Konflikt na osi praca – dom jako wyzwanie współczesnych społeczeństw pracy
DOI:
https://doi.org/10.12775/LE.2025.005Słowa kluczowe
konflikt praca–dom, równowaga między życiem zawodowym a prywatnym pracowników, wzbogacanie relacji praca–rodzina, kultura organizacyjna, cyfryzacja pracy, technostres, polityka społecznaAbstrakt
Artykuł podejmuje problem konfliktu na osi praca–dom jako jednego z kluczowych wyzwań współczesnych społeczeństw pracy. Celem opracowania jest analiza teoretycznych ujęć konfliktu ról zawodowych i rodzinnych oraz prezentacja wyników badań empirycznych dotyczących jego uwarunkowań i konsekwencji. W tekście omówiono klasyczne i współczesne koncepcje, m.in. model Greenhausa i Beutella, teorię zachowania zasobów Hobfolla oraz teorię granic ról Clark. Wskazano także na znaczenie czynników organizacyjnych i kulturowych w kształtowaniu równowagi praca– życie. Na podstawie przeglądu badań polskich i międzynarodowych wykazano, że
konfl ikt praca–dom ma istotny wpływ na dobrostan psychiczny, relacje społeczne oraz efektywność zawodową. Artykuł podkreśla potrzebę systemowych i organizacyjnych działań wspierających równowagę życiową pracowników.
Bibliografia
Allen, T. D., Cho, E., & Meier, L. L. (2020). Work–family confl ict and well-being: A decade
in review. Journal of Occupational Health Psychology, 25(6), 424–438.
https://doi.org/10.1037/ocp0000264
Amstad, F. T., Meier, L. L., Fasel, U., Elfering, A., & Semmer, N. K. (2011). A meta-
analysis of work-family confl ict and various outcomes with a special
emphasis on cross-domain versus matching-domain relations. Journal of
Occupational Health Psychology, 16(2), 151–169. https://doi.org/10.1037/
a0022170
Basińska, B. A., & Wróblewska, M. (2022). Work–life balance strategies and work engagement:
Th e role of organizational climate. Psychologia Pracy (Work Psychology),
35(2), 45–59.
Beck, U. (2002). Risk Society: Towards a New Modernity. Wydawnictwo Naukowe
Scholar.
Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. John Wiley & Sons.
Borkowska, S. (2025). Th e right to disconnect as an instrument for protecting employee
well-being in Poland. Zarządzanie Zasobami Ludzkimi (Human Resource
Management), 23(1), 12–29.
Budrowska, B., & Duch-Krzystoszek, D. (2024). Th e Work–Life Balance Directive and
the transformation of men’s caregiving roles in Poland. Studia Socjologiczne
(Sociological Studies), 252(1), 89–114.
Byron, K. (2005). A meta-analytic review of workplace and family antecedents of
work–family confl ict. Journal of Vocational Behavior, 67(2), 169–198.
https://doi.org/10.1016/j.jvb.2004.08.009
CBOS. (2023). Th e division of household duties in Polish households. Warsaw: Public
Opinion Research Center (CBOS).
Clark, S. C. (2000). Work/family border theory: A new theory of work/family balance. Human
Relations, 53(6), 747–770. https://doi.org/10.1177/0018726700536001
Cropanzano, R., & Mitchell, M. S. (2005). Social exchange theory: An interdisciplinary
review. Journal of Management, 31(6), 874–900. https://doi.
org/10.1177/0149206305279602
Czerw, A. (2020). Psychological capital at work and employee well-being. Wydawnictwo
Naukowe PWN.
Eurofound. (2024). Living and working in Europe: Th e challenge of work-life balance
in a digitized world. Luxembourg: Publications Offi ce of the European
Union.
French, K. A., Dumani, S., Allen, T. D., & Shockley, K. M. (2017). A meta-analysis
of work–family confl ict and social support. Journal of Management, 44(3),
1264–1292. https://doi.org/10.1177/0149206315611413
Frone, M. R. (2003). Work-family balance. In J. C. Quick & L. E. Tetrick (Eds.), Handbook
of Occupational Health Psychology (pp. 143–162). American Psychological
Association.
Głogosz, D., & Potocka, A. (2021). Work fl exibility and the psychosocial health of
public sector employees. Medycyna Pracy (Occupational Medicine), 72(4),
381–395.
Greenhaus, J. H., & Beutell, N. J. (1985). Sources of confl ict between work and family
roles. Academy of Management Review, 10(1), 76–88. https://doi.
org/10.5465/amr.1985.4277352
Greenhaus, J. H., & Powell, G. N. (2006). When work and family are allies: A theory of
work-family enrichment. Academy of Management Review, 31(1), 72–92.
https://doi.org/10.5465/amr.2006.19379625
Grzywacz, J. G., & Marks, N. F. (2000). Reconceptualizing the work–family interface.
Journal of Occupational Health Psychology, 5(1), 111–126. https://doi.
org/10.1037/1076-8998.5.1.111
Hammer, L. B., Kossek, E. E., Anger, W. K., Bodner, T., & Zimmerman, K. L. (2011).
Clarifying work-family intervention processes: Th e role of family-supportive
supervisor behaviors and achieving cross-level outcomes. Journal of Applied
Psychology, 96(1), 134–150. https://doi.org/10.1037/a0021163
Hammer, L. B., Brady, J. M., & Perry, M. L. (2023). Th e clinical and physiological consequences
of work-family confl ict: Chronic stress and health outcomes. Occupational
Health Science, 7(2), 201–224.
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress.
American Psychologist, 44(3), 513–524. https://doi.org/10.1037/0003-
066X.44.3.513
Kossek, E. E., & Ozeki, C. (2022). Work-family confl ict, policies, and turnover intent:
A longitudinal study of contemporary organizations. Human Resource
Management Review, 32(4), 100–118.
Kowalska-Janas, A. (2025). Th e phenomenon of workplace telepressure in the remote
work environment in Poland. E-mentor, 108(1), 34–45.
Lipińska-Grobelny, A. (2014). Work–family confl ict and its consequences. Wydawnictwo
Uniwersytetu Łódzkiego.
Miciuła, I. (2022). Remote work and work–life balance during the COVID-19 pandemic.
Przegląd Organizacji (Organization Review), 3, 25–34.
Michel, J. S., Kotrba, L. M., Mitchelson, J. K., Clark, M. A., & Baltes, B. B. (2011). Antecedents
of work-family confl ict: A meta-analytic review. Journal of Organizational
Behavior, 32(5), 689–725.
Netemeyer, R. G., Boles, J. S., & McMurrian, R. (1996). Development and validation
of work-family confl ict and family-work confl ict scales. Journal of Applied
Psychology, 81(4), 400–410. https://doi.org/10.1037/0021-9010.81.4.400
Ollier-Malaterre, A., & Foucreault, A. (2020). Cross-national work-life research: Cultural
and institutional contexts. Human Resource Management Review,
30(3), 100–119.
Rosa, H. (2013). Social Acceleration: A New Th eory of Modernity. Columbia University
Press.
Shaholli, D., et al. (2024). Remote work and psychological well-being: Th e mediating
role of self-regulation. International Journal of Workplace Health Management,
17(1), 1–15.
Sonnentag, S., & Fritz, C. (2015). Recovery from job stress: Th e stressor-detachment
model as an integrative framework. Journal of Organizational Behavior,
36(S1), S72–S103.
Wayne, J. H., Grzywacz, J. G., Carlson, D. S., & Kacmar, K. M. (2007). Work-family facilitation:
A theoretical explanation and model of positive synergy. Human
Resource Management Review, 17(1), 63–76.
Xiao, Y., Becerik-Gerber, B., Lucas, G., & Roll, S. (2021). Impacts of working from home
during COVID-19 pandemic. Journal of Occupational and Environmental
Medicine, 63(3), 181–190. https://doi.org/10.1097/JOM.0000000000002097
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Creative Commons CC BY ND
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 18
Liczba cytowań: 0