Gospodarka zwierzętami we wczesnej epoce żelaza oraz okresie wpływów rzymskich w regionie Równiny Kościańskiej i w Dolinie Baryczy
DOI:
https://doi.org/10.12775/AUNC_ARCH.2025.008Słowa kluczowe
archeozoologia, zwierzęta, gospodarka, środowisko naturalne, Równina Kościańska, Dolina Baryczy, okres lateński, okres wpływów rzymskichAbstrakt
W artykule zrelacjonowano wyniki badań zwierzęcych szczątków kostnych, które odkryto na osiedlach położonych w dwóch sąsiadujących ze sobą regionach, tj. na Równinie Kościańskiej i w Dolinie Baryczy. Na podstawie danych zoologicznych, cech biologicznych oraz kontekstu kulturowego dokonano oceny zasad gospodarowania zwierzętami we wczesnej epoce żelaza i okresie wpływów rzymskich na wymienionych obszarach, przeprowadzono też analizę porównawczą dla obu stref.
Bibliografia
Argant T., 2017, The impact of Romanisation on hippophagy and cynophagy: A long-term perspective from Lyon, France, Journal of Historical Archaeology & Anthropological Sciences, vol. 2 (2), s. 59‒69, https://doi.org/10.15406/jhaas.2017.02.00050.
Bartosiewicz L., Vaday A., 2026, “Across the river and into the trees”: Roman Period Sarmatian animal remains from the Barbaricum in Hungary, Journal of Archaeological Sciences: Reports, vol. 71, https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2026.105722.
Benecke N., 1994, Archäozoologische Studien zur Entwicklung der Haustierhaltung in Mitteleuropa und Südskandinavien von den Anfängen bis zum ausgehenden Mittelalter, Berlin.
Bogucki Z., 1979, Elementy statystyki dla biologów. Statystyka opisowa, Poznań.
Calkin V.I., 1960, Izmenčivost metapodij i jejo značenje dlja izučenja krupnogo rogotogo skota drevnosti, Bjulleten Obšcestva Ispytatelej Prirody, Otdel Biologii, t. 65, z. 1, s. 109–126.
Calkin V.I., 1970, Drevnejše domašnje životnye vostočnoj Evropy, Moskva.
Driesch von den A., 1976, A guide to the measurement of animal bones from archaeological sites, Harvard.
Habermehl K.H., 1975, Die Altersbestimmung bei Haus- und Labortieren, Berlin–Hamburg.
Hodowla, 1995, Hodowla i użytkowanie świń, red. B. Grudniewska, Olsztyn.
Kawecki Z., 1988, Zoologia stosowana, Warszawa.
Kobryń H., 1984, Zmiany niektórych cech morfologicznych konia w świetle badań kostnych materiałów wykopaliskowych z obszaru Polski, Warszawa.
Komosa M., Godynicki S., 2003, Estimation of exterior traits of the horse on the basis of measurements of the skeleton of autopodium, Archeozoologia 21, s. 73–78.
Krajcarz M., Makowiecki D., Krajcarz M.T., Masłowska A., Baca M., Panagiotopoulou H., Romańska A., Bednarczyk J., Gręzak A., Sudoł M., 2016, On the trail of the oldest domestic cat in Poland. An insight from morphometry, ancient DNA and radiocarbon dating, International Journal of Osteoarchaeology, vol. 26, s. 912–919, https://doi.org/10.1002/oa.2471.
Krajcarz M., Krajcarz M.T., Baca M., Golubiński M., Bielichová Z., Bulatović J., Csippán P., Dimitrijević V., Kyselý R., Makowiecki D., Marciszak A., Marković N., Mladenović M., van Neer W., Obadă T., Živaljević I., Bulatović A., Ivanišević V., Pop-Lazić S. i in., 2022, The history of the domestic cat in Central Europe, Antiquity 96, Article 390, https://doi.org/10.15184/aqy.2022.128.
Lasota-Moskalewska A., Kobryń H., Świeżyński K., 1987, Changes in the size of the domestic and wild pig in the territory of Poland from the Neolithic to the Middle Ages, Acta Theriologica, vol. 32/5, s. 51–81.
Lauwerier R.C.G.M, 1999, Eating horsemeat: The evidence in the Roman Netherlands, Archaeofauna 8, s. 101–113.
Lutnicki W., 1972, Uzębienie zwierząt domowych, Warszawa.
Makiewicz T., 1977, Gospodarka hodowlana w kulturze przeworskiej na Kujawach, Archeologia Polski 22/1, s. 11–135.
Makowiecki D., 1993, Ekspertyza archeozoologiczna zwierzęcych szczątków kostnych z osady wielokulturowej w Kiełczewie, stan. 45, gm. Kościan (sezon 1992–1993), niepublikowane opracowanie – archiwum autora.
Makowiecki D., 2001, Hodowla oraz użytkowanie zwierząt na Ostrowie Lednickim w średniowieczu. Studium archeozoologiczne, Biblioteka Studiów Lednickich VI, Poznań.
Makowiecki D., 2004a, Badania archeozoologiczne pozostałości kostnych z osad pradziejowych odkrytych na trasie gazociągu Mogilno–Włocławek, [w:] Od długiego domu najstarszych rolników do dworu staropolskiego. Wyniki badań archeologicznych na trasach gazociągów Mogilno–Włocławek i Mogilno–Wydartowo, red. J. Bednarczyk, A. Kośko, Poznań, s. 525–552.
Makowiecki D., 2004b, Wędrówki zwierząt jako przykład działalności gospodarczej i pozagospodarczej człowieka, [w:] Wędrówki rzeczy i idei w średniowieczu, red. S. Moździoch, Spotkania Bytomskie V, Wrocław, s. 335–362.
Pielowski Z., 1966, Zając, Warszawa.
Prahistoria, 1979, Prahistoria ziem polskich, t. 4: Od środkowej epoki brązu do środkowego okresu lateńskiego, red. W. Hensel, Wrocław.
Prahistoria, 1981, Prahistoria ziem polskich, t. 5: Późny okres lateński i okres rzymski, red. W. Hensel, Wrocław.
Rajski A., 1984, Zoologia, t. 2, Warszawa.
Rodzińska-Nowak J., 2012, Gospodarka żywnościowa ludności kultury przeworskiej, Kraków.
Rolik H., Rembiszewski J.M., 1987, Ryby i krągłouste (Pisces et Cyclostomata), Warszawa.
Serafiński W., 1995, Ssaki Polski, Atlas, Warszawa.
Sobociński M., 1961, Spożycie mięsa na wczesnośredniowiecznym grodzie w Bonikowie, pow. Kościan, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, t. 9, s. 771–777.
Sobociński M., 1972, Szczątki kostne z osady w Wąsoszu, pow. Góra, Silesia Antiqua, t. 14, s. 170–174.
Sobociński M., 1975, Zwierzęce szczątki kostne z wykopalisk osady z okresu wpływów rzymskich w Radwanicach, pow. Wrocław, Silesia Antiqua, t. 17, s. 169–182.
Sobociński M., 1976, Szczątki kostne zwierząt z osady kultury przeworskiej w Dobieszewicach, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, t. 84, Archeozoologia 2, s. 59–68.
Sobociński W., 1978, Zwierzęce szczątki kostne z osady z okresu wpływów rzymskich w Kietlowie, woj. Leszno, Silesia Antiqua, t. 20, s. 115–122.
Sobociński M., Gorzejewska A., 1987, Szczątki kostne bydła z osady ludności kultury przeworskiej w Inowrocławiu, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, t. 184, Archeozoologia 12, s. 153–165.
Teichert M., 1969, Osteometrische Untersuchungen zur Berechnung der Widerristhöhe bei vor und frühgeschichtlichen Schweinen, Kühn-Archiv, t. 83, s. 237–292.
Wielowiejski J., 1981, Produkcja rolno-hodowlana, [w:] Prahistoria ziem polskich, t. 5: Późny okres lateński i okres rzymski, red. W. Hensel, Wrocław, s. 315–335.
Wyrost P., 1986, Resztki kostne zwierząt z późnorzymskiej osady (III–IV w. n.e) w Mysłowicach – Imielinie, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, t. 172, Archeozoologia 11, s. 191–199.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Prof. dr hab. inż. Daniel Makowiecki, Marek Wróbel
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 77
Liczba cytowań: 0
