Jak stawić czoła nowoczesności? Dyskusja wokół wzorca niemieckiej szlachcianki na łamach „Deutsches Adelsblatt” na przełomie XIX i XX wieku
DOI:
https://doi.org/10.12775/RDSG.2016.11Słowa kluczowe
szlachta niemiecka w XIX wieku, historia kobiet, modernizacja, publicystyka szlacheckaAbstrakt
Artykuł prezentuje poglądy publikowane na łamach niemieckiego tygodnika „Deutsches Adelsblatt” na przełomie XIX i XX w. na temat wpływu przemian społeczno-gospodarczych i postępu cywilizacyjnego na życie szlachcianek. Towarzyszy temu uzupełnienie katalogu zadań i powinności kobiecych o nowe elementy, takie jak lepsza edukacja i możliwość pracy zarobkowej. Budowany w ten sposób wzorzec niemieckiej, nowoczesnej szlachcianki wzmocniony został kontekstem stanowo-nacjonalistycznym, który – w opinii publicystów – czynił kobiety odpowiedzialnymi za przyszłość szlachty i państwa.Bibliografia
Źródła
[b.a.], Ein Institut zur Ausbildung von Töchtern der höheren Stände für das practische Leben, „Deutsches Adelsblatt” 14, 1896.
[b.a.], Die materielle Grundlage des Adels, „Deutsches Adelsblatt” 5, 1887.
[b.a.], Zur Frauenfrage, „Deutsches Adelsblatt” 15, 1897.
A. H. v., Unsere Töchter, „Deutsches Adelsblatt” 27, 1909.
B. v., Zur „Frauenfrage”, „Deutsches Adelsblatt” 19, 1901.
Boysen C., Frauenfrage und Adelsgenossenschaft, „Deutsches Adelsblatt” 22, 1904.
Haslingen Graf v., Zentral-Hilfsverein der DAG, „Deutsches Adelsblatt” 32, 1914.
L.-W. v. d., „Adel verpflichtet”, „Deutsches Adelsblatt” 1, 1883.
M. Frr v., Die adelige Frauen im Lebenskampf, „Deutsches Adelsblatt” 22, 1904.
Reden A. v., Zur modernen Frauenbewegung. Eine Erwiderung an C. v. C., „Deutsches Adelsblatt” 16, 1905.
Uechtritz O. v., Die deutsche Edelfrau und ihre Aufgabe in der Gegenwart, „Deutsches Adelsblatt” 2, 1884.
Uechtritz O. v., Die deutsche Edelfrau. Ein Sozial-Historisches Charakterbild. Vortrag, gehalten in der Landesabteilung Königreich Sachsen der Deutsche Adelsgenossenschaft am 7. Februar 1903, „Deutsches Adelsblatt” 21, 1903.
Uechtritz O. v., Unsere Frauen in der Standes-Reform-Bewegung, „Deutsches Adelsblatt” 5, 1887.
Opracowania
Beck H., Konservative Politik und Modernisierung in Preußen, w: Pommern im 19. Jahrhundert. Staatliche und gesellschaftliche Entwicklung in vergleichender Perspektive, red. T. Stamm-Kuhlmann, Köln–Weimar–Wien 2007.
Borzyszkowska-Szewczyk M., Pamięć dla przyszłości. Literatura wspomnieniowa potomków szlachty pruskiej z Pomorza Zachodniego i z Prus Wschodnich po 1945 roku, Wrocław 2009.
Brunner R., Landadeliger Alltag und primäre Sozialisation in Ostelbien am Ende des 19. Jahrhunderts, „Zeitschrift für Geschichtswissenschaft” 39, 1991, 10.
Conrad H., Stand und Konfession. Der Verein der katholischen Edelleute. Teil 1: Die Jahre 1857–1918. „Westfälische Zeitschrift – Zeitschrift für vaterländische Geschichte und Altertumskunde” 158, 2008.
Diemel Ch., Adelige Frauen im bürgerlichen Jahrhundert. Hofdamen, Stiftsdamen, Salondamen 1800–1870, Frankfurt a. M. 1998.
Elias N., Rozważania o Niemcach, Poznań 1996.
Frevert U., „Unser Staat ist männlicher Geschlechts”. Zur politischen Topographie der Geschlechter vom 18. bis frühen 20. Jahrhundert, w: taż, „Mann und Weib, und Weib und Mann”. Geschlechter-Differenzen in der Moderne, München 1995.
Funck M., Malinowski S., „Charakter ist alles!” Erziehungsideale und Erziehungspraktiken in deutschen Adelsfamilien des 19. und 20. Jahrhunderts, „Jahrbuch für Historische Bildungsforschung” 6, 2000.
Jedlicki J., Proces przeciwko miastu, w: tenże, Świat zwyrodniały Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Warszawa 2000.
Kizwalter T., Procesy modernizacji a emancypacja kobiet na ziemiach polskich w XIX wieku, w: Kobieta i społeczeństwo na ziemiach polskich w XIX wieku, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 1995.
Kubrova M., Vom guten Leben. Adelige Frauen im 19. Jahrhundert, Berlin 2011.
Malatesta M., The Landed Aristocracy during the Nineteenth and Early Twentieth Centuries, w: The European Way: European Societies in the 19th and 20th Centuries, red. H. Kaelble, New York–Oxford 2004.
Malinowski S., „Führertum” und „Neuer Adel”. Die Deutsche Adelsgenossenschaft und der Deutsche Herrenklub in der Weimarer Republik, w: Adel und Bürgertum in Deutschland, red. H. Reif, t. 2: Entwicklungslinien und Wendepunkte im 20. Jahrhundert, Berlin 2001.
Malinowski S., Vom König zum Führer. Sozialer Niedergang und politische Radikalisierung in deutscher Adel zwischen Kaiserreich und NS-Staat, Berlin 2003.
Nipperdey T., Problemy modernizacji w Niemczech, w: tenże, Rozważania o niemieckiej historii, Warszawa 1999.
Ostelbische Agrargesellschaft im Kaiserreich und in der Weimarer Republik. Agrarkrise-junkerliche Interessenpolitik-Modernisierungsstrategien, red. H. Reif, Berlin 1994.
Osterhammel J., Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, Poznań 2013.
Planert U., Antifeminismus im Kaiserreich: Diskurs, soziale Formation und politische Mentalität, Göttingen 1998.
Puhle H.J, Agrarische Interessenpolitik und preußischen Konservatismus im wilhelminischen Reich (1893–1914), Bonn 1980.
Rüschmeyer D., Partielle Modernisierung, w: Theorien des sozialen Wandels, red. W. Zapf, Köln 1969.
Seelig M., Der Kampf gegen die Moderne. Krisenwahrnehmung und -bewältigung im „Deutschen Adelsblatt” um 1900, w: Krisenwahrnehmungen in Deutschland um 1900. Zeitschriften als Foren der Umbruchszeit im wilhelminischen Reich, red. M. Grunewald, U. Puschner, Bern 2010.
Singer J.M., Arme adlige Frauen im Deutschen Kaiserreich, Tübingen 2016.
Smoczyński R., Zarycki T., Współczesne polskie elity postszlacheckie w kontekście europejskim, „Kultura i Społeczeństwo” 2012, 1.
Stępiński W., Procesy integracyjne w obrębie rodów szlacheckich na Pomorzu Zachodnim, w: Rodzina pomorska, red. J. Borzyszkowski, Gdańsk 1999.
Stępiński W., Wielka własność ziemska na Pomorzu Zachodnim i państwo pruskie w latach 1806–1914, w: Szlachta – społeczeństwo – państwo między Warmią a Rugią w XVIII–XX wieku, red. M. Jaroszewicz i W. Stępiński, Szczecin 1998.
Süchting-Hänger A., „Gleichgroße mut´ge Helferinnen” in der weiblichen Gegenwelt: Der Vaterländische Frauenverein und die Politisierung konservativer Frauen 1890–1914, w: Nation, Politik und Geschlecht: Frauenbewegungen und Nationalismus in der Moderne, red. U. Planert, Frankfurt a. M. 2000.
Süchting-Hänger A., Das „Gewissen der Nation”. Nationales Engagement und politisches Handeln konservativer Frauenorganisationen 1900–1937, Düsseldorf 2002.
Wehler H.-W., Teoria modernizacji a historia, w: tenże, Modernizacja, nacjonalizm, państwo. Eseje i artykuły, Warszawa 2001.
Wienfort M., Der Adel in der Moderne, Göttingen 2006.
Wörner-Heil O., Adelige Frauen als Pionierinnen der Berufsbildung. Die ländliche Hauswirtschaft und der Reifensteiner Verband, Kassel 2010.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 506
Liczba cytowań: 0
