Rosyjski totalitaryzm: od leninizmu do putinizmu?

Abstrakt

W jakim stopniu Rosja w XX i XXI wieku była totalitarna? Aby odpowiedzieć na to pytanie, przeanalizowano poziom totalitarnej
dojrzałości partii bolszewickiej, oddalenie sowieckiej Rosji od typu idealnego totalitaryzmu oraz poziom spełnienia przez Rosję Putina istotnościowych cech tego reżimu. Ewolucja partii bolszewickiej w kierunku dojrzałej partii totalitarnej trwała kilkanaście lat. Jednakże partia ta od początku miała najistotniejsze cechy partii nowego typu, a totalitarna gnoza polityczna była dominującą i coraz bardziej dojrzałą właściwością myślenia jej członków. Rosja bolszewicka od chwili swojego powstania była totalitarna, choć zdarzały się okresy znaczących odchyleń od typu idealnego (czasy NEP, lata rezygnacji z hegemonii totalitarnej gnozy politycznej w okresie II wojny światowej i czas „pieriestrojki”). Jednakże od momentu zabójstwa Siergieja Kirowa w 1934 roku aż do 1941 roku, a następnie krótko po zakończeniu wojny aż do śmierci Stalina można mówić o prawie całkowitej przystawalności ustroju ZSRS do idealnego typu totalitaryzmu. Rosja Putina ewoluowała od umiarkowanego autorytaryzmu aż – po ćwierćwieczu – stała się państwem o twardym reżimie autorytarnym z widocznymi elementami totalitarnej gnozy politycznej.