Szopka satyryczna „Kontrabanda” (1958) – próba rekonstrukcji treści - Smyczek, Katarzyna (Sztuka Edycji, 2021)
Artykuł dotyczy szopki satyrycznej Ryszarda Marka (Ryszarda Wierzbowskiego i Marka Grońskiego) pt. Kontrabanda. Stanowi próbę odtworzenia scenariusza adaptacji scenicznej utworu. Premiera spektaklu w reżyserii Bogdana Baera odbyła się 14 lutego 1958 roku w Teatrze Nowym w Łodzi. Fragmenty szopki ukazywały się na łamach łódzkiej prasy lokalnej („Dziennik Łódzki” 1958, R. 14, nr 28 (3483), s. 4) oraz w czasopismach „Szpilki” (1958, nr 16 (868), s. 4–5 ) i „Odgłosy” (1959, nr 15 (59), s. 11). Materiał źródłowy stanowią także „Biuletyny Państwowego Teatru Nowego” zdeponowane w Archiwum Państwowym w Łodzi. Podstawę do rekonstrukcji przebiegu spektaklu stanowiły recenzje widowiska. Teksty satyryczne to szczególnie ciekawy materiał badawczy. Powstawały z inspiracji i w odpowiedzi na sytuację społeczno-polityczną kraju. Istotnym aspektem artykułu jest zatem szeroki komentarz edytorski do omawianego utworu, który pozwoli objaśnić niezrozumiałe treści, wynikające z osadzenia tekstu w realiach socjalistycznego państwa.