Blaski i cienie przyjaźni z chatbotem: dzieci i nastolatki w relacji z generatywną sztuczną inteligencją – perspektywa pedagogiczna

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest krytyczna analiza przeglądu literatury dotyczącej relacji dzieci i nastolatków z generatywną sztuczną inteligencją w kontekście przyjaźni z chatbotem oraz jej konsekwencji dla edukacji i praktyki wychowawczej. Analiza opiera się na perspektywie pedagogicznej, kładąc nacisk na rozwój kompetencji społecznych, jakość relacji człowiek–człowiek oraz bezpieczeństwo emocjonalne w świecie cyfrowych interakcji. Warto zaznaczyć, że rosnące tendencje do traktowania chatbotów jako przyjaciół rodzą nowe dylematy edukacyjne. Metodologicznie niniejszy artykuł ma charakter analizy teoretyczno-problemowej. Zamiast rygorystycznego protokołu przeglądu systematycznego, opiera się on na szerokiej syntezie narracyjnej aktualnych badań empirycznych, raportów instytucjonalnych oraz udokumentowanych studiów przypadków, w celu skonstruowania wieloaspektowego dyskursu pedagogicznego. Takie podejście umożliwia dogłębną, teoretyczną eksplorację incydentów krytycznych, w tym niedawnych doniesień o próbach samobójczych następujących po interakcjach z agentami konwersacyjnymi, przedkładając tym samym refleksję pedagogiczną nad czysto statystyczną agregację danych. W wyniku przeglądu stwierdzono, że generatywna sztuczna inteligencja może być postrzegana
jako bezpieczny rozmówca wspierający refleksję i wyznania, ale jednocześnie sprzyja izolacji, emocjonalnej zależności i pogorszeniu relacji międzyludzkich. W skrajnych przypadkach nasila się samotność i ryzyko samobójstwa, co wymaga pilnego włączenia edukacji i pracy wychowawczej do dyskusji o AI. Wnioski wskazują na potrzebę wdrażania w szkołach programów dotyczących edukacji cyfrowej, kompetencji społecznych, bezpieczeństwa emocjonalnego i krytycznego myślenia, a także wzmocnienia roli nauczyciela jako przewodnika w świecie relacji z botami.