On the Margins of Category. Liberty as Cooperation in a Non-Prototypical Neo-Sarmatian Novel
DOI:
https://doi.org/10.12775/LL.3–4.2025.005Keywords
Neo-Sarmatism, Konrad T. Lewandowski, resentment, lordliness, democracyAbstract
The article contains an analysis of the book series Diabłu ogarek [Candle- End for the Devil] by Konrad T. Lewandowski. Its main goal is to show that the basic variety of Neo-Sarmatism, that is, right-wing Neo-Sarmatism, is not the only one, as there is a certain hidden potentiality in Sarmatism, realized by the novels under discussion. Against right-wing Neo-Sarmatism – resentimental (towards the broadly understood modernity), exclusive (towards subordinated groups, not included in Neo-Sarmatism) and patriarchal (“lordly”) – Lewandowski situates a world that can be termed as democratic in the broadest sense of the notion of democracy as extended to earthly and non-earthly beings, human and non-human ones, as well as regulating relations within the human world.
References
Althusser, L. (2014). On the Reproduction of Capitalism. Ideology and Ideological State Apparatuses (trans. G. M. Goshgarian). Verso.
Augustyniak, U. (2015). History of the Polish-Lithuanian Commonwealth: State – Society – Culture (trans. G. Waluga (Chapters I–V) and D. Sobstel (Chapters VI–X)). Peter Lang Edition.
Bachtin, M. (1982). Problemy literatury i estetyki (przeł. W. Grajewski). Czytelnik.
Bohuszewicz, P. (2009). Gramatyka romansu. Polski romans barokowy w perspektywie narratologicznej. Wydawnictwo Naukowe UMK.
Bohuszewicz, P. (2023). Powieść neosarmacka – aksjologia, ideologia, polityka. Litteraria Copernicana, 1(45), 103–119.
Bohuszewicz, P. (2024). Od niewolnika do obywatela. Interpretacja „Dwóch dusz” (1904) Jakuba Bojki, Kultura Współczesna, 3(128), 87 99.
Bryant, L. R. (2011). The Democracy of Objects. Open Humanities Press.
Czapliński, P. (2011). Resztki nowoczesności. Kraków.
Dołęga Chodakowski, Z. (1967). O Słowiańszczyźnie przed chrześcijaństwem oraz inne pisma i listy. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Dębski, R. (2010). Wilcze prawo. Fabryka Słów.
Dębski, R. (2012). Krew z krwi. Fabryka Słów.
Dębski, R. (2015). Księżycowy sztylet. Fabryka Słów.
Domańska, E. (2024). Humanistyka indygeniczna. Teksty Drugie, 6, 12–45.
Elias, N. (2011). O procesie cywilizacji. Analizy socjo- i psychogenetyczne (przeł. T. Zabłudowski i K. Markiewicz). Warszawa.
Frost, R. I. (2015). The Oxford History of Poland–Lithuania (vol. I: The Making of the Polish- Lithuanian Union, 1385–1569). Oxford University Press.
Grześkowiak-Krwawicz, A. (2021). The Political Discourse of the Polish-Lithuanian Commonwealth. Concepts and Ideas. Routledge.
Grzeszczuk, S. (1970). Błazeńskie zwierciadło. Rzecz o humorystyce sowizdralskiej XVI i XVII wieku. Wydawnictwo Literackie.
Grzeszczuk, S. (red.) (1985). Antologia literatury sowizdrzalskiej. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Hart, M. A. (2010). Indigenous Worldviews, Knowledge, and Research: The Development of an Indigenous Research Paradigm. Journal of Indigenous Social Development, 1(1), 1–16.
Kleiber, G. (2003). Semantyka prototypu (przeł. B. Ligara). Universitas.
Klekot, E. (2018). Mȇtis – wiedza asystemowa. Teksty Drugie, 1, 79–90.
Koehler, K. (1994). Gdzie jest Polska? Debata, 2, 94–99.
Koehler, K. (1995a). Monitor. Arcana, 1, 95–105.
Koehler, K. (1995b). W rytmie „Godzinek”, na rosyjskim trupie. Fronda, 4–5, 286–307.
Koehler, K. (1996). Sarmatia defensa. Arcana, 1, 65–69.
Komendant, T. (2000). Testament Michela Foucaulta. W: M. Foucault, Historia seksualności (przeł. B. Banasiak, T. Komendant i K. Matuszewski). Czytelnik.
Komuda, J. (1999). Opowieści z Dzikich Pól. Wydawnictwa Normalizacyjne Alfa-Wero.
Komuda, J. (2012). Banita. Fabryka Słów.
Komuda, J. (2019). Diabeł łańcucki (t. 1–2). Edipresse Polska.
Komuda, J. (2025). Upadek. Jak straciliśmy pierwszą Rzeczpospolitą. Fabryka Słów.
Kowalski, J. (2000). Konfederacya. Krótka wiadomość o konfederacji barskiej. Sprawa Polska.
Kowalski, J. (2006). Niezbędnik Sarmaty. Poprzedzony Obroną i Uświetnieniem Sarmacji Obojej. Dumy, pieśni, polonezy. Fundacja św. Benedykta.
Kowalski, J. (2008). Niezbędnik konfederata barskiego. Awantury, kuranty, pieśni konfederackie i zaściankowe. Fundacja Świętego Benedykta.
Kowalski, J. (2016) Sarmacja. Obalanie mitów: podręcznik bojowy. Zona Zero.
Krawczyk, S. (2022). Gust i prestiż. O przemianach polskiego świata fantastyki. Scholar.
Lakoff, G. (1987). Women, Fire, and Dangerous Things. What Categories Reveal about the Mind. University of Chicago Press.
Lewandowski, K. T. (2011). Czarna wierzba. Wydawnictwo RM.
Lewandowski, K. T. (2012). Kolumna Zygmunta. Wydawnictwo RM.
Lewandowski, K. T. (2013). Ostatni hołd. Wydawnictwo RM.
Lewandowski, K. T. (2015, 4–5 kwietnia). Politeizm vs. monoteizm, czyli spór pomiędzy człowieczeństwem a absolutem. Michał Smętek. https://michalsmetek.blogspot.com/2015/04/politeizm-vs-monoteizm-czyli-spor.html?fbclid=IwY2xjawJrT1FleHRuA2FlbQIxMAABHuCpe4aLU3P47Te5qo1AcCCCPcLTAjWAzy7c3TAbTMw7dwjLGorXbdKqO0O_aem_mM6qhzaN8pvi8SFsqzXhgg&m=1
Lewandowski, K. T. (2017). Teologia wiary rodzimej. Ferratus Michał Smętek.
Liziniewicz, M. (2019). Czas pomsty. Wydawnictwo Dolnośląskie.
Liziniewicz, M. (2020). Mroczny zew. Publicat.
Liziniewicz, M. (2022). Diabelski posłaniec. Wydawnictwo Dolnośląskie.
Markowski, M. P. (2001). Występek. Eseje o pisaniu i czytaniu. Wydawnictwo Sic!.
Matyja, R. (2009). Konserwatyzm po komunizmie. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Michalewicz, J. (1992). Przemysł gorzelniany Galicji między monopolem dworskim a monopolem państwowym (XIX–XX w.). Próba ujęcia modelowego. Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. Prace historyczne, 13, 103–112.
Nagle, A. (2017). Kill all normies. Online culture wars from 4chan and Tumblr to Trump and the alt-right. Zero Books. Pobłocki, K. (2021). Chamstwo. Czarne.
Rymkiewicz, J. M. (2010). Samuel Zborowski. Wydawnictwo Sic!.
Rymkiewicz, J. M. (2013). Reytan. Upadek Polski. Wydawnictwo Sic!.
Siemek, M. J. (1988). Hegel i filozofia. Oficyna Naukowa.Stockwell, P. (2005). Cognitive poetics. An introduction. Routledge.
Szagun, D. (2015). Przekorne nawiązania do Sienkiewiczowskiego wzorca powieści historycznej w Bohunie Jacka Komudy. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica, 45, 81–92.
Tazbir, J. (red.) (1963). Literatura antyjezuicka w Polsce 1578–1625. Antologia. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
Tazbir, J. (2007). Cienie zapomnianych przodków. O Niesamowitej Słowiańszczyźnie Marii Janion: czy Polacy zostali źle ochrzczeni. Tygodnik Powszechny, 3.
Todorov, T. (1973). Ludzie-opowieści (przeł. R. Zimand). Pamiętnik Literacki, 1, 269–281.
Tomasik, T. (2013). Wojna – męskość – literatura. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej.
Topolski, J. (2015). Rzeczpospolita Obojga Narodów 1501–1795. Wydawnictwo Poznańskie.
Urbańczyk, A. (2021). Utopia jest sprzedawana oddzielnie. Polityczność science fiction w recepcji fanowskiej (na przykładzie Star Treka). Księgarnia Akademicka.
Walas, T. (2003). Zrozumieć swój czas. Kultura polska po komunizmie. Wydawnictwo Literackie.
Witczak, J. (2015). Sarmacki republikanizm. Między prawem a bezprawiem. Instytut Wydawniczy Erica.
Wojtowicz, W. (2010). Między literaturą a kulturą. Studia o „literaturze mieszczańskiej” przełomu XVI i XVII wieku, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Wollny, M. (2012). Kacper Ryx i król alchemików. Wydawnictwo Otwarte.
Wollny, M. (2017). Kacper Ryx. Wydawnictwo Otwarte.
Zajączkowski, A. (1993). Szlachta polska. Semper.
Ziomek, J. (1954). Wstęp. W: Biernat z Lublina. Wybór pism. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Zwolinski, M. (2016). The libertarian nonagression principle. Social Philosophy and Policy, 29, 62–90.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
1. The authors give the publisher (Polish Ethnological Society) non-exclusive license to use the work in the following fields:a) recording of a Work / subject of a related copyright;
b) reproduction (multiplication) Work / subject of a related copyright in print and digital technique (ebook, audiobook);
c) marketing of units of reproduced Work / subject of a related copyright;
d) introduction of Work / object of related copyright to computer memory;
e) dissemination of the work in an electronic version in the formula of open access under the Creative Commons license (CC BY - ND 3.0).
2. The authors give the publisher the license free of charge.
3. The use of the work by publisher in the above mentioned aspects is not limited in time, quantitatively nor territorially.
Stats
Number of views and downloads: 10
Number of citations: 0
