Spór wokół obsadzenia sołectwa sopockiego w latach 1795–1796
DOI:
https://doi.org/10.12775/GNH.2025.05Słowa kluczowe
Kajetan Sierakowski, Sopot, Waplewo, Dworek Sierakowskich, sołectwo, urząd domenalnyAbstrakt
Hrabia Kajetan Sierakowski należy do najlepiej znanych postaci związanych z historią Sopotu. Wybudowany przez niego wypoczynkowy dwór, znany obecnie jako Dworek Sierakowskich, to najstarszy kompletnie zachowany zabytek miasta. W dotychczasowej literaturze sopocka aktywność Sierakowskiego była opisywana w sposób skrótowy i nie wolny od błędów. Tymczasem dostępny materiał archiwalny pozwala znacznie dokładniej prześledzić jego działalność i zrozumieć motywacje, jakie skłoniły Sierakowskiego do zakupu gospodarstwa sołeckiego w Sopocie w 1793 r. Szczególnie interesującym wątkiem jest spór z urzędnikami królewskimi o obsadzenie sopockiego sołectwa w latach 1795–1796. Powstała w związku z tą sprawą dokumentacja pozwala m.in. na dokładne określenie daty budowy Dworku Sierakowskich. Jest to zarazem interesujący przyczynek do funkcjonowania administracji domenalnej w Prusach Zachodnich w ostatnich latach XVIII w.
Bibliografia
Źródła archiwalne:
Archiwum Państwowe w Gdańsku
Kamera Wojenna i Domen w Kwidzynie, 8/2385, 8/2408, 8/2424,
Królewski Urząd Domenalno-Rentowy w Oliwie, 59/6,
Królewski Urząd Domenalno-Rentowy w Sopocie, 66/314.
Archiwum Państwowe w Gdańsku, Oddział w Gdyni
Sąd Obwodowy w Sopocie, 146/144.
Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz Berlin
II HA, Abt. 9 Westpreußen und Netzedistrikt, Verpachtung des Amts Oliva, nr 3.
Muzeum Sopotu
MS/H/27, Umowa o zamianie gruntów w Sopocie, 1797.
PAN Biblioteka Gdańska, Pracownia Kartografii
C I 33.2, Situations Zeichnung vom Dorfe Zoppot und der daselbst befindlichen See-Bade-Anstalt, ok. 1830.
C I 33.4, Plan des See-Bade-Ortes Zoppot bei Danzig, 1843–1844.
Źródła drukowane:
Annales monasterii olivensis ord. cist. Aetate posteriores, curavit P. Czaplewski, Fasciculus I, Toruni 1916.
Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578–1798, hrsg. von G. Lühr, Braunsberg 1925.
„Handbuch über den Königlich-Preussischen Hof und Staat“, 1796.
Opracowania:
Bär M., Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preussen zur Zeit der preussischen Besitzergreifung, Leipzig 1911.
Bömelburg H.-J., Zwischen polnischer Ständegesellschaft und preußischem Obrigkeitsstaat: vom Königlichen Preußen zu Westpreußen (1756–1806), München 1995.
Bukowski A., Waplewo, Wrocław 1989.
Dargacz J., Sołtysi we wsiach królewskich Prus Zachodnich w latach 1772–1872. Zarys problematyki, „Zapiski Historyczne“, t. 90, 2025, z. 4, s. 39–67.
Dargacz J., Źródła do dziejów Sopotu. Umowa o zamianie gruntów w Sopocie zawarta między Kajetanem Sierakowskim a Johannem Josephem Fichtem w 1797 roku, „Kronika Muzeum Sopotu”, nr 3, 2002, s. 11–14.
Groth A., Sopot i sąsiednie wsie w czasach nowożytnych, [w:] Dzieje Sopotu do roku 1945, red. B. Śliwiński, Gdańsk 1998, s. 83–105.
Mamuszka F., Bedeker sopocki, Gdańsk 1982.
Mamuszka F., Kronika życia polskiego w Sopocie na przestrzeni wieków, Gdańsk 1990.
Mamuszka F., Sopot. Szkice z dziejów, Gdańsk 1975.
Odyniec W., Strażnicy brzegu morskiego (XVI–XVIII w.), „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Historia”, 1985, nr 15, s. 21–31.
Schultz F., Chronik der Stadt Seebad Zoppot, Danzig 1905.
Sperski M., Dzieje sopockiego Dworku Sierakowskich, „Rocznik Sopocki” 1998/1999, t. 2, s. 208–217.
Sperski M., Sopockie dwory gdańskich patrycjuszy, „Rocznik Sopocki”, 1995, s. 59–80.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 17
Liczba cytowań: 0
