“A Pole Is a Selfless Host”. Old Polish Hospitality, or a Post-Partition Phantasm
DOI:
https://doi.org/10.12775/LL.3–4.2025.002Keywords
hospitality, Sarmatism, Romanticism, phantasmAbstract
The article discusses the image of Old Polish hospitality in the version presented by Polish writers of Post-Partition era. The analysis conducted uses the categories of myth, stereotype and phantasm. In the conclusion, the material is interpreted in the supernatural, ethical, aesthetic and political order.
References
Adalberg, S. (1889–1894). Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich. Druk Emila Skiwskiego.
Bełcikowski, A. (1893). Pogląd na poetycką działalność Teofila Lenartowicza. W: Hołd lirnikowi mazowieckiemu Teofilowi Lenartowiczowi złożony przez rodaków w Krakowie 12 czerwca 1893, Druk i Nakład W. Korneckiego.
Bielski, M. (2019). Kronika, to jest historyja świata (t. 3, oprac. D. Śnieżko, D. Kozaryn, przy współudziale E. Karczewskiej). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Chodźko, I. (1880). Obrazy litewskie. Drukiem W. Angelusa w Tarnowie.
Chodźko, I. (1898). Pamiętniki kwestarza, (cz. 1, oprac. P. Chmielowski). Staraniem S. Szczepanowskiego i A. Potockiego.
Czerwiński, M. (1973). Magia, mit i fikcja. Wiedza Powszechna.
Derrida, J. (2000). Of Hospitality. (trans. R. Bowlby). Stanford University Press.
Derrida, J. (2005). Paper Machine. (trans. R. Bowlby). Stanford University Press.
Gaszyński, K. (1847). Reszty pamiętników Macieja Rogowskiego, rotmistrza konfederacyi barskiej, poprzedzone przedmową i wydane przez Konstantego Gaszyńskiego. W Księgarni Katolickiej Polskiej.
Gaszyński, K. (1908). Kontuszowe pogadanki i obrazki z szlacheckiego życia. Gebethner i Wolff.
Gloger, Z. (1985). Encyklopedia staropolska ilustrowana (t. 2, wstęp J. Krzyżanowski). Wiedza Powszechna.
Goczałkowski, W. (1862). Wspomnienia lat ubiegłych (t. 1). Czcionkami „Czasu” – Nakładem Autora.
Gołębiowski, Ł. (1884). Domy i dwory: przy tém opisanie aptéczki, kuchni, stołów, uczt, biesiad, trunków i pijatyki, łaźni i kąpieli, łóżek, pościeli, ogrodów, powozów i koni, błaznów, karłów, wszelkich zwyczajów dworskich i różnych obyczajowych szczegółów. Wydawca Adam Kaczurba.
Groza, A. (1855). Powieści ludu i dumy (t. 1). W Drukarni „Gazety Codziennej”.
Herder, J. G. (1962). Myśli o filozofii dziejów (t. 2, przeł J. Gałecki, wstęp i komentarz E. Adler). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Janion, M. (1998). Projekt krytyki fantazmatycznej. Pierwsze wyzwolenie wyobraźni. W: H. Markiewicz (red.), Problemy teorii literatury (seria 4: Prace z lat 1985–1994, s. 335–354). Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Janion, M. (2007). Niesamowita Słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury. Wydawnictwo Literackie.
Janion, M., Żmigrodzka, M. (1978). Romantyzm i historia. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Karłowicz, J., Kryński, A. A., Niedźwiedzki, W. (red.) (1927). Słownik języka polskiego (t. 8. Wydawnictwo Kasy im. Mianowskiego.
Kopka, A. (2014). Pytanie o gościnność w filozofii Jacques’a Derridy. Folia Philosophica, 32, 319–335.
Kuziak, M. (2015). Fatalna topografia Polaków – o „Panu Tadeuszu” Mickiewicza. W: E. Dąbrowicz, M. Lul, K. Sawicka-Mierzyńska, D. Zawadzka (red.), Georomantyzm. Literatura, miejsce, środowisko (s. 35–51). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Lenartowicz, T. (1848). Polska ziemia w obrazkach (cz. 2). W Litografii Inst. Techn.
Lenartowicz, T. (1881). Rytmy narodowe. Nakładem Drukarni Ludowej.
Loska, K. (2015). Gościnność warunkowa czy bezwarunkowa? Ethos, 4, 222–224. https://doi.org/10.12887/28-2015-4-112-14
Łoziński, W. (1999). Proces o dziwotwór. Dykteryjka staroszlachecka. W: A. Waśko (oprac.),
Romantyczna gawęda szlachecka. Antologia. Księgarnia Akademicka. Wydawnictwo Naukowe.
Niemcewicz, J. U. (1868). Pamiętniki czasów moich. Dzieło pośmiertne. F. A. Brockhaus.
Odyniec, A. (1875). Listy z podróży (z Warszawy do Rzymu) (t. 2). Nakład Gebethnera i Wolffa.
Orpiszewski, L. (1838). Wędrówka po Wielkopolsce i Mazowszu. Powieść wzięta z ostatnich wypadków. W Księgarni i Drukarni Polskiej.
Pini, T. (1901). Władysław Syrokomla i jego utwory. Druk W.L. Anczyca i Spółki.
Pitt-Rivers, J. (2012). The law of hospitality, HAU. Journal of Ethnographic Theory, 2, 501–517. https://doi.org/10.14318/hau2.1.022
Pol, W. (1855). Poezyje. Czcionkami Drukarni Czasu.
Pol, W. (1876). Dzieła wierszem i prozą (t. 5). Nakładem F. H. Richtera.
Powodowski, H. (1578). Korab zewnętrznego potopu, czyli sposób zbawienny przeciw zbytkowi w jedzeniu i piciu. Mikołaj Szarfenberger.
Rancew-Sikora, D. (2021). Gościnność – rozstanie z ideałem. Socjologiczna analiza znaczeń i praktyk przyjmowania gości. Wydawnictwo Naukowe Scholar. https://doi.org/10.7366/9788366849310
Rzewuski, H. (1841). Mieszaniny obyczajowe przez Jarosza Bejłę (t. 1). Nakład i druk Teofila Glücksberga.
Rzewuski, H. (1983). Pamiątki Soplicy (oprac. Z. Lewinówna). Państwowy Instytut Wydawniczy.
Rzewuski, H. (2003). Uwagi o dawnej Polsce przez starego szlachcica Seweryna Soplicę cześnika parnawskiego napisane 1832 roku (oprac. P. Dubziak, B. Szleszyński). Fundacja Akademia Humanistyczna; Instytut Badań Literackich PAN.
Sokołowska, H. (2022). Wielokulturowość Wileńszczyzny w „Wycieczkach po Litwie w promieniach od Wilna”. W: K. Kościewicz, B. Kuryłowicz, H. Sokołowska (red.), Władysław Syrokomla. Szkice i studia. W dwusetną rocznicę urodzin i sto sześćdziesiątą rocznicę śmierci pisarza (s. 293–316). Prymat.
Stadnicki, K. (1842). Piasty. Rys historyczny skreślony przez K. S. w latach 1838–1839. [bez nazwy wydawcy].
Starowolski, Sz. (ok. 1650–1653). Reformacyja obyczajów polskich […] [bez nazwy wydawcy].
Syrokomla, W. (1856). Gawędy i rymy ulotne. Nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego.
Syrokomla, W. (1868). Gawęda z pól nadniemeńskich. W: W. Syrokomla, Pisma epiczne i dramatyczne (t. 6). M. Jagielski.
Syrokomla, W. (1890). Wybór poezyj. Skład Główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa.
Syrokomla, W. (1914). Podróż swojaka po swojszczyźnie. Warszawska Spółka Nakładowa.
Trębska, M. (2008). Staropolskie szlacheckie oracje weselne. Genologia, obrzęd, źródła, Instytut Badań Literackich PAN; Stowarzyszenie „Pro Cultura Litteraria”.
Usatenko, I. (2021). Fenomen gościnności środkowoeuropejskiej w ujęciu historycznym. Wieki Stare i Nowe, 16(21), 124–132. https://doi.org/10.31261/WSN.2021.21.08
Waśko, A. (2001). Romantyczny sarmatyzm. Tradycja szlachecka w literaturze polskiej lat 1831–1863. Wydawnictwo Arcana.
Witwicki, S. (1866). Wieczory pielgrzyma. Rozmaitości moralne, literackie i polityczne (t. 1). F.A. Brockhaus.
Wodziński, C. (2015). Odys jako gość. Esej o gościnności. Fundacja Terytoria Książki.
Wybranowski, A. (1897). Drobiazgi z różnych czasów. Z Drukarni „Dziennika Polskiego”.
Wybranowski, A. (1898). Ongi w dworach i dworkach szlacheckich. W Drukarni „Czasu” Fr. Kluczyckiego i Spółki.
Zajączkowski, A. (1961). Główne elementy kultury szlacheckiej w Polsce. Ideologia a struktury społeczne. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
1. The authors give the publisher (Polish Ethnological Society) non-exclusive license to use the work in the following fields:a) recording of a Work / subject of a related copyright;
b) reproduction (multiplication) Work / subject of a related copyright in print and digital technique (ebook, audiobook);
c) marketing of units of reproduced Work / subject of a related copyright;
d) introduction of Work / object of related copyright to computer memory;
e) dissemination of the work in an electronic version in the formula of open access under the Creative Commons license (CC BY - ND 3.0).
2. The authors give the publisher the license free of charge.
3. The use of the work by publisher in the above mentioned aspects is not limited in time, quantitatively nor territorially.
Stats
Number of views and downloads: 7
Number of citations: 0
