Zastawy jagiellońskie na Mazowszu do 1506 roku – zarys problematyki
DOI:
https://doi.org/10.12775/RDSG.2025.SI.06Słowa kluczowe
zastawy królewskie, Mazowsze, Kazimierz Jagiellończyk, Jan Olbracht, Aleksander Jagiellończyk, Jagiellonowie, województwo płockie, województwo rawskieAbstrakt
Artykuł dotyczy zastawów dóbr monarszych dokonanych przez trzech władców z dynastii Jagiellonów (Kazimierza IV, Jana Olbrachta oraz Aleksandra Jagiellończyka) w częściach Mazowsza, które zostały włączone do Korony w XV w. Nacisk położony został na próbę szerszego spojrzenia na prowadzoną przez tych władców politykę zastawów.
Bibliografia
Źródła rękopiśmienne
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie:
Zbiór dokumentów pergaminowych, sygn. 484, 489, 502, 700, 722, 724, 869, 898, 903, 917, 925, 935, 937, 958, 978, 3599, 3600
Tzw. Metryka Litewska, dz. IV.B. sygn. 8, Rewizje województw koronnych: krakowskiego, sandomierskiego, podolskiego, lubelskiego, poznańskiego, kaliskiego, sieradzkiego, łęczyckiego, brzesko-kujawskiego, inowrocławskiego, ziemi dobrzyńskiej, płockiego, mazowieckiego, rawskiego, chełmińskiego, malborskiego, pomorskiego 1563–1564
Metryka Koronna, sygn. 12, 14, 15, 16, 17, 19, 20, 21, 24, 25, 43, 335, 337
Archiwum Narodowe w Krakowie:
Archiwum Sanguszków, dz. 1.2, sygn. 497, Compendium omnium iurium Magnificorum Grudzińskich, pallatinidum Ravensium, pro bonis in Mazovia consistentibus servientium, in anno Domini 1617 digestum
Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie:
Teki Naruszewicza, sygn. 19, 20, 22, 24, 27
Źródła drukowane
Joannis Dlugossi Annales seu Cronicae incliti Regni Polonia, Liber XII: 1462–1480, red. J. Wyrozumski, Cracoviae 2005.
Archiwum Książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie, t. 2, wyd. Z.L. Radzimiński, B. Gorczak, Lwów 1888.
Iura Masoviae terrestria, t. 1: lata 1228–1471, t. 2: lata 1472–1526, wyd. J. Sawicki, Warszawa 1972.
Kodeks dyplomatyczny Księstwa Mazowieckiego obejmujący bulle papieżów, przywileje królów polskich i książąt mazowieckich, tudzież nadania tak korporacyj jako i osób prywatnych, wyd. J.T. Lubomirski, Warszawa 1863.
Lustracja województwa mazowieckiego 1565, cz. 2, wyd. I. Gieysztorowa, A. Żaboklicka, Warszawa 1968.
Lustracje dóbr królewskich województwa płockiego 1565–1789, wyd. A. Sucheni-Grabowska, S.M. Szacherska, Warszawa 1965.
Lustracje województwa rawskiego 1564 i 1570 r., wyd. Z. Kędzierska, Warszawa 1959.
Matricularium Regni Poloniae Summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur, t. 1–5, oprac. T. Wierzbowski, Warszawa 1905–1919.
Zbiór dokumentów i listów miasta Płocka, t. 1: 1065–1495, wyd. S.M. Szacherska, Warszawa 1975; t. 2: 1495–1586, wyd. S.M. Szacherska, Warszawa 1987.
Opracowania
Dzieje Mazowsza do 1526 roku, red. A. Gieysztor, H. Samsonowicz, Warszawa 1994.
Grabowski J., Dynastia Piastów Mazowieckich. Studia nad dziejami politycznymi Mazowsza, intytulacją i genealogią książąt, Warszawa 2012.
Grabowski J., Janusz II: pretendent do tronu polskiego (1455 – 16 lutego 1495), Kraków 2023.
Mikuła M., Uzasadnienie zastawu dóbr królewskich w świetle narracji dyplomów królowej Jadwigi i Władysława Łokietka, w: Sprawiedliwość, tradycja i współczesność, red. J. Nowakowski, J. Smołucha, W. Szymborski, Kraków 2013.
Pacuski K., Możnowładztwo i rycerstwo ziemi gostynińskiej w XIV i XV wieku. Studium z dziejów osadnictwa i elity władzy na Mazowszu średniowiecznym, Warszawa 2009.
Pacuski K., Radziejowski (Radziejewski) Andrzej h. Junosza, w: PSB t. 29, s. 48–50.
Pałucki W., Przynależność własnościowa osad, w: AHP t. 2: Mazowsze w II połowie XVI wieku, cz. 2: Komentarz i indeksy, Warszawa 1973, s. 88–102.
Piber-Zbieranowska M., Księżna mazowiecka Anna Radziwiłłówna i jej regencja na Mazowszu (1503–1518), rozprawa doktorska napisana pod kier. prof. dr hab. M. Koczerskiej, Instytut Historii im. T. Manteuffla PAN, Warszawa 2019.
Salina A., Polityka książąt mazowieckich wobec władz Kościoła od początku XIV wieku do 1526 roku, Poznań 2011.
Samsonowicz H., Supruniuk A., Dzieje polityczne (połowa XIV – początek XVI w.), w: Dzieje Mazowsza, t. 1, red. H. Samsonowicz, Pułtusk 2006, s. 257–338.
Senkowski J., Skarbowość Mazowsza od końca XIV wieku do 1526 roku, Warszawa 1965.
Słownik historyczno-geograficzny województwa płockiego w średniowieczu, oprac. A. Borkiewicz-Celińska, z. 1, Wrocław 1980; z. 2, Wrocław 1981; z. 3, Warszawa 1998; z. 4, Warszawa 2000.
Szybkowski S., Kariera Jakuba z Glinek. Przyczynek do badań nad elitą szlachecką czasów Jana Olbrachta i Aleksandra Jagiellończyka, w: Tractu temporis. Ludzie – regiony – fakty. Księga dedykowana profesorowi Tadeuszowi Nowakowi, red. T. Grabarczyk, A. Pietrzak-Kowalska, Łódź 2018, s. 211–228.
Świeżawski A., Rawskie Księstwo Piastów Mazowieckich 1313–1462. Dzieje polityczne, Łódź 1975.
Świeżawski A., Spór o sukcesję mazowiecką 1462–1468, w: tenże, Mazowsze i Ruś Czerwona w średniowieczu. Wybór pism, Częstochowa 1997, s. 73–86.
Świeżawski A., Wcielenie ziemi sochaczewskiej do Korony (1476 r.), w: tenże: Mazowsze i Ruś Czerwona w średniowieczu. Wybór prac, Częstochowa 1997, s. 126–136.
Węcowski P., Mazowsze w Koronie: propaganda i legitymizacja władzy Kazimierza Jagiellończyka na Mazowszu, Kraków 2004.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 28
Liczba cytowań: 0
