Zastawy dóbr królewskich w województwie ruskim i bełskim do 1504 roku
DOI:
https://doi.org/10.12775/RDSG.2025.SI.05Słowa kluczowe
zastaw dóbr monarszych, królewszczyzny, starostwa, tenutariusze, Ruś Czerwona, Ruś Koronna, domena ziemska królów, dług, pieniądzeAbstrakt
Artykuł omawia zastawy największych monarszych dóbr ziemskich w województwie ruskim i bełskim w średniowieczu, gdzie proces ten rozpoczął się z początkiem XV w., a nabrał tempa za czasów Władysława III. Za Kazimierza Jagiellończyka wszystkie majątki królewskie na Rusi były już w zastawach. Władcy jednak nadal wykorzystywali te dobra poprzez udzielanie zgód na wykupy i dopisywanie dodatkowych sum do już zastawionych tenut. Zastawiali też nieliczne odzyskane przez siebie królewszczyzny. Ze źródeł wynika, że panujący używali zastawu dóbr ziemskich jako politycznego narzędzia szeroko rozumianej polityki wewnętrznej, rzadziej do pozyskiwania pieniędzy. Artykuł zawiera też spostrzeżenia dotyczące wysokości kwot zastawnych z uwzględnieniem gatunku pieniądza.
Bibliografia
Źródła rękopiśmienne
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie:
Archiwum Skarbu Koronnego, oddz. LVI, sygn. 250, Inwentarz starostwa samborskiego z 1495 r.
Archiwum Skarbu Koronnego, oddz. LIV, sygn. 13, Rejestr sum zapisanych Odrowążom na tenucie samborskiej 1419–1502, k. 1–7
Metryka Koronna, dz. Księgi wpisów, sygn. 11–21, 98
Metryka Koronna, dz. Lustracje XVIII, sygn. 51, Lustracje Przemyśla – Halicza [Bona Regalia Onerata, Lustratio 1469]
tzw. Metryka Litewska, dz. IV.B. sygn. 2, Sprawa graniczna przesh Pany Komissarze albo Porvczniki od Krolow ych Miczy Stharego i Młodego kv obeyrzeniu y wypissanyv myedzy Koroną Polską a vielkym Ksiąssthwem Lythewskym. MDXLVI
tzw. Metryka Litewska, dz. IV.B. sygn. 7, Brulion protokołów rewizji przywilejów na dobra w województwach koronnych z lat 1563–1567
tzw. Metryka Litewska, dz. IV.B. sygn. 8, Rewizje województw koronnych: krakowskiego, sandomierskiego, podolskiego, lubelskiego, poznańskiego, kaliskiego, sieradzkiego, łęczyckiego, brzesko-kujawskiego, inowrocławskiego, ziemi dobrzyńskiej, płockiego, mazowieckiego, rawskiego, chełmińskiego, malborskiego, pomorskiego 1563–1564
tzw. Metryka Litewska, dz. IV.B. sygn. 9, Kopie przywilejów na dobra w województwach ruskich, przedłożone w czasie lustracji w 1564 roku. Palatinatus Russie.
tzw. Metryka Litewska, dz. IV.B. sygn. 17, Kopie dokumentów rewizji województw podolskiego i bełskiego z 1564 roku [Palatinatus Belzensis, s. 451–545].
Archiwum Zamoyskich, sygn. 32, Inventarium privilegiorum, diplomatum, literarum, scripturarum et intrumentorum quaecunquae in Archivo Regni in arce Cracoviensi contineantur conscriptum sub auspiciis Ioannis Zamoscii, vol. III [z lat ok. 1567–1569]
Archiwum Narodowe w Krakowie:
Księgi grodzkie krakowskie, sygn. 13, 20, 24, 25
Księgi ziemskie krakowskie, sygn. 153, 203
Sąd wyższy prawa niemieckiego na zamku krakowskim, sygn. SWPM-I–10
Archiwum Państwowe w Lublinie:
Księgi ziemskie chełmskie, Zapisy, sygn. 2
Księgi ziemskie krasnostawskie, Zapisy, sygn. 2
Księgi ziemskie lubelskie, sygn. 5
Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie:
sygn. 1725 IV Rkps, Rewizja praw i przywilejów posiadaczy dóbr królewskich w Koronie na podstawie konstytucji 1562/3 o egzekucji praw i ustaw koronnych
Biblioteka Jagiellońska w Krakowie:
[Dokumenty pergaminowe], sygn. Dypl. 77
Źródła drukowane
Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z Archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie, t. 1, wyd. O. Pietruski, L. Tatomir, Lwów 1868; t. 2–14, wyd. O. Pietruski, X. Liske; t. 15, wyd. X. Liske; t. 16–19, wyd. A. Prochaska, Lwów 1870–1884.
Akta unji Polski z Litwą 1385–1791, wyd. S. Kutrzeba, W. Semkowicz, Kraków 1932.
Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie, t. 1, wyd. Z.L. Radzimiński, B. Gorczak, Lwów 1887.
Bernard Wapowski „Historia Polaków” cześć ostatnia (1480–1535), wyd. i tłum. K. Jasińska-Zdun, Kraków 2024 (Folia Jagellonica. Fontes, t. 41).
Bona Regalia Onerata in Terris Russiae etc. Lustratio 1469 r., w: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. 7, cz. 1.B: Ziemie ruskie. Ruś Czerwona, wyd. A. Jabłonowski, Warszawa 1902 (Źródła dziejowe, t. 18), ss. 72.
Chronica Polonorum. [Lectiones variantes primae editionis (anni 1519) Mathiae de Miechow Chronocae Polonorum], w: Scriptores rerum Polonicarum, t. 2, Kraków 1874, s. 257–285.
Chronicorum Bernardi Vapovii partem posteriorem 1480–1535, w: Scriptores rerum Polonicarum, t. 2, Kraków 1874, s. 1–256.
Codex epistolaris saeculi decimi quinti, t. 2: 1382–1445, wyd. A. Lewicki, Kraków 1876; t. 3: 1392–1501, wyd. A. Lewicki, Kraków1894.
Inventarium omnium et singulorum privilegiorum, literarum, diplomatum, scriptorum et monumentorum quaecunque in Archivo Regni in Arce Cracoviensi continentur […] 1681, wyd. E. Rykaczewski, Paris 1862.
Joannis Dlugossii Annales seu cronicae incliti regni Poloniae, Liber XI et XII: 1431–1444, red. J. Wyrozumski i in., Varsoviae 2001; Liber XII: 1445–1461, red. J. Wyrozumski i in., Cracoviae 2003, Liber XII: 1462–1480, red. J. Wyrozumski i in., Cracoviae 2005.
Katalog zbioru dokumentów pergaminowych Biblioteki Jagiellońskiej, oprac. K. Nabiałek, W. Świeboda, M. Zdanek, współpr. R. Tatarzyński, t. 1, Kraków 2014.
Kazimierza Wielkiego Ustawa o starostach, o monecie i o rajcach krakowskich wraz z ustawą o żupach krakowskich wydana, wyd. A.Z. Helcel, w: SPPP, t. 1, Kraków 1856, s. 226.
Kodeks dyplomatyczny Małopolski, t. 4, wyd. F. Piekosiński, Kraków 1905.
Kodeks Dyplomatyczny Polski, t. 1, wyd. L. Rzyszczewski, A. Muczkowski, Warszawa 1847.
Kodeks dyplomatyczny ziem ruskich Królestwa Polskiego, t. 1: lata 1350–1460, cz. 1: dokumenty nr 1–214, wyd. M. Wilamowski, Kraków 2024.
Księga ławnicza 1402–1445, wyd. J. Smołka, Z. Tymińska, Przemyśl 1936 (Pomniki dziejowe Przemyśla, t. 2).
Księga Metryki Koronnej podkanclerzego Andrzeja Oporowskiego z lat 1479–1483, ze spuścizny Antoniego Prochaski, wyd. G. Rutkowska (wpisy dokumentów), Warszawa 2005.
Liber Quitantiarum Alexandri Regis ab. a. 1502 ad 1506 (Księga skarbowa króla Aleksandra Jag.), [wyd. A. Pawiński], Warszawa 1897 (Teki Pawińskiego, t. 1).
Liber Quitantiarum Casimiri Regis ab. a. 1484 ad 1488 (Księga skarbowa króla Kazimierza Jag.), [wyd. A. Pawiński], Warszawa 1897 (Teki Pawińskiego, t. 2).
Listy i Akta Piotra Myszkowskiego generalnego starosty ziem ruskich króla Jana Olbrachta zebrane przez ś. p. Adolfa Pawińskiego, wyd. A. Lewicki, Kraków 1898.
Materiały archiwalne wyjęte głównie z Metryki Litewskiej, wyd. A. Prochaska, Lwów 1890.
Materiały do Kodeksu dyplomatycznego Małopolski, t. 5: 1451–1506. Edycja elektroniczna, oprac. W. Bukowski, F. Sikora, J. Wroniszewski, red. W. Bukowski, Kraków 2014 [http://www.kodeks.pau.krakow.pl], oryginał przechowywany w Krakowie, w Pracowni Słownika Historyczno-Geograficznego Małopolski, Instytut Historii PAN.
Matricularum Regni Poloniae Codices saeculi XV conscripti, t. 1: Liber distinctus numero 10 annorum 1447–1454 (Книги польской коронной метрики XV столѣтія, т. 1), w: Monumenta Iuris cura praepositorum Chartophylacio Maximo Varsoviensi edita, t. 2, [wyd. A. Mysłowski, W. Graniczny], Varsoviae 1914.
Matricularum Regni Poloniae summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur, cz. 1–4, oprac. T. Wierzbowski, Varsoviae 1905–1917.
Mатеріали до історії суспільно-політичних і економічних відносин західньої України, ч. 1–2, под. М. Грушевський, „Записки Наукового Товариства імені Шевченка” 63–64, 1905, s. 1–80; 69, 1906, s. 84–166.
Polechow S., Szybkowski S., Królewski dokument rozejmu ze Świdrygiełłą z 20 VIII 1431 roku, „Roczniki Historyczne” 83, 2017, s. 141–165.
Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. 7, cz. 1.A: Ziemie ruskie. Ruś Czerwona, wyd. A. Jabłonowski, Warszawa 1902 (Źródła dziejowe, t. 18).
Pomniki dziejowe Lwowa z archiwum miasta, t. 2: Księga przychodów i rozchodów miasta (1404–1414); t. 3: (1414–1426), wyd. A. Czołowski, Lwów 1896–1905.
Rejestr kwitancji z lat 1482–1483, w: Księga Metryki Koronnej podkanclerzego Andrzeja Oporowskiego z lat 1479–1483, ze spuścizny Antoniego Prochaski, wyd. G. Rutkowska, Warszawa 2005, s. 125–155.
Volumina Constitutionum, t. 1, wol. 1: 1493–1526, do druku przyg. S. Grodziski, I. Dwornicka, W. Uruszczak, Warszawa 1996.
Volumina Legum, t. 1, [wyd. J. Ohryzko], Petersburg 1859.
Zapisy sesji sądowych w Hrubieszowie z lat 1429–1470, wyd. G. Jawor, M. Kołacz-Chmiel, A. Sochacka, Warszawa 2023.
Zawitkowska W., Nieznany dokument Jana Koniecpolskiego z 29 IIII 1449 r. (Przyczynek do dziejów Ratna i starostwa ratneńskiego w połowie XV w.), w: In tempore belli et pacis. Księga pamiątkowa dedykowana prof. dr. hab. Janowi Szymczakowi w 65-lecie urodzin i 40-lecie pracy naukowo-dydaktycznej, red. T. Grabarczyk, A. Kowalska-Pietrzak, T. Nowak, Warszawa 2011, s. 693–700.
Zbiór dokumentów małopolskich, t. 1–8, wyd. I. Sułkowska-Kuraś, S. Kuraś, Wrocław 1962–1975.
Опис львівського замку р. 1495, под. М. Грушевський, „Записки Наукового Товариства імені Шевченка” 12, 1896, нo 4.
Описи Перемишльского староства 1494–7 р., подав М. Грушевський, „Записки Наукового Товариства імені Шевченка” 6, 1897, нo. 19.
Opracowania
Baczkowski K., Sprawa posagu Jadwigi Jagiellonki, księżnej bawarskiej, w: Miasta – Ludzie – Instytucje – Znaki. Księga jubileuszowa ofiarowana Profesor Bożenie Wyrozumskiej w 75. rocznice urodzin, red. Z. Piech, Kraków 2008, s. 89–103.
Biskup M., Wokół „landshuckiego wesela” 1475 roku, ZNUJ Prace Historyczne 56, 1977, s. 81–93.
Błaszczyk G., Dzieje stosunków polsko-litewskich, t. 2: Od Krewa do Lublina, cz. 1, Poznań 2007.
Borkowska U., Pacta Matrimonialia domu Jagiellonów, „Roczniki Humanistyczne” 48, 2000, z. 2, s. 45–60.
Bukowski W., Salomonowie herbu Łabędź. Ze studiów nad patrycjatem krakowskim wieków średnich, w: Cracovia – Polonia – Europa. Studia z dziejów średniowiecza ofiarowane Jerzemu Wyrozumskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej, red. W. Bukowski, K. Ożóg, F. Sikora, S. Szczur, Kraków 1995, s. 113–145.
Bukowski W., Wokół „frankfurckiego wesela” 1479 roku. Orszak weselny towarzyszący królewnie Zofii Jagiellonce w Brandenburgii, „Roczniki Historyczne” 87, 2021, s. 79–105.
Chłapowski K., Realizacja reform egzekucji dóbr 1563–1665. Sprawa zastawów królewszczyzn małopolskich, Warszawa 1984.
Czamańska I., Mołdawia i Wołoszczyzna wobec Polski, Węgier i Turcji w XIV i XV wieku, Poznań 1996.
Czarnecki W., Szlachta ziemi chełmskiej do połowy XVI wieku, Białystok 2012.
Czwojdrak B., Zrzeczenie się sum zastawnych w piętnastowiecznej Polsce – gest filatropii czy wyrachowania?, RDSG 83 (spec.), 2022, s. 7–22.
Czwojdrak B., Zofia Holszańska. Studium o dworze i roli królowej w późnośredniowiecznej Polsce, Warszawa 2012.
Dąbrowski J., Władysław I Jagiellończyk na Węgrzech (1440–1444), wyd. 2, Oświęcim 2014.
Dworzaczek W., Hetman Jan Tarnowski. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego, Warszawa 1985.
Dworzaczek W., Leliwici Tarnowscy. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego. Wiek XIV–XV, Warszawa 1971.
Ehrlich L., Starostwa w Halickiem w stosunku do starostwa lwowskiego w wiekach średnich (1390–1501), Lwów 1914.
Fałkowski W., Elita władzy w Polsce za panowania Kazimierza Jagiellończyka (1447–1492), Warszawa 1992.
Fastnacht A., Iskrzynia, w: SHGSan. cz. 1, s. 166–169.
Fastnacht A., Sanok – gród, zamek i starostwo, w: SHGSan. cz. 3, s. 119–124.
Fastnacht A., Strachocina, w: SHGSan. cz. 3, s. 152–154.
Fedorowicz K., Dostojnicy i urzędnicy świeccy województwa krakowskiego w l. 1374–1506, „Archiwum Komisji Historycznej” 8, 1898, s. 1–290.
Gawlas S., Monarchia Kazimierza Wielkiego a społeczeństwo, w: Genealogia. Władza i społeczeństwo w Polsce średniowiecznej, red. A. Radzimiński, J. Wroniszewski, Toruń 1999, s. 197–236.
Gawlas S., O kształt zjednoczonego królestwa. Niemieckie władztwo terytorialne a geneza społeczno-ustrojowej odrębności Polski, Warszawa 2000.
Gąsiorowski A., Donacje Kazimierza Wielkiego dla rycerstwa, „Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza” 13 (25), 1979, z. 1, s. 75–82.
Gąsiorowski A., Maciej z Bnina, zwany Mosiński h. Łodzia, w: PSB t. 19, s. 14–15.
Górka O., Zagadnienie czarnomorskie w polityce polskiego średniowiecza. Cz. I. 1359–1450, PH 30, 1932–1933, z. 2, s. 325–391.
Górski K., Jasieński Paweł (zm. 1485), w: PSB t. 11, s. 32.
Górski K., Wojciech z Żychlina, Poznań 1936 (Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Prace Komisji Historycznej 9, z. 1).
Grabarczyk T., Jazda zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2015.
Grekow B., Jakubowski A., Złota Orda i jej upadek, Warszawa 1953.
Gruszka A., Starostowie chełmscy w epoce jagiellońskiej, Chełm 2002.
Guzowski P., Klienci czy wierzyciele? Nie tylko o ekonomicznym wymiarze zastawu dóbr królewskich w pierwszej połowie XV wieku, w: Patron i dwór. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, J. Urwanowicz, Warszawa 2006, s. 67–86.
Halecki O., Dzieje unii jagiellońskiej, t. 1: W wiekach średnich, Kraków 1919.
Halecki O., Ostatnie lata Świdrygiełły i sprawa wołyńska za Kazimierza Jagiellończyka, Kraków 1915.
Heck R., Tabor a kandydatura jagiellońska w Czechach (1438–1444), Wrocław 1964.
Horn M., Miejski ruch osadniczy na Rusi Czerwonej do końca XV wieku, RDSG 35, 1974, s. 49–75.
Janeczek A., Faktorie, powiaty i dwory. Trzy sfery miejskiego ruchu lokacyjnego na Rusi Czerwonej (XIII–XV wiek), w: Procesy lokacyjne miast w Europie Środkowo-Wschodniej. Konferencja w Lądku-Zdroju 28–29 października 2002 r., Wrocław 2006, s. 421–445.
Janeczek A., Osadnictwo pogranicza polsko-ruskiego. Województwo bełskie od schyłku XIV do początku XVII w., Warszawa 1993.
Janeczek A., System grodowo-terytorialny Rusi halickiej w źródłach późnego średniowiecza, w: Lokalne ośrodki władzy państwowej w XI–XII wieku w Europie Środkowo-Wschodniej, red. S. Moździoch, Wrocław 1993, s. 143–157.
Janeczek A., The Territorial Organization in Western Rus’ between High and Late Middle Ages (Organizacja terytorialna zachodnich ziem Rusi pomiędzy pełnym i późnym średniowieczem), w: From Cherven’ Towns to Curzon Line (Od Grodów Czerwieńskich do linii Curzona), red. M. Wołoszyn, Kraków–Leipzig–Rzeszów 2017, s. 107–157.
Janeczek A., Udział szlachty w kolonizacji Rusi Koronnej: migracje rodów i ich nowa własność (XIV–XV w.). Próba ujęcia syntetycznego, w: Rody na Śląsku, Rusi Czerwonej i w Małopolsce: średniowiecze i czasy nowożytne. Stan badań, metodologia, nowe ustalenia, red. W. Zawitkowska, A. Pobóg-Lenartowicz, Rzeszów 2010, s. 59–91.
Jaros S., Iterationen im Grenzraum. Akteure und Felder multikonfessioneller Herrschaftsaushandlung im Kronruthenien (1340–1434), Berlin–Boston 2021.
Jurek T., Mosina – dobra, w: SHGKPozn. cz. 3, s. 200–205.
Kamiński A., Kmita Stanisław z Wiśnicza (Sobienia, Sobieński) h. Śreniawa, w: PSB t. 13, s. 101–102.
Kaniewska I., Wdowiszewski Z., Krupski Jerzy h. Korczak, w: PSB t. 15, s. 418–419.
Kiryk F., Jakub z Dębna na tle wewnętrznej i zagranicznej polityki Kazimierza Jagiellończyka, Wrocław 1967 (Prace Komisji Nauk Historycznych PAN w Krakowie, nr 18).
Kiryk F., Kuropatwa Jan z Łańcuchowa herbu Śreniawa, w: PSB t. 16, s. 253–254.
Kiryk F., Odrowąż Jan ze Sprowy h. Odrowąż (zm. 1485), w: PSB t. 23, s. 549.
Kolankowski L., Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów, t. 1: 1377–1499, Warszawa 1930.
Kolankowski L., Obrona Rusi za Jagiellonów na przełomie XV i XVI wieku, w: Księga Pamiątkowa ku czci Bolesława Orzechowicza, t. 1, Lwów 1916, s. 466–480.
Kolankowski L., Problem Krymu w dziejach jagiellońskich, KH 49, 1935, z. 3, s. 280–300.
Kolankowski L., Roty Koronne na Rusi i Podolu 1492–1572 r., „Ziemia Czerwieńska” 1, 1935, s. 141–174.
Kuraś S., Łańcuchów, SHGLub., s. 135.
Kuraś S., Wola Łańcuchowska, w: SHGLub., s. 270.
Kurtyka J., Odrodzone Królestwo. Monarchia Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego w świetle nowszych badań, Kraków 2021.
Kurtyka J., Podole w średniowieczu i okresie nowożytnym: obrotowe przedmurze na pograniczu cywilizacji, w: tegoż, Podole w czasach jagiellońskich. Studia i materiały, oprac. M. Wilamowski, Kraków 2011, s. 91–160.
Kurtyka J., Sieklucki Jakub h. Jastrzębiec, w: PSB t. 36, s. 578–583.
Kurtyka J., Tęczyńscy. Studium z dziejów polskiej elity możnowładczej w średniowieczu, Kraków 1997.
Kurtyka J., Z dziejów królewszczyzn i organizacji militarnej na Podolu w XV i początku XVI wieku (wokół nadania starostwa podolskiego Teodorykowi z Buczacza w 1442 roku), w: tegoż, Podole w czasach jagiellońskich. Studia i materiały, oprac. M. Wilamowski, Kraków 2011, s. 161–215.
Kutrzeba S., Przywilej jedlneński roku 1430 i nadanie polskiego prawa na Rusi, w: Ku czci Bolesława Ulanowskiego. Zbiór prac wydany w 25 rocznice Jego uniwersyteckiej działalności przez profesorów i docentów Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1911.
Laberschek J., Salomon (Salomonowic) Imbram (Emeram) h. Łabędź, w: PSB t. 34, s. 376–379.
Lewicki A., Powstanie Świdrygiełły. Ustęp z dziejów unii Litwy z Koroną, Kraków 1892.
Lubczyński M., Pielas J., Szydłowiecki Jakub h. Odrowąż, w: PSB t. 49, s. 546–551.
Łaszczyńska O., Ród Herburtów w wiekach średnich, Poznań 1948 (Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Prace Komisji Historycznej, t. 14, z. 4).
Maleczyńska E., Społeczeństwo polskie pierwszej połowy XV wieku wobec zagadnień zachodnich (Studia nad dynastyczną polityką Jagiellonów), Wrocław 1947.
Małowist M., Kaffa – kolonia genueńska na Krymie w problem wschodni w latach 1453–1475, Warszawa 1947.
Matuszewski J.S., Materialne instrumenty władzy w średniowiecznej Polsce, w: Pamiętnik XIV Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich, t. 2, Toruń 1994, s. 117–125.
Matuszewski J.S., Rozważania nad metodologią badań jagiellońskich dyspozycji zastawnych królewszczyznami w Polsce, w: O prawie i jego dziejach księgi dwie. Studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Lityńskiemu w czterdziestolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin, ks. 1, red. M. Mikołajczyk i in., Białystok–Katowice 2010, s. 337–346.
Matuszewski J.S., Statut Władysława Warneńczyka z 1440 r. w procesie ograniczania królewskiego prawa dyspozycji domeną ziemską w Polsce, CPH 37, 1985, 2, s. 101–121.
Matuszewski J.S., Typy zastawu nieruchomości w polskim prawie ziemskim do końca 15 wieku, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych [ŁTN]” 30, 1976, nr 5, s. 1–7.
Niemczyk K., Kamienieccy herbu Pilawa. Z dziejów kariery i awansu szlachty polskiej do 1535/1536 roku, Katowice 2016.
Nowak B., Król Władysław Jagiełło a miasta czerwonoruskie, w: Na pograniczu kultur, języków i tradycji. Prace ofiarowane Profesorowi Ryszardowi Szczygłowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, red. M. Mądzik, A.A. Witusik, Lublin 2004, s. 51–64.
Olejnik K., Władysław III Warneńczyk (1424–1444), wyd. 2 popr., Kraków 2007.
Ożóg K., Piotr Woda ze Szczekocin h. Odrowąż, w: PSB t. 26, s. 434–436.
Papée F., Jan Olbracht, Kraków 1936.
Plewczyński M., Wojny Jagiellonów z wschodnimi i południowymi sąsiadami Królestwa Polskiego w XV wieku, Oświęcim 2014.
Polechow S., Szybkowski S., Królewski dokument rozejmu ze Świdrygiełłą z 20 VIII 1431 roku, „Roczniki Historyczne” 83, 2017, s. 141–173.
Prochaska A., Konfederacja lwowska 1464 roku, KH 6, 1892, s. 728–780.
Prochaska A., Sprawy wołoskie w XV w., „Przewodnik Naukowy i Literacki” 1888, nr 9, s. 787–796; nr 10, s. 901–912; nr 11, s. 1006–1016; nr 12, s. 1057–1073.
Pułaski K., Stosunki z Mendli-Girejem chanem Tatarów perekopskich (1469–1515). Akta i Listy, Kraków–Warszawa 1881.
Radzimiński Z.L., Monografia XX. Sanguszków oraz innych potomków Lubarta-Fedora Olgierdowicza X. Ratneńskiego, t. 1, Lwów 1906.
Sepiał M., Zastaw na dobrach ziemskich i dochodach królewskich w okresie panowania Władysława III Warneńczyka na Węgrzech (1440–1444), „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 1219 („Prace Historyczne”, z. 125), 1998, s. 35–49.
Sikora F., Górka [par. własna, pow. proszowski], w: SHGKrak. cz. 1, s. 835–839.
Sikora F., Mokrski Jan zwany Bejzat, w: PSB t. 21, s. 602–603.
Sikora F., Pilecki Jan h. Leliwa (zm. 1496), w: PSB t. 26, s. 259–260.
Sikora F., Testament Przedbora z Koniecpola z roku 1460, „Studia Historyczne” 26, 1983, z. 2, s. 298–314.
Sochacka A., Blaski i cienie kariery Jana Kuropatwy z Łańcuchowa, „Merkuriusz Łęczyński” 17, 2004, s. 4–9.
Sochacka A., Jan z Czyżowa namiestnik Władysława Warneńczyka. Kariera rodziny Półkozów w średniowieczu, Lublin 1993.
Sperka J., Otoczenie Władysława Opolczyka w latach 1370–1401. Studium o elicie władzy w relacjach z monarchą, Katowice 2006.
Spieralski Z., Awantury mołdawskie, Warszawa 1967.
Spieralski Z., Geneza i początki hetmaństwa w Polsce, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 5, 1960, s. 3–34.
Spieralski Z., Kamieniecki Jan h. Pilawa (ok. 1463–1513), w: PSB t. 11, s. 512–513.
Spieralski Z., Obrona potoczna, w: VIII Powszechny Zjazd Historyków Polskich w Krakowie 14–17 września 1958. VIII. Historia wojskowości, red. S. Okęcki, Warszawa 1960, s. 75–89.
Spieralski Z., Z dziejów wojen polsko-mołdawskich. Sprawa pokucka do wstąpienia na tron Zygmunta I, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 11, 1965, cz. 1, s. 62–121.
Stachoń B., Polityka Polski wobec Turcyi i akcyi antytureckiej w wieku XV do utraty Kilii i Białogrodu (1484), Lwów 1930.
Sucheni-Grabowska A., Odbudowa domeny królewskiej w Polsce (1506–1548), wyd. 2, Warszawa 2007.
Sułkowska-Kuraś I., Rewizje nadań królewskich na przełomie XV i XVI wieku, KH 74, 1967, 2, s. 289–296.
Swoboda W., Warna 1444, Kraków 1994 (Dzieje narodu i państwa polskiego, t. I, 13).
Swoboda W., Znaczenie i skutki Warny, w: Warna 1444. Rzeczywistość i tradycja, red. I. Czamańska, W. Szulc, Poznań 1997 (Balcanica Posnaniensia. Acta et Studia, 8), s. 109–118.
Szulc T., Uchwały podatkowe ze szlacheckich dóbr ziemskich za pierwszych Jagiellonów (1386–1501), „Acta Univesitatis Lodzensis. Folia Iuridica” 48, 1991.
Szymczakowa A., Szlachta sieradzka w XV wieku. Magnifici et generosi, Łódź 1998.
Szyszka J., Formowanie i organizacja dóbr monarszych w ziemi lwowskiej od połowy XIV do początku XVI wieku, Kraków 2016.
Szyszka J., Zastaw jako narzędzie zapobiegania roztrwonieniu dóbr królewskich. Z dziejów królewszczyzn na Rusi Czerwonej w XV–XVI wieku, w: Jagiellonowie i ich świat. Bogactwo i ubóstwo Jagiellonów, red. B. Czwojdrak, J. Sperka, P. Węcowski, Kraków 2025, s. 103–123.
Świeżawski A., Wcielenie ziemi rawskiej, gostynińskiej i bełskiej do Korony (1462), w: tenże, Mazowsze i Ruś Czerwona w średniowieczu. Wybór prac, Częstochowa 1997, s. 7–16.
Świeżawski A., Ziemia bełska. Zarys dziejów politycznych do roku 1462, Częstochowa 1990.
Trawka R., Kmitowie. Studium kariery politycznej i społecznej w późnośredniowiecznej Polsce, Kraków 2005.
Wilamowski M., Magnate Territories in Red Ruthenia in the Fourteenth and Fifteenth Centuries Origin, Development and Social Impact, w: On the Frontier of Latin Europe. Integration and Segregation in Red Ruthenia 1350–1600, red. T. Wünsch, A. Janeczek, Warsaw 2004, s. 81–118.
Wilamowski M., Powstanie i początki hierarchii urzędów ziemskich województwa ruskiego i Podola. Z dziejów elity politycznej Polski pierwszej połowy XV wieku, „Roczniki Historyczne” 64, 1998, s. 105–127.
Wilamowski M., Rejestr skarg ziemian samborskich na starostę Jana Odrowąża. Nieznane źródło do dziejów konfliktów społecznych na Rusi Czerwonej w drugiej połowie XV wieku, w: Narodziny Rzeczypospolitej. Studia z dziejów średniowiecza i czasów wczesnonowożytnych, t. 2, red. W. Bukowski, T. Jurek, Kraków 2012, s. 1365–1408.
Wilamowski M., Tarnowski (z Tarnowa) Jan Feliks zwany Szram h. Leliwa, w: PSB t. 52, s. 423–428.
Wroniszewski J., Król jako właściciel ziemski w średniowiecznej Polsce, w: Król w Polsce XIV i XV wieku, red. A. Marzec, M. Wilamowski, Kraków 2006, s. 103–135.
Zawitkowska W., Koniecpolscy herbu Pobóg i ich związki z Rusią Czerwoną w XV wieku, w: Rody na Śląsku, Rusi Czerwonej i w Małopolsce: średniowiecze i czasy nowożytne. Stan badań, metodologia, nowe ustalenia, red. W. Zawitkowska, A. Pobóg-Lenartowicz, Rzeszów 2010, s. 151–169.
Zawitkowska W., Nieznany dokument Jana Koniecpolskiego z 29 IIII 1449 r. (Przyczynek do dziejów Ratna i starostwa ratneńskiego w połowie XV w.), w: In tempore belli et pacis. Księga pamiątkowa dedykowana prof. dr. hab. Janowi Szymczakowi w 65-lecie urodzin i 40-lecie pracy naukowo-dydaktycznej, red. T. Grabarczyk, A. Kowalska-Pietrzak, T. Nowak, Warszawa 2011, s. 693–700.
Zawitkowska W., W służbie pierwszych Jagiellonów. Życie i działalność kanclerza Jana Taszki Koniecpolskiego, Kraków 2005.
Зазуляк Ю., Застави як елемент роздавничой політики Яаґеллонів у Галицький Русі в XV ст., „Вісник Львівського Університету. Серя історічна” 35–36, 2000, s. 43–57.
Крикун М., Поширення польського адмiнiстратиiно-територiального устрою на українських землях, „Проблеми слов’янознавства” 42, 1990, s. 24–32.
Полехов С., Наследники Витовта. Династическая война в Великом Княжестве Литовском в 30-е годы xv века, Москва 2015.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 24
Liczba cytowań: 0
