Wyniki analiz pozostałości dziegciu na naczyniu kultury brzesko-kujawskiej z Nowego Drzewicza na mazowszu
DOI:
https://doi.org/10.12775/AUNC_ARCH.2025.004Słowa kluczowe
dziegieć, neolit, kultura brzesko-kujawska, FTIR, EPR, MazowszeAbstrakt
W artykule przedstawiono wyniki interdyscyplinarnych badań nad pozostałościami substancji smolistej zachowanej na naczyniu neolitycznym kultury brzesko-kujawskiej, odkrytym na stanowisku wielokulturowym w Nowym Drzewiczu na Mazowszu. Analizom poddano właściwości fizykochemiczne substancji z wykorzystaniem technik spektroskopii w podczerwieni z transformacją Fouriera (FTIR) oraz elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR). Ustalono, że przebadana substancja to dziegieć uzyskany z kory brzozowej. W pracy zestawiono również ustalenia dotyczące przynależności kulturowej i chronologicznej naczynia z Nowego Drzewicza.
Bibliografia
Adamczak K., 2014, Osadnictwo społeczności neolitycznych i subneolitycznych na stanowisku A-2 nr 78 w Nowym Drzewiczu, gm. Wiskitki, woj. mazowieckie, maszynopis w Archiwum Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.
Grygiel R., 2008, Środkowy neolit. Grupa brzesko-kujawska kultury lendzielskiej, cz. 3: Neolit i początek epoki brązu w rejonie Brześcia Kujawskiego i Osłonek, t. 2, Łódź.
Józwiak B., Langer J.J., Pietrzak S., 2001, Przyczynek do studiów nad wytwarzaniem i stosowaniem smół drzewnych wśród społeczności kultury niemeńskiej, Sprawozdania Archeologiczne, t. 53, s. 403–415.
Kośko A., Langer J.J., 1986, Z badań nad wytwarzaniem i użytkowaniem dziegciu w neolicie, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, t. 34 (4), s. 587–600.
Kufel-Diakowska B., Czarniak K., Kałużna-Czaplińska J., Rosiak A., 2017, Use-wear and organic residues as evidence for perishable technologies: A case study of LBK sites in SW Poland (Gniechowice 2, Stary Zamek 2a), Śląskie Sprawozdania Archeologiczne, t. 59, s. 7–17.
Langer J.J., 1999, Z badań nad zastosowaniem dziegciu w ornamentyce ceramiki neolitycznej. Perspektywa Niżu Polski, Folia Praehistorica Posnaniesia, t. 9, s. 63–77.
Langer J.J., Pietrzak S., 2000, Wytwarzanie i zastosowanie dziegciu w kulturach późnoneolitycznych, [w:] Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż trasy gazociągu tranzytowego, t. 3: Kujawy, cz. 4: Osadnictwo kultur późnoneolitycznych oraz interstadium epok neolitu i brązu: 3900–1400/1300 przed Chr., red. A. Kośko, Poznań, s. 411–414.
Pietrzak S., 2010, Zastosowanie i technologie wytwarzania dziegciu przez społeczeństwa międzyrzecza Dniepru i Łaby od VI do II tysiąclecia BC, Poznań.
Pokeš L., Procházková M., Kuča M., Parma D., Fojtík P., Humpola D., 2011, Identfkace tmavých smolnych hmot z neolitických nálezů na Moravě, Sborník Prací Filozofické Fakulty Brněnské Univerzity Studia Minora Facultatis Philosophicae Universitatis Brunensis, t. 14–15, s. 113–130.
Wiklak H., 1975, Neolit w Polsce Środkowej, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnologicznego w Łodzi, Seria archeologiczna, t. 22, s. 67–99.
Żukowski R., Gan P., Mogielnicka-Urban M., Redlarska M., Galewski T., Michalak K., Krasnodębski D., 2011, Wyniki archeologicznych badań ratowniczych przeprowadzonych na stanowisku wielokulturowym Nowy Drzewicz, stan. I, II, V (AZP 59-60/1, 2, 7), gm. Wiskitki, pow. Żyrardów, woj. mazowieckie, Stan. Aut. 78, maszynopis w Archiwum Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Kamil Adamczak, Jerzy J. Langer, Robert Żukowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 100
Liczba cytowań: 0
