B. Konopska, Wrocław–Warszawa, s. 17–24.
Borowski S. (1962), Rozwarstwienie wsi wielkopolskiej w latach 1807–1914. Studium statystyczne nad społecznymi i ekonomicznymi następstwami włączenia wsi w orbitę rynku, Poznań.
Gołaski J. (1969), Kształtowanie się mapy wsi w Polsce do końca XVIII w. Studia nad genezą wielkoskalowej informacji kartograficznej, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Gołaski J. (1967), Opracowanie nazw na mapach wielkoskalowych. Toponomastyka kartogra-ficzna, Warszawa.
Gołaski J. (1962), Technika inwentaryzacji i podziału gruntów w XVI i XVII wieku w świetle poznańskich ksiąg grodzkich i ziemskich. (Z badań nad staropolską praktyką mierniczą), „Przegląd Geodezyjny” 34/1, s. 267–271, 389–393.
Gołaski J. (1964), Technika inwentaryzacji i podziału gruntów w XVIII wieku w świetle poznańskich ksiąg grodzkich i ziemskich. (Z badań nad staropolską praktyką mierniczą), „Przegląd Geodezyjny” 36/1, s. 141–143, 181–185.
Gołaski J. (1959), Technika rozgraniczania dóbr ziemskich w końcu XVI i XVII wieku w świetle poznańskich ksiąg podkomorskich. (Z badań nad staropolską praktyką mierniczą), „Przegląd Geodezyjny” 31/11–12, s. 449–455.
Gołaski J. (1961), Technika rozgraniczania dóbr ziemskich w XVIII wieku w świetle poznańskich ksiąg podkomorskich. (Z badań nad staropolską praktyką mierniczą), „Przegląd Geodezyjny” 33/1, s. 186–191, 228–232.
Gołaski J., Jankowska M. (1999), Dawna mapa w pracy historyka geodezji, w: Mapa w pracy historyka, Z dziejów kartografii, t. 11, red. T. Bogacz, B. Konopska, Wrocław–Warszawa, s. 45–58.
Górska K. (1956), Pomiary gruntów w Wielkopolsce w końcu XVIII i w pierwszej połowie XIX wieku, „Studia i materiały do dziejów Wielkopolski i Pomorza” 2/1, s. 113–166.
Historia chłopów polskich (1972), t. 2, red. S. Inglot, Toruń.
Ihnatowicz I., Biernat A. (2003), Vademecum do badań nad historia XIX i XX wieku, Warszawa.
Kieniewicz S. (1987), Historia Polski 1795–1918, Warszawa.
Leksykon historii Polski (1995), red. M. Czajka, M. Kamler, W. Sienkiewicz, Warszawa.
Mazurkiewicz J. (1966), O likwidacji stosunków dominialnych w miastach Królestwa Kongresowego w 1866 roku, „Rocznik Lubelski” 9, s. 265–275.
Płaza S. (2002), Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, t. 2, Kraków.
Podziały administracyjne Królestwa Polskiego w okresie 1815–1918 r.: (zarys historyczny) (1956), red. W. Trzebiński (tekst), A. Borkiewicz, Warszawa, (mapy) 4 i 4a.
Stankiewicz Z. (1968), Reformy czynszowe dóbr skarbowych w Królestwie Polskim, Łódź.
Stoksik J. (1999), Rękopiśmienne przekazy kartograficzne jako źródło historyczne, w: Mapa w pracy historyka, Z dziejów kartografii, t. 11, red. T. Bogacz, B. Konopska, Wrocław–Warszawa, s. 25–36.
Szady B. (2018), Dawna mapa jako źródło w badaniach geograficzno historycznych w Polsce, „Kwartalnik historii kultury materialnej” 66/2, s. 129–141.
Szulc H. (1999), Plan rękopiśmienny wsi z początku XIX wieku jako źródło historyczne, w: Mapa w pracy historyka, Z dziejów kartografii, t. 11, red. T. Bogacz, B. Konopska, Wrocław–Warszawa, s. 37–44.
Szymańska H. (1961), Niektóre problemy chłopskich praw do ziemi w Królestwie Polskim w latach 1815–1864, „Czasopismo Prawno Historyczne” 13/1, s. 57–97.
Szymańska H., Śmiałowski J. (1959), Akta notarialne z terenu Królestwa Polskiego i ich wartość naukowa, „Archeion” 30, s. 43–68.
Wójcikiewicz W. (1967), Prawo hipoteczne Królestwa Polskiego, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Zborowski I. (1792), Jeometrya praktyczna, Warszawa.
Pobrania
Sklep wydawnictwa:
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Tomasz Opaliński
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 245
Liczba cytowań: 0