ETHICS

ETYKA PUBLIKACJI I POLITYKA ZAPOBIEGANIA NIEPRZESTRZEGANIU ZASAD

W trosce o rzetelność naukową Wydawca oraz Zespół Redakcyjny Copernican Journal of Finance & Accounting dokładają wszelkich starań, aby publikować prace spełniające normy etyczne obowiązujące w nauce. Zasady etyczne czasopisma opierają się na dokumencie Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors opracowanym przez Committee on Publication Ethics (COPE): https://publicationethics.org/

Zasady etyki publikacyjnej obowiązujące w CJF&A są wiążące dla członków Zespołu Redakcyjnego, autorów, recenzentów oraz wszystkich innych stron zaangażowanych w proces redagowania i publikacji.

Nieetyczne praktyki naukowe mogą obejmować między innymi:

Ghostwriting – przypadki, w których ktoś wniósł istotny wkład w powstanie publikacji, jednak jego udział nie został ujawniony poprzez wskazanie go jako autora lub współautora ani poprzez wymienienie go w podziękowaniach zamieszczonych w publikacji.

Guest authorship (honorary authorship) – sytuacja, w której dana osoba nie wniosła żadnego lub jedynie znikomy wkład w przygotowanie publikacji, a mimo to została wskazana jako autor lub współautor.

Plagiat – przedstawianie cudzej pracy intelektualnej lub twórczej (np. tekstów, danych, obrazów, wykresów, tabel, materiałów audio, wideo, kodu źródłowego lub pomysłów) jako własnej, bez odpowiedniego przypisania autorstwa lub wskazania źródła; wykorzystywanie pracy innego autora (opinii, danych) bez ujawnienia tego faktu w artykule poprzez właściwe cytowanie źródła informacji.

Autoplagiat – nieujawnione i nieoznaczone ponowne wykorzystanie własnych wcześniej rozpowszechnionych materiałów (np. tekstów, danych, obrazów lub koncepcji pochodzących z wcześniejszych publikacji, prac dyplomowych, wniosków grantowych lub innych udostępnionych opracowań) w nowej pracy, co prowadzi do błędnego przedstawienia jej oryginalności oraz wkładu intelektualnego autora.

Fałszowanie danych – manipulowanie, zmienianie lub pomijanie danych bądź wyników w taki sposób, że badania nie są wiernie odzwierciedlone w dokumentacji naukowej. Fałszowanie może obejmować m.in. modyfikowanie lub usuwanie danych (np. liczbowych, tekstowych, audiowizualnych), manipulowanie aparaturą lub procedurami badawczymi albo inne działania zniekształcające przebieg badań i ich wyniki.

W przypadku wykrycia błędów lub niewłaściwych praktyk czasopismo podejmuje odpowiednie działania w celu zachowania integralności dorobku naukowego, w tym publikuje sprostowania, wyrazy zaniepokojenia, wycofania artykułów (retractions), a usunięcie publikacji stosuje wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach. Działania te są podejmowane zgodnie z wytycznymi COPE.

Oświadczenie dotyczące nieprawidłowości publikacyjnych

W celu zapobiegania opisanym wyżej nieuczciwym praktykom każdy zgłoszony artykuł mający więcej niż jednego autora powinien być opatrzony oświadczeniem wypełnionym i podpisanym przez autorów. Oświadczenie to ma na celu wyeliminowanie przypadków ghostwritingu i guest authorship (stanowi ono część formularza zgłoszeniowego).

Praktyki antyplagiatowe

Przesyłając manuskrypt, autor powinien oświadczyć, że praca jest oryginalna, nie była wcześniej publikowana oraz nie jest przedmiotem postępowania kwalifikacyjnego do publikacji w żadnym innym czasopiśmie ani u innego wydawcy. Autorzy są zobowiązani do wskazania wszystkich źródeł wykorzystanych podczas przygotowywania artykułu. Uzyskanie wszelkich niezbędnych zgód na wykorzystanie materiałów opublikowanych wcześniej (np. tabel, wykresów, fotografii itp.) należy do obowiązków autora.

Dodatkowym elementem polityki przeciwdziałania plagiatom jest indeksowanie treści czasopisma w systemie CrossCheck. Jest to inicjatywa organizacji CrossRef mająca na celu zapobieganie plagiatom w działalności naukowej i zawodowej.

Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji

Autorzy są zobowiązani do ujawnienia wszelkiego istotnego wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji podczas przygotowywania artykułów. Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za dokładność, oryginalność, integralność oraz autorstwo zgłaszanej pracy.

Narzędzia sztucznej inteligencji mogą być wykorzystywane wyłącznie do celów pomocniczych lub technicznych, takich jak korekta językowa, poprawa czytelności tekstu, formatowanie, wsparcie tłumaczeniowe lub pomoc techniczna. Nie mogą natomiast zastępować własnego wkładu naukowego autorów ani służyć do tworzenia fikcyjnych źródeł, danych czy wyników bądź do manipulowania rezultatami badań.

Niewłaściwe wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji, w tym użycie AI do generowania zasadniczej treści publikacji, tworzenia nieistniejących źródeł, danych lub wyników albo manipulowania wynikami badań, może skutkować odrzuceniem manuskryptu.

 

Obowiązki Zespołu Redakcyjnego

Obowiązki redakcyjne obejmują ocenę manuskryptów wyłącznie na podstawie ich wartości naukowej oraz zachowanie poufności na wszystkich etapach procesu recenzyjnego. Decyzje redakcyjne nie są uzależnione od interesów komercyjnych, narodowości, pochodzenia etnicznego, poglądów politycznych, afiliacji instytucjonalnej ani innych czynników niezwiązanych z jakością naukową pracy.

Proces recenzji naukowej

Zespół redakcyjny, kierując się zasadami rzetelności i bezstronności w podejmowaniu decyzji redakcyjnych, wybiera spośród nadesłanych artykułów te, które zostaną skierowane do dwóch niezależnych recenzentów, zgodnie z procedurą podwójnie anonimowej recenzji (double-blind review). Na podstawie otrzymanych recenzji redakcja podejmuje decyzję o przyjęciu artykułu do publikacji, jego odrzuceniu lub odesłaniu autorowi do poprawy.

Zespół redakcyjny opracowuje i okresowo aktualizuje kryteria kwalifikacji artykułów oraz formularz recenzji. Kryteria i formularz recenzji są dostępne na stronie internetowej czasopisma.

Zespół redakcyjny nie ujawnia nazwisk recenzentów oceniających poszczególne publikacje.

Etyka publikacyjna

Zespół redakcyjny dokłada wszelkich starań, aby publikowane prace były zgodne z normami etycznymi obowiązującymi w nauce. Redaktorzy podejmują odpowiednie działania w przypadku pojawienia się wątpliwości dotyczących kwestii etycznych.

Konflikt interesów

Redaktorzy i członkowie zespołu redakcyjnego są zobowiązani do ujawniania wszelkich powiązań finansowych, zawodowych, instytucjonalnych lub osobistych, które mogłyby wpływać na ocenę lub prezentację wyników badań. Wszystkie konflikty interesów muszą zostać zgłoszone na etapie zgłaszania artykułu oraz jego publikacji. Nieujawnienie istotnego konfliktu interesów może skutkować podjęciem działań korygujących.

Zgodnie z definicją COPE, konflikt interesów (competing interest) oznacza każdą okoliczność, która wpływa lub może być zasadnie postrzegana jako wpływająca na pełną i obiektywną prezentację wyników badań, proces recenzji, podejmowanie decyzji redakcyjnych lub publikację artykułów naukowych zgłaszanych do czasopisma. Konflikty interesów mogą mieć charakter finansowy lub niefinansowy, zawodowy lub osobisty oraz mogą wynikać z relacji z organizacją lub inną osobą.

 

Obowiązki Recenzentów

Standardy recenzowania

Recenzent powinien przygotować pisemną recenzję, która jednoznacznie określa warunki przyjęcia artykułu do publikacji lub zawiera uzasadnienie jego odrzucenia.

Od recenzentów oczekuje się konstruktywnej i bezstronnej oceny prac. W przypadku konieczności wprowadzenia zmian recenzja powinna zawierać jasne i odpowiednio uzasadnione sugestie.

Recenzenci nie mogą ujawniać informacji dotyczących zgłoszonych manuskryptów osobom innym niż bezpośrednio zaangażowanym w proces redakcyjny, chyba że wymagają tego przepisy prawa lub postępowanie wyjaśniające dotyczące kwestii etycznych.

Konflikt interesów

Recenzent jest zobowiązany do podpisania oświadczenia o braku konfliktu interesów (tj. powiązań finansowych, zawodowych, instytucjonalnych lub osobistych, które mogłyby wpływać na ocenę lub prezentację wyników badań).

Zgodnie z definicją COPE, konflikt interesów (competing interest) oznacza każdą okoliczność, która wpływa lub może być zasadnie postrzegana jako wpływająca na pełną i obiektywną prezentację wyników badań, proces recenzji, podejmowanie decyzji redakcyjnych lub publikację artykułów naukowych zgłaszanych do czasopisma. Konflikty interesów mogą mieć charakter finansowy lub niefinansowy, zawodowy lub osobisty oraz mogą wynikać z relacji z organizacją lub inną osobą.

Terminowość

Jeżeli recenzent uzna, że nie jest specjalistą w danej dziedzinie lub nie jest w stanie przygotować recenzję w wyznaczonym terminie, powinien niezwłocznie poinformować o tym redakcję.

Etyka publikacyjna

Recenzenci powinni informować zespół redakcyjny o wszelkich wykrytych przypadkach nierzetelności, nieuczciwości lub nieetycznego postępowania (np. ghostwriting, guest authorship, plagiat, fałszowanie danych, niedozwolone wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji).

 

Obowiązki Autorów

Oryginalność i plagiat

Autor zobowiązany jest oświadczyć, że zgłaszana praca jest oryginalna, nie była wcześniej publikowana oraz nie jest przedmiotem procedury kwalifikacyjnej do publikacji w innym czasopiśmie ani u innego wydawcy. Autorzy są zobowiązani do wskazania wszystkich źródeł wykorzystanych podczas przygotowywania artykułu. Uzyskanie wszelkich niezbędnych zgód na wykorzystanie materiałów opublikowanych wcześniej (tabel, rysunków, fotografii itp.) należy do obowiązków autora.

Wymogi redakcyjne

Autor powinien stosować się do zasad redakcyjnych zawartych w dokumencie „Wymogi redakcyjne”.

Autorstwo artykułu

Autor zobowiązany jest oświadczyć, że w pracy zgłoszonej do publikacji nie występują przypadki ghostwritingu ani guest authorship (autorstwa honorowego), a także wskazać procentowy wkład poszczególnych autorów w przygotowanie publikacji. Wszyscy autorzy muszą zaakceptować ostateczną wersję manuskryptu przed jego zgłoszeniem do publikacji.

Proces recenzji naukowej

Po otrzymaniu uwag recenzentów autor jest zobowiązany do udzielenia odpowiedzi w terminie wskazanym przez redakcję. Niedotrzymanie wyznaczonego terminu będzie traktowane jako rezygnacja z publikacji.

Przejrzystość danych i możliwość odtworzenia badań

Autorzy powinni prowadzić dokładną dokumentację badawczą oraz przechowywać dane źródłowe przez rozsądny okres po publikacji.

W stosownych przypadkach autorzy powinni: zapewnić dostęp do zbiorów danych, materiałów oraz metod badawczych, opisać zastosowaną metodologię w stopniu umożliwiającym powtórzenie badań.

Badania z udziałem ludzi, wykorzystujące dane osobowe lub zwierzęta, muszą być prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz normami etycznymi.

Ujawnianie źródeł finansowania

Zgodnie z wymogiem ujawniania finansowania autor zobowiązany jest przedstawić informacje o źródłach finansowania publikacji, wsparciu ze strony instytucji naukowych oraz innych podmiotów.

Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji

Autorzy są zobowiązani do ujawnienia wszelkiego istotnego wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji podczas przygotowywania artykułów. Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za poprawność, oryginalność, integralność oraz autorstwo zgłaszanych prac.

 

Narzędzia AI mogą być wykorzystywane wyłącznie w celach pomocniczych lub technicznych, takich jak korekta językowa, poprawa czytelności tekstu, formatowanie, wsparcie tłumaczeniowe lub pomoc techniczna. Nie mogą one zastępować własnego wkładu naukowego autorów, służyć do generowania fikcyjnych źródeł, danych lub wyników ani do manipulowania rezultatami badań.

Niewłaściwe wykorzystanie narzędzi AI, w tym użycie sztucznej inteligencji do tworzenia zasadniczej treści publikacji, generowania fikcyjnych źródeł, danych lub wyników czy manipulowania rezultatami badań, może skutkować odrzuceniem manuskryptu.

Konflikt interesów

Autorzy są zobowiązani do ujawniania wszelkich powiązań finansowych, zawodowych, instytucjonalnych lub osobistych, które mogłyby wpływać na ocenę lub prezentację wyników badań. Wszystkie konflikty interesów muszą zostać zgłoszone na etapie zgłaszania artykułu oraz jego publikacji.

Zgodnie z definicją COPE, konflikt interesów (competing interest) oznacza każdą okoliczność, która wpływa lub może być zasadnie postrzegana jako wpływająca na pełną i obiektywną prezentację wyników badań, proces recenzji, podejmowanie decyzji redakcyjnych lub publikację artykułów naukowych zgłaszanych do czasopisma. Konflikty interesów mogą mieć charakter finansowy lub niefinansowy, zawodowy lub osobisty oraz mogą wynikać z relacji z organizacją lub inną osobą.