Gdańsk under the sign of Scorpio? From the investigations of 17th-century authors of calendars
DOI:
https://doi.org/10.12775/GNH.2025.02Keywords
astrology, Büthner Friedrich, calendars, Gdańsk, geographical astrology, Krüger PeterAbstract
The article presents an idea from ancient astrological geography according to which the city of Gdańsk was subject to the influence of the zodiac sign Scorpio. This idea appeared twice in Gdańsk calendar publications. In the 17th century, Peter Krüger criticized it. It was also discussed in a publication by Friedrich Büthner. Both statements indicate that geographical astrology had its supporters in 17th-century Gdańsk.
References
Źródła drukowane:
Büthner F., Neuer und Alter Schreib-Calender / Auffs Jahr nach unsers Herrn Jesu Christi Geburt / M. DC LXX…, Dantzig [1669], Biblioteka Elbląska, sygn. SD.XVII.818.4; Książnica Kopernikańska w Toruniu, [w opracowaniu]; PANBG, sygn. Od 24200a, 8°, Od 24200a, 8° (1).
Ephemeris astrologico-politica pro anno Domini 1759…, Gedani [1758], Biblioteka Narodowa w Warszawie, sygn. XVIII.1.5618.
Krüger P., Newer und Alter Schreibcalender auff das Jahr nach der gnaden reichen Geburt unsers Herren Jesu Christi M. DC. XVIII…, Dantzig [1617], Biblioteka Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, sygn. St. 251; Polska Akademia Nauk Biblioteka Gdańska, sygn. Od 24178, 8°.
Radtzki von Radtkowitz M., Prognosticon Auffs Jahr nach der Geburt unsers Herren und Heylands Jesu Christi / 1604…, [Gdańsk 1603], Polska Akademia Nauk Biblioteka Gdańska, sygn. Od 24169, 8°.
Schütz C., Historia Rerum Prussicarum, Zerbst 1592, Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, sygn. Pol.6.III.80.
Edycje źródłowe:
Praetorius E., Athenae gedanenses Ephraima Praetoriusa, oprac. M. Brodnicki, Gdańsk 2016.
Literatura:
Czerniakowska M., Matematyk i astronom Piotr Krüger 1580–1639, Gdańsk 2015.
Czerniakowska M., Piotr Krüger (1580–1639) – gdański matematyk i astronom, nauczyciel Jana Heweliusza, „Rocznik Gdański”, 47, 1987, 1, s. 197–230.
Czerniakowska M., Piotr Krüger (1580–1639) – nauczyciel i współpracownik naukowy Jana Heweliusza, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, 32, 1987, 2, s. 369–386.
Gliński M., Kukliński J., Kronika Gdańska, t. 2, Gdańsk 2019.
Herbst K.-D., Biobibliographisches Handbuch der Kalendermacher, Teil 2, Jena 2020.
Jakubowska B., Kościół pw. św. Mikołaja w Gdańsku i jego tablica inskrypcyjna, [w:] Stare i nowe dziedzictwo Torunia, Bydgoszczy i regionu, t. 2, red. J. Raczkowski przy współpracy M. Jakubek-Raczkowskiej, Toruń 2018, s. 71–92.
Januszajtis A., Piotr Krüger (1580–1639), uczony gdański, profesor Gimnazjum Akademickiego, [w:] Zasłużeni ludzie Pomorza Nadwiślańskiego XVII wieku. Szkice biograficzne, Wrocław 1982, s. 116–120.
Kubik K., Życie naukowe Gdańska w XVII i XVIII wieku, „Gdańskie Zeszyty Humanistyczne”, 6, 1963, 11, s. 31–103.
Milewska-Waźbińska B., Herostrates i bluźnierca. Sylwetki dwóch polskich szlachciców w kalendarzu gdańskim na rok 1759, [w:] Kalendarze staropolskie, pod red. I.M. Dackiej-Górzyńskiej i J. Partyki, Warszawa 2013, s. 197–204.
Mokrzecki L., Büthner Fryderyk, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 1. pod red. S. Gierszewskiego, Gdańsk 1992, s. 185–186.
Mokrzecki L., Krüger Piotr, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, red. S. Gierszewski, t. 2, red. Z. Nowak, Gdańsk 1994, s. 520–521.
Możejko B., Zarazy w średniowiecznym Gdańsku, [w:] Dżuma, ospa, cholera. W trzechsetną rocznicę wielkiej epidemii w Gdańsku i na ziemiach Rzeczypospolitej w latach 1708–1711. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Muzeum Historyczne Miasta Gdańska i Instytut Historii PAN w dniach 21–22 maja 2009 roku, red. E. Kizik, Gdańsk 2012, s. 41–59.
Oliński P., Pogoda i klimat regionów południowobałtyckich od końca XIV do początków XVI w. w źródłach narracyjnych, Toruń 2022, s. 120–121, 141.
Paluchowski P., Kizik E., Szarszewski A., Epidemie w Gdańsku w XVII i XVIII w. Addenda et corrigenda, „Studia Historica Gedanensia”, 12, 2021, 2, s. 173–191.
Paluchowski P., Od astrologii i astromedycyny do popularyzacji nauki. Wiedza o niebie w drukach kalendarzowych Prus Królewskich (XVI–XVIII w.), Gdańsk 2024.
Wenta J., Datacje kościołów Św. Katarzyny i NP Marii w historiografii gdańskiej XVI–XVIII wieku, „Sprawozdania Towarzystwa Naukowego w Toruniu”, 37, 1983, s. 85–88.
Włodarczyk J., Astrologia. Historia. Mity. Tajemnice, Warszawa 2008.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
Stats
Number of views and downloads: 18
Number of citations: 0
