Rola ogrodów botanicznych w utrzymaniu i ochronie różnorodności roślin
DOI:
https://doi.org/10.12775/KOSMOS.2025.018Słowa kluczowe
biologia konserwatorska, bioróżnorodność roślin, botanika, ogrody botaniczne, żywe kolekcjeAbstrakt
Ogrody botaniczne to instytucje o bardzo długim rodowodzie, ich funkcja zmieniała się na przestrzeni dziejów. Obecnie, z uwagi na dramatyczny wzrost liczby zagrożonych wymarciem gatunków, ich kluczową rolą jest ochrona różnorodności biologicznej roślin. Kolekcje utrzymywane w ogrodach botanicznych zawierają prawie 1/3 wszystkich gatunków roślin naczyniowych, w tym 41% roślin należących do kategorii zagrożonych, choć ich rozmieszczenie jest dalece nierównomierne – większość zlokalizowana jest w strefie klimatu umiarkowanego. Do pełnego wykorzystania potencjału tej gigantycznej żywej biblioteki koniecznych jest jednak szereg zmian dotyczących przede wszystkim procesu lokalizowania, utrzymywania i finansowania ogrodów botanicznych, szczególnie jeżeli chodzi o długoterminowe utrzymywanie kolekcji z rejonów o największej różnorodności biologicznej.
Bibliografia
Antonelli, A., Fry C., Smith, R.J., Simmonds, M.S., Kersey, P.J., i in., 2020. State of the World’s Plants and Fungi 2020. Kew: Royal Botanic Gardens.
Cano, A., Powell, J., Aiello, A.S., Andersen, H.L., Arbour, T., i in., 2025. Insights from a century of data reveal global trends in ex situ living plant collections. Nature Ecol Evol 9, 214–224.
Cowie, R.H., Bouchet, P., Fontaine, B., 2022. The sixth mass extinction: fact, fiction or speculation? Biological Reviews 97, 640–663.
De Cugnac, A.,1953. Le rôle des jardins botaniques pour la conservation des espéces menacées de disparition ou d’altération. Annales de Biologie 29, 361–367.
Górka, K., Dawidowicz, L., Sokół, S., Siwulski, M., Naser, G., 2018. Dwa nowe stanowiska twardziaka pucharowatego Neolentinus cyathiformis w Polsce. Przegląd Przyrodniczy 29, 13–20.
Kaźmierczakowa, R., Bloch-Orłowska, J., Celka, Z., Cwener, A., Dajdok, Z. i in., 2016. Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków
Kowalczyk, J.K., Kurzac, T., 2005. Żądłówki (Hymenoptera, Aculeata) Ogrodu Botanicznego w Łodzi. Biuletyn Ogrodów Botanicznych 14, 101–113.
Mounce, R., Smith, P., Brockington, S., 2017. Ex situ conservation of plant diversity in the world’s botanic gardens. Nature Plants 3, 795–802.
Nowak A., Kącki Z., Kojs P., Matynia D., Szymczak G. i in., 2023. Uprawa nauki w ogrodzie – polskie ogrody botaniczne jako multidyscyplinarne klomby doskonałości badawczej w XXI wieku. Kosmos 72, 117–132. https://doi.org/10.36921/kos.2023_2935
Paton, A., Antonelli, A., Carine, M., Compostrini Forzza, R., Davies, N. i in., 2020. Plant and fungal collections: Current status, future perspectives. Plants People Planet 2, 499514. https://doi.org/10.1002/ppp3.10141
Rucińska, A., Puchalski, J., Nowak, A., Znój, A., 2023. Arka Noego dla świata roślin – znaczenie ogrodów botanicznych w ochronie różnorodności roślin. Kosmos 72, 165–178.
Werblan-Jakubiec, H., Podyma, W., Rembiszewski, J.M., Martyniuk, E., 2003. Ochrona ex situ roślin i zwierząt. w: Andrzejewski, R. i Weigle, A. (Red.), Różnorodność biologiczna Polski. Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska, Warszawa, ss. 263–272.
Werblan-Jakubiec, H., Zych, M., 2007. Rola ogrodów botanicznych w badaniach nad bioróżnorodnością. Wszechświat 108 (7/9), 103–106.
Westwood, M, Cavender, N, Meyer, A, Smith, P., 2020. Botanic Garden solution to the plant extinction crisis. Plants People Planet 3, 22–32. https://doi.org/10.1002/ppp3.10134
Wiland-Szymańska, J., Kolasińska, A., Kwiatkowski, K., 2021. Botaniczny skarb województwa lubuskiego – selery węzłobaldachowe. W: Pilichowski, S. (Red.) Przyroda nie zna granic – ochrona przyrody polsko--niemieckiego pogranicza. Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra, 15–14.
Wilson, E.O., 1988. Biodiversity. National Academy Press, Washington DC. Wróbel, M., Furdyna, A, Miller, T., 2020. Reintroduction of Groenlandia densa (L.) Fourr. – experiences and suggestions. Biodiversity Research and Conservation 60, 1–10.
Wyse Jackson, P.S., Sutherland, L.A., 2000. International agenda for botanic gardens in conservation. Botanic Gardens Conservation International, Richmond, UK.
Zych, M., Denisow, B., Gajda, A., Kiljanek, T., Kramarz, P. i in., 2020. Narodowa Strategia Ochrony Owadów Zapylających. Aktualizacja. Fundacja Greenpeace, Warszawa.
Zych, M., Kącki, Z., Kojs, P., Matynia, D., Nowak, A. i in., 2023. Ogrody Botaniczne we współczesnym świecie. Kosmos 72, 117–132, https://doi.org/10.36921/kos.2023_2934
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 KOSMOS
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 20
Liczba cytowań: 0