Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • List of Reviewers
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Język Polski

Archaeologia Historica Polona

On the ‘long 13th century’, an archaeologist’s comments
  • Home
  • /
  • On the ‘long 13th century’, an archaeologist’s comments
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 22 (2014) /
  4. Artykuły

On the ‘long 13th century’, an archaeologist’s comments

Authors

  • Leszek Kajzer Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego

DOI:

https://doi.org/10.12775/AHP.2014.001

Keywords

archeologia, historia, średniowieczne, wiek XIII, kultura materialna

Abstract

This paper is a reflection on the specifics of the 13th century, understood as a time of dynamic transformations, including in the sphere of particular interest to archaeologists, i.e. material culture. Settlement and social transformations in the 13th century with the incorporation of towns and colonization under German law also changed the image of many spheres of production, i.e. artefacts available for study using the typical methods of archaeology. Therefore, a kind of chronological relativism of terms the ‘13th century’ or ’transformations of the 13th century’ should be noted, because depending on many factors they took place in a slightly different time, in different provinces of the Polish territory. The rate and extent of changes typical of the 13th century were generally the result of the dependence of a given Polish province on influences originating from more developed European countries, and especially from the Reich. The author suggests that the changes typical of the early 13th century started in Silesia because they took place from the end of the 12th century to the second half of the 13th century (with the turning point of events in 1241). In contrast, they were of the longest duration in Mazovia, and especially in Podlasie. In the first province they had admittedly already started in the second quarter of the 13th century, but they probably lasted at least until the turn of the 14th century, if not longer. The theses presented in this article are, in my opinion, still poorly documented and the problem of the chronology of changes typical of the 13th century in individual Polish provinces requires further, far more in-depth, research.

References

Boguszewicz A. 2010 Corona Silesiae. Zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku, Wrocław.

Buko A. 2009 Stołpie. Tajemnice kamiennej wieży, Warszawa.

Chorowska M. 2003 Rezydencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace, wieże mieszkalne, Wrocław.

Chudziak W. 1991 Periodyzacja rozwoju wczesnośredniowiecznej ceramiki z dorzecza dolnej Drwęcy (VII–XI/XII w.). Podstawy chronologii procesów zasiedlenia, Toruń.

Dąbrowski D. 2012 Daniel Romanowicz król Rusi (ok. 1201–1264). Biografia polityczna, Kraków.

Dzieduszycki W. 1998 Wiek XIII. Przemiany – ich specyfika i znaczenie, [w:] Rewolucja, s. 17–22.

Fehring G. P. 1987 Einführung in die Archäologie des Mittelalters, Darmstadt.

Fokt K. 2012 Późnośredniowieczne osadnictwo wiejskie na Dolnym Śląsku w świetle badań archeologicznych, Kraków.

Frolík J. 1998 Vztah sidelnich aglomeraci 12. stoleti a vrcholně středověkých městských lokaci 13. stoleti, [w:] Rewolucja, s. 59–71.

Gawlas S. 1996 O kształt zjednoczonego królestwa. Niemieckie władztwo terytorialne a geneza społeczno - ustrojowej odrębności Polski, Warszawa.

Gawlas S. 2006 Komercjalizacja jako mechanizm europeizacji peryferii, [w:] Ziemie polskie wobec Zachodu. Studia nad rozwojem średniowiecznej Europy, red. S. Gawlas, Warszawa, s. 25–116.

Górczak Z. 2002 Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce (do 1314 r.), Poznań. Gdańsk średniowieczny

Górczak Z. 1998 Gdańsk średniowieczny w świetle najnowszych badań archeologicznych i historycznych, red. H. Paner, Gdańsk.

Hołubowicz W. 1950 Garncarstwo wiejskie zachodnich terenów Białorusi, Toruń.

Kajzer L. 1996 Wstęp do archeologii historycznej w Polsce, Łódź.

Kajzer L. 2007 Ziemie Polski Centralnej w XIII wieku – wstępna próba charakterystyki archeologicznej, AHP, t. 16, s. 19–40.

Kajzer L., Kołodziejski S., Salm J. 2001 Leksykon zamków w Polsce, Warszawa.

Kiersnowska T. 1971 Trzynastowieczna siedziba książęca w Błoniu, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, R. 19, nr 3, s. 447–462.

Kiersnowska T. 1986 Czersk w XIII i XIV wieku. Ośrodek władzy książęcej na południowym Mazowszu, Warszawa.

Klápště J. 1996 Urbanizace středni Evropy jako archeologický problém, [w:] Słowiańszczyzna w Europie średniowiecznej, t. 2, red. Z. Kurnatowska, Wrocław, s. 23–30.

Klápště J. 1998 Proměna Čech ve 13. stoleti jako předmět archeologického výzkumu, [w: ] Rewolucja, s. 9–16.

Kołodziejski S. 1994 Średniowieczne rezydencje obronne możnowładztwa na terenie województwa krakowskiego, Kraków.

Komorowski W. 2000 Kamienice i pałace Rynku krakowskiego w średniowieczu, [w:] Średniowieczny Śląsk i Czechy. Centrum średniowiecznego miasta. Wrocław a Europa Środkowa, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wratislavia Antiqua 2, Wrocław, s. 311–329.

Krause E. 1976 Grodzisko stożkowate w Bninie koło Śremu, [w:] Materiały do studiów nad osadnictwem bnińskim. Grodzisko stożkowate, red. J. Żak, Poznań.

Kruppé J. 1961 Studia nad ceramiką XIV wieku ze Starego Miasta w Warszawie, Wrocław.

Kruppé J. 1967 Garncarstwo warszawskie w wiekach XIV i XV, Wrocław.

Kruppé J. 1980 Garncarstwo późnośredniowieczne w Polsce, Wrocław.

Mangelsdorf G. 1997 Zur mittelalterlichen Keramik des 12. bis 15. Jahrhunderts in Mecklenburg – Vorpommern – ein Bericht zur Forschunglage, [w:] Z pravěku do středověku. Sbornik k 70. narozeninam Vladimira Nekudy, red. P. Michna. R. Nekuda, J. Unger, Brno, s. 230–236.

Marciniak-Kajzer A. 2011 Średniowieczny dwór rycerski w Polsce. Wizerunek archeologiczny, Łódź.

Marciniak-Kajzer A. Migracje 2013 Migracje, Funeralia Lednickie, Spotkanie 15, red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński, Poznań.

Modzelewski K. 1975 Organizacja gospodarcza państwa piastowskiego, Wrocław (II wyd. Poznań 2000).

Modzelewski K. 1987a Chłopi w monarchii wczesnopiastowskiej, Wrocław.

Modzelewski K. 1987b Średniowieczna Polska Oskara Kossmanna. Uwagi polemiczne (część II), Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, R. 35, nr 1, s. 115–137.

Moździoch S. 1996 Dwa wielkie plany. Wczesnomiejskie zespoły osadnicze a miasta lokacyjne na Śląsku, [w:] Słowiańszczyzna w Europie średniowiecznej, t. 2, red. Z. Kurnatowska, Wrocław, s. 31–42.

Myśliwski G. 2009 Wrocław w przestrzeni gospodarczej Europy (XIII–XV wiek). Centrum czy peryferie, Wrocław.

Piekalski J. 1999 Od Kolonii do Krakowa. Przemiana topografii wczesnych miast, Wrocław.

Piekalski J. 2004 Wczesne domy mieszczan w Europie Środkowej. Geneza – funkcja – forma, Wrocław.

Piekalski J. 2007 Średniowieczny przełom kulturowy, AHP, t. 16, s. 9–18. w druku Praga, Wrocław i Kraków. Przestrzeń publiczna i prywatna w czasach średniowiecznego przełomu.

Piekalski J., Wachowski K. 2013 „Rodzime” i „obce” w krajobrazie kulturowym średniowiecznych ziem polskich, AHP, t. 21, s. 127–169.

Poliński D. 1996 Przemiany w wytwórczości garncarskiej na ziemi chełmińskiej u schyłku wczesnego i na początku późnego średniowiecza, AHP, t. 4, Toruń.

Poliński D. 2012 Stan badań archeologicznych nad późnym średniowieczem i nowożytnością w ziemi chełmińskiej, AHP, t. 20, s. 105–130.

Poliński D. Polska. Dzieje cywilizacji 2003 Polska. Dzieje cywilizacji i narodu, Monarchia Piastów 1038–1399, red. M. Derwich, A. Żurek, Wrocław.

Powierski J. 1981 Mściwoj II i Świętopełk, [w:] Ludzie pomorskiego średniowiecza. Szkice biograficzne, red. K. Skrzypkowska-Łutowicz, Wrocław, s. 89–96, 138–148.

Powierski J. Rewolucja 1998 „Rewolucja XIII wieku”, red. K. Wachowski, Kultura średniowiecznego Śląska i Czech 3, Wrocław.

Rębkowski M. 1995 Średniowieczna ceramika miasta lokacyjnego w Kołobrzegu, Kołobrzeg.

Rębkowski M. 2001 Pierwsze lokacje miast w Księstwie Zachodniopomorskim. Przemiany przestrzenne i kulturowe, Kołobrzeg.

Rębkowski M. 2007 Chrystianizacja Pomorza Zachodniego. Studium archeologiczne, Szczecin.

Rębkowski M. 2012 Ciągle młoda? Archeologia późnego średniowiecza na Pomorzu Zachodnim po 1989 roku, AHP, t. 20, s. 69–94.

Rozwałka A. 1997 Lubelskie Wzgórze Staromiejskie w procesie formowania średniowiecznego miasta, Lublin.

Rozwałka A. Śląsk 2005 Śląsk w czasach Henryka IV Prawego, red. K. Wachowski, Wratislavia Antiqua 8, Wrocław.

Śliwiński B. 2003 Pomorze Wschodnie w okresie rządów księcia polskiego Władysława Łokietka w latach 1306–1309, Gdańsk.

Torbus T. 1998 Die Konventsburgen im Deutschordensland Preussen, München.

Torbus T. 2012 Zamek w Grudziądzu w świetle badań archeologiczno-architektonicznych. Studia i materiały, red. M. Wiewióra, Toruń.

Wyrozumski J. 1999 Dzieje polski piastowskiej (VIII w.–1370), [w:] Wielka Historia Polski, t. 2, Kraków.

Wysocki J. 2012 Badania stanowisk archeologicznych z późnego średniowiecza i nowożytności w regionie warmińsko-mazurskim w latach 1989–2009, AHP, t. 20, s. 43–68.

Zaniewski P. A. 2012, Zamki Kazimierza Wielkiego, Kraków.

Zientara B. 1975, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa.

Archaeologia Historica Polona

Downloads

  • PDF (Język Polski)

Published

2014-12-15

How to Cite

1.
KAJZER, Leszek. On the ‘long 13th century’, an archaeologist’s comments. Archaeologia Historica Polona. Online. 15 December 2014. Vol. 22, pp. 7-26. [Accessed 18 June 2026]. DOI 10.12775/AHP.2014.001.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 22 (2014)

Section

Artykuły

Stats

Number of views and downloads: 1540
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

archeologia, historia, średniowieczne, wiek XIII, kultura materialna
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop