Nowe znalezisko siekierki z tulejką typu giżycko z Kalu, pow. węgorzewski
DOI:
https://doi.org/10.12775/AUNC_ARCH.2025.007Słowa kluczowe
siekierka z tulejką, wczesna epoka żelaza, Pojezierze Mazurskie, wytwórczość brązowniczaAbstrakt
W artykule zaprezentowano luźne znalezisko brązowej siekierki z tulejką z miejscowości Kal, pow. węgorzewski. Zabytek można zaliczyć do grupy siekierek bałtyckich typu Giżycko i łączyć z wytwórczością brązowniczą lokalnej wspólnoty z Krainy Wielkich Jezior Mazurskich w początkach epoki żelaza. Siekierka została odlana w formie dwuczęściowej z rdzeniem. Na odlewie zidentyfikowano wady odlewnicze. Pod względem surowcowym siekierka należy do grupy okazów odlanych z brązu cynowego. Na powierzchni siekierki widoczne są ślady ostrzenia, brak jest natomiast jednoznacznych śladów wskazujących na jej użytkowanie w pradziejach, chociaż na dnie tulejki znajdowały się silnie zbutwiałe fragmenty drewna, które można interpretować jako pozostałości drewnianego styliska.
Bibliografia
Baron J., Miazga B., Nowak K., 2014, Functions and contexts of Bronze Age metal casting moulds from Poland, Bulletin de la Société préhistorique française 11/2, s. 325–338.
Baron J., Miazga B., Ntaflos T., Puziewicz J., Szumny A., 2016, Bees wax remnants, phase and major element chemical composition of the Bronze Age mould from Gaj Oławski (SW Poland), Archaeological and Anthropological Sciences 8, s. 187–196.
Blajer W., Kotowicz P., Garbacz-Klempka., Jurecki P., 2022, Siekierka z Falejówki, Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 43, s. 83–94.
Garbacz-Klempka A., Ścibior D., Kwak Z., 2016, Badania i wizualizacja technologii odlewniczej w epoce brązu na podstawie ceramicznych i kamiennych form z Legnicy z ul. Spokojnej, [w:] Metalurdzy znad Kaczawy: cmentarzysko ciałopalne z epoki brązu odkryte w Legnicy przy ul. Spokojnej, red. K. Nowak, T. Stolarczyk, Legnica, s. 109–128.
Garbacz-Klempka A., Kwak Z., Żak P., Szucki M., Ścibior D., Stolarczyk T., Nowak K., 2017, Reconstruction of the casting technology in the Bronze Age on the basis of investigations and visualisation of casting moulds, Archives of Foundry Engineering 17 (3), s. 184–190.
Garbacz-Klempka A., Kaczmarek Ł., Czekaj E., Gruszka D., Kozana J., Piękoś M., 2018, Badania technologiczne pradziejowych wyrobów metalowych na przykładzie nowego depozytu zachodnio-mazowieckiego z epoki brązu, [w:] Nauka i technologia 2018. Odlewnictwo metali nieżelaznych, red. A. Garbacz-Klempka, J. Kozana, M. Piękoś, Kraków, s. 22–36.
Garbacz-Klempka A., Dzięgielewski K., 2021, Identyfikacja śladów użytkowania kamiennych i ceramicznych form odlewniczych z późnej epoki brązu, [w:] Gogolin-Strzebniów, stanowisko 12. Cmentarzysko kultury łużyckiej na Wyżynie Śląskiej, red. E. Tomczyk, A. Szczepanek, P. Jarosz, Pękowice, s. 131–144.
Gedl M., 1982, Zarys dziejów metalurgii miedzi i brązu na ziemiach polskich do początków epoki żelaza, Pamiętnik Muzeum Miedzi, t. 1, s. 33–36.
Kłosińska E.M., Sadowski S., 2017, Long-distance connections of the south-eastern peripheries of the Lublin region at the time of the Lusatian culture in the light of archival and newly discovered materials, Sprawozdania Archeologiczne, t. 69, s. 391–408.
Kowalski Ł., Garbacz-Klempka A., 2019, Badania metaloznawcze skarbu z Nowego Kramska, [w:] Skarb z Nowego Kramska. Analizy. Konteksty, red. A. Michalak, J. Orlicka-Jasnoch, Zielona Góra, s. 139–178.
Kowalski Ł., Garbacz-Klempka A., Gackowski J., Ścibior D., Perek-Nowak M., Adamczak K., Długosz P., 2019, Towards direct casting: Archaeometallurgical insight into a bronze mould from Elgiszewo, Poland, 900–700 BC, Archeologicke Rozhledy, vol. 71, s. 45–66.
Kuśnierz J., 1998, Die Beile in Polen III (Tüllenbeile), Prähistorische Bronzefunde IX, 21, Stuttgart.
Machajewski H., Maciejewski M., 2006, Skarb ludności kultury łużyckiej z Roska nad Notecią, [w:] Pradolina Noteci na tle pradziejowych i wczesnośredniowiecznych szlaków handlowych, red. H. Machajewski, J. Rola, Poznań, s. 127–146.
Malinowski T., 1982, Groby odlewców w kulturze łużyckiej na ziemiach polskich, Pamiętnik Muzeum Miedzi, t. 1, s. 249–271.
Sałat R., Warmuzek M., Kozakowski S., Krokosz J., 2006, Badania metalograficzne przedmiotów brązowych pochodzących z Roska, gmina Wieleń, [w:] Pradolina Noteci na tle pradziejowych i wczesnośredniowiecznych szlaków handlowych, red. H. Machajewski, J. Rola, Poznań, s. 147–152.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Jędrzej Kubiak, Franciszek Przybylak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 145
Liczba cytowań: 0
