Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login

Quality in Sport

Iron Deficiency and Beyond: Implications for Cognitive Function and Recovery in Female Endurance Athletes
  • Home
  • /
  • Iron Deficiency and Beyond: Implications for Cognitive Function and Recovery in Female Endurance Athletes
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 52 (2026) /
  4. Medical Sciences

Iron Deficiency and Beyond: Implications for Cognitive Function and Recovery in Female Endurance Athletes

Authors

  • Karolina Borówka Medical University of Silesia https://orcid.org/0009-0001-5669-1491
  • Witold Kądziołka Medical University of Silesia https://orcid.org/0009-0007-6952-0054
  • Paulina Tymińska Medical University of Silesia https://orcid.org/0009-0004-5624-1599
  • Julia Frączek Medical University of Silesia https://orcid.org/0009-0005-0239-6824
  • Natalia Kawka Medical University of Silesia https://orcid.org/0009-0008-8441-7052
  • Piotr Górka Medical University of Silesia https://orcid.org/0009-0002-1044-8952
  • Szymon Domagała Medical University of Silesia https://orcid.org/0009-0000-7989-2942

DOI:

https://doi.org/10.12775/QS.2026.52.69538

Keywords

female endurance athletes, non-anemic iron deficiency, cognitive function, recovery, iron supplementation strategies, hepcidin

Abstract

Purpose  

This narrative review evaluates the systemic impact of iron deficiency (ID) in female endurance athletes, focusing on cognitive function, mitochondrial bioenergetics, and tissue recovery processes beyond traditional erythropoiesis. 

Materials and methods 

A comprehensive literature search was conducted across PubMed, Scopus, and Google Scholar databases, covering peer-reviewed publications from 2003 to 2025. A total of 31 key sources were analyzed, focusing on non-anemic iron deficiency (IDNA) and the regulatory role of hepcidin. 

Results 

Evidence demonstrates that iron is a critical cofactor for neurotransmitter synthesis (dopamine, serotonin) and the mitochondrial electron transport chain. Subclinical iron depletion impairs executive planning, attentional focus, and metabolic efficiency, often manifesting as "brain fog" and prolonged recovery times. Furthermore, exercise-induced interleukin-6 (IL-6) triggers a hepcidin surge 3–6 hours post-training, which degrades ferroportin channels and reduces fractional iron absorption by approximately 36%. 

Conclusions 

Effective iron management requires a "timing-first" approach, including monitoring serum ferritin (target 30–50 ng/mL) and utilizing alternate-day oral dosing (60–200 mg) in a fasted, early-morning state. Transitioning from reactive anemia treatment to proactive iron optimization, incorporating cognitive health markers into routine screening, is essential to safeguard the performance potential and long-term well-being of female endurance athletes. 

References

Pengelly M, Pumpa K, Pyne DB, Etxebarria N. Iron deficiency, supplementation, and sports performance in female athletes: a systematic review. J Sport Health Sci. 2024;14:101009. https://doi: 10.1016/j.jshs.2024.101009

Sim, M., Garvican-Lewis, L.A., Cox, G.R. et al. Iron considerations for the athlete: a narrative review. Eur J Appl Physiol 119, 1463–1478 (2019). https://doi.org/10.1007/s00421-019-04157-y

Kumar A, Sharma E, Marley A, Samaan MA, Brookes MJ. Iron deficiency anaemia: pathophysiology, assessment, practical management. BMJ Open Gastroenterol. 2022;9(1):e000759. https://doi:10.1136/bmjgast-2021-000759

Moisidis-Tesch, C.M., Shulman, L.P. Iron Deficiency in Women’s Health: New Insights into Diagnosis and Treatment. Adv Ther 39, 2438–2451 (2022). https://doi.org/10.1007/s12325-022-02157-7

Pasricha SR, Tye-Din J, Muckenthaler MU, Swinkels DW. Iron deficiency. Lancet. 2021;397(10270):233-248. doi:10.1016/S0140-6736(20)32594-0

McCormick R, Sim M, Dawson B, Peeling P. Refining Treatment Strategies for Iron Deficient Athletes. Sports Med. 2020;50(12):2111-2123. https://doi:10.1007/s40279-020-01360-2

Nolte S, Maier C, Klügel S, et al. Menstrual blood loss as an initial trigger for adaptation of iron metabolism in eumenorrheic female athletes-An exploratory study. Physiol Rep. 2025;13(16):e70522. https://doi:10.14814/phy2.70522

Lippi G, Sanchis-Gomar F. Epidemiological, biological and clinical update on exercise-induced hemolysis. Ann Transl Med. 2019;7(12):270. https://doi:10.21037/atm.2019.05.41

Fazal AA, Whittemore MS, DeGeorge KC. Foot-strike haemolysis in an ultramarathon runner. BMJ Case Rep. 2017;2017:bcr2017220661. Published 2017 Dec 13. https://doi:10.1136/bcr-2017-220661

Sumi D and Suzuki Y (2025) Gastrointestinal function and microbiota in endurance athletes. Front. Physiol. 16:1551284. doi: 10.3389/fphys.2025.1551284

Kardasis W, Naquin ER, Garg R, et al. The IRONy in Athletic Performance. Nutrients. 2023;15(23):4945. Published 2023 Nov 28. https://doi:10.3390/nu15234945

McKay AKA, Pyne DB, Burke LM, Peeling P. Iron Metabolism: Interactions with Energy and Carbohydrate Availability. Nutrients. 2020; 12(12):3692. https://doi.org/10.3390/nu12123692

Dugan, C., Peeling, P., Burden, R. et al. Efficacy of iron supplementation on physical capacity in non-anaemic iron-deficient individuals: protocol for an individual patient data meta-analysis. Syst Rev 13, 182 (2024). https://doi.org/10.1186/s13643-024-02559-4

Lewis JL. Iron Deficiency Anemia. MSD Manual Professional Version. Updated October 2023. Accessed February 28, 2026. https://www.msdmanuals.com/professional/hematology-and-oncology/anemias-caused-by-deficient-erythropoiesis/iron-deficiency-anemia

Beard JL, Connor JR. Iron status and neural functioning. Annu Rev Nutr. 2003;23:41-58. doi:10.1146/annurev.nutr.23.020102.075739

Todorich B, Pasquini JM, Garcia CI, Paez PM, Connor JR. Oligodendrocytes and myelination: the role of iron. Glia. 2009;57(5):467-478. https://doi:10.1002/glia.20784

Gao Q, Zhou Y, Chen Y, et al. Role of iron in brain development, aging, and neurodegenerative diseases. Ann Med. 2025;57(1):2472871. https://doi:10.1080/07853890.2025.2472871

Fiani D, Kim JW, Hu M, et al. Iron Deficiency Without Anemia and Reduced Basal Ganglia Iron Content in Youths. JAMA Netw Open. 2025;8(6):e2516687. Published 2025 Jun 2. https://doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.16687

Blanton, Cynthia & Green, Michael & Kretsch, Mary. (2012). Body iron is associated with cognitive executive planning function in college women. The British journal of nutrition. 109. 1-8.https://doi:10.1017/S0007114512002620

Dugan C, Simpson A, Peeling P, et al. The Perceived Impact of Iron Deficiency and Iron Therapy Preference in Exercising Females of Reproductive Age: A Cross-Sectional Survey Study. Patient Prefer Adherence. 2023;17:2097-2108. Published 2023 Aug 24. https://doi:10.2147/PPA.S397122

Murray-Kolb LE, Beard JL. Iron treatment normalizes cognitive functioning in young women. Am J Clin Nutr. 2007;85(3):778-787. https://doi:10.1093/ajcn/85.3.778

Greig AJ, Patterson AJ, Collins CE, Chalmers KA. Iron deficiency, cognition, mental health and fatigue in women of childbearing age: a systematic review. J Nutr Sci. 2013;2:e14. Published 2013 Apr 29. https://doi:10.1017/jns.2013.7

Stugiewicz M, Tkaczyszyn M, Kasztura M, Banasiak W, Ponikowski P, Jankowska EA. The influence of iron deficiency on the functioning of skeletal muscles: experimental evidence and clinical implications. Eur J Heart Fail. 2016;18(7):762-773. https://doi:10.1002/ejhf.467

Burden RJ, Morton K, Richards T, Whyte GP, Pedlar CR. Is iron treatment beneficial in, iron-deficient but non-anaemic (IDNA) endurance athletes? A systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2015;49(21):1389-1397. https://doi:10.1136/bjsports-2014-093624

Shaw G, Lee-Barthel A, Ross ML, Wang B, Baar K. Vitamin C-enriched gelatin supplementation before intermittent activity augments collagen synthesis. Am J Clin Nutr. 2017;105(1):136-143. https://doi.org/10.3945/ajcn.116.138594

Stoffel NU, Zeder C, Brittenham GM, Moretti D, Zimmermann MB. Iron absorption from supplements is greater with alternate day than with consecutive day dosing in iron-deficient anemic women. Haematologica. 2020;105(5):1232-1239. https://doi.org/10.3324/haematol.2019.220830

Moretti D, Goede JS, Zeder C, et al. Oral iron supplements increase hepcidin and decrease iron absorption from daily or twice-daily doses in iron-depleted young women. Blood. 2015;126(17):1981-1989. https://doi.org/10.1182/blood-2015-05-642223

Gattermann N, Muckenthaler MU, Kulozik AE, Metzgeroth G, Hastka J. The Evaluation of Iron Deficiency and Iron Overload. Dtsch Arztebl Int. 2021;118(49):847-856. https://doi:10.3238/arztebl.m2021.0290

Barney DE, Ippolito JR, Berryman CE, Hennigar SR. A Prolonged Bout of Running Increases Hepcidin and Decreases Dietary Iron Absorption in Trained Female and Male Runners. J Nutr. 2022;152(9):2039-2047. https://doi.org/10.1093/jn/nxac129

Šmid AN, Golja P, Hadžić V, Abazović E, Drole K, Paravlic AH. Effects of Oral Iron Supplementation on Blood Iron Status in Athletes: A Systematic Review, Meta-Analysis and Meta-Regression of Randomized Controlled Trials. Sports Med. 2024;54(5):1231-1247. https://doi.org/10.1007/s40279-024-01992-8

Govus AD, Garvican-Lewis LA, Abbiss CR, Peeling P, Gore CJ. Pre-Altitude Serum Ferritin Levels and Daily Oral Iron Supplement Dose Mediate Iron Parameter and Hemoglobin Mass Responses to Altitude Exposure. PLoS One. 2015;10(8):e0135120. Published 2015 Aug 11. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0135120

Quality in Sport

Downloads

  • PDF

Published

2026-03-15

How to Cite

1.
BORÓWKA, Karolina, KĄDZIOŁKA, Witold, TYMIŃSKA, Paulina, FRĄCZEK, Julia, KAWKA, Natalia, GÓRKA, Piotr and DOMAGAŁA, Szymon. Iron Deficiency and Beyond: Implications for Cognitive Function and Recovery in Female Endurance Athletes. Quality in Sport. Online. 15 March 2026. Vol. 52, p. 69538. [Accessed 22 April 2026]. DOI 10.12775/QS.2026.52.69538.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 52 (2026)

Section

Medical Sciences

License

Copyright (c) 2026 Karolina Borówka, Witold Kądziołka, Paulina Tymińska, Julia Frączek, Natalia Kawka, Piotr Górka, Szymon Domagała

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 534
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Tags

Search using one of provided tags:

female endurance athletes, non-anemic iron deficiency, cognitive function, recovery, iron supplementation strategies, hepcidin
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop